80 Pułk Piechoty (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 80 Pułku Piechoty w II RP. Zobacz też: 80 Pułk Piechoty - inne pułki piechoty z numerem 80.
80 Pułk Strzelców Nowogródzkich
Nowogródzki Pułk Strzelców
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 11 lipca 1919
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 11 lipca
Nadanie sztandaru 15 lipca 1923
Dowódcy
Pierwszy ppłk Antoni Ostankowicz
Ostatni płk Stanisław Fedorczyk
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
konflikt polsko-litewski
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja garnizon Wilno
Słonim
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 1 Dywizja Litewsko-Białoruska
2 Brygada Jazdy
XXVIII Brygada Piechoty
20 Dywizja Piechoty
Bitwa o granice 1920.png
Warszawa obrona 1939.png

80 Pułk Strzelców Nowogródzkich (80 pp) - oddział piechoty Samoobrony Litwy i Białorusi oraz Wojska Polskiego II RP.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

10 lipca 1919 roku ówczesny dowódca Frontu Litewsko-Białoruskiego, generał porucznik Stanisław Szeptycki wydał rozkaz Nr 200/I w sprawie sformowania Nowogródzkiego Pułku Strzelców i Batalionu Uzupełnień Nowogródzkiego Pułku Strzelców. Obie jednostki zostały zorganizowane w Lidzie, na bazie Batalionu Uzupełnień Dywizji Litewsko-Białoruskiej stacjonującego w Wołkowysku. Na stanowisko dowódcy pułku i jednocześnie dowódcy I batalionu został wyznaczony podpułkownik Antoni Ostankowicz, dotychczasowy dowódca baonu uzupełnień w Wołkowysku. Podpułkownik Ostankowicz otrzymał wspomniany rozkaz 11 lipca 1919 roku. Tego samego dnia baon uzupełnień został przetransportowany koleją z Wołkowyska do Lidy[1].

26 lipca 1919 roku pułk został przetransportowany koleją do Baranowicz, gdzie wszedł w skład grupy generała Stefana Mokrzeckiego[2].

W Lidzie pozostał podporucznik Antoni Małyszko i 14 instruktorów z zadaniem zorganizowania Batalionu Uzupełnień Nowogródzkiego Pułku Strzelców. Następnie batalion został przeniesiony do Nieświeża, a później do Słonimia[3].

2 sierpnia 1919 roku dowództwo pułku objął pułkownik Stanisław Józef Kowalski. Podpułkownik Ostankowicz pozostał na stanowisku dowódcy I batalionu do 21 sierpnia, kiedy to został przeniesiony na stanowisko dowódcy Powiatu Etapowego Baranowicze. Nowym dowódcą I batalionu został kapitan Leon Hejbowicz[4].

Pułk w walkach o granice[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Wojna polsko-bolszewicka.

25 września 1919 roku pod wsią Filipowicze pułk przeszedł swój chrzest bojowy. Patronem pułku został Ładysław z Gielniowa, którego wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim w Polsce obchodzone jest 25 września[5]

18 grudnia 1919 roku pułk przybył do Bobrujska, gdzie następnego dnia dowódca frontu, generał Szeptycki wręczył dowódcy pułku chorągiew będącą darem Związku Kobiet Kresowych „Pogoń” w Wilnie[6].

25 grudnia 1919 roku w miasteczku Kublicze pułk dołączył do II Brygady Litewsko-Białoruskiej pułkownika Czesława Mączyńskiego. 7 stycznia 1920 roku w czasie udanego wypadu na Czereświaty poległ pierwszy żołnierz pułku, szeregowiec Safran Ilukowicz. 2 kwietnia 1920 roku dowództwo pułku objął major Wincenty Rutkiewicz, przybyły z Mińskiego Pułku Strzelców. Pułkownik Kowalski został oddany do dyspozycji Naczelnego Dowództwa. W drugiej połowie kwietnia 1920 roku do pułku dołączył II batalion kapitana Tarasiewicza, zorganizowany w Batalionie Zapasowym w Nieświeżu[7]. 21 maja 1920 roku dowództwo pułku przejął podpułkownik Kazimierz Rybicki, dotychczasowy dowódca Grodzieńskiego Pułku Strzelców i czasowo pełniący obowiązki dowódcy I Brygady Litewsko-Białoruskiej.

Zimę 1919-1920 spędził na froncie. 20 czerwca 1920 roku broniąc odcinka nad rzeką Czernic pułk wytrzymał uderzenie przeważających sił Armii Czerwonej.

W czerwcu 1920 roku pułk otrzymał uzupełnienia z Batalionu Zapasowego 4 pułku piechoty Legionów w Kielcach i Batalionu Zapasowego 17 pułku piechoty w Rzeszowie. Uzupełnienia przybyłe z Kielc wcielono do I i II batalionu, natomiast z batalionu marszowego przybyłego z Rzeszowa utworzono III batalion pod tymczasowym dowództwem porucznika Karola Mancewicza, a następnie kapitana Dubińskiego. Ponadto z wybranych z całego pułku rzemieślników (cieśli, kowali itd.) zorganizowana została kompania techniczna[8].

5 lipca 1920 roku w Zarzecku III batalion został otoczony przez bolszewicką kawalerię i „niemal w pień wycięty”. Resztki ocalałych żołnierzy zostały wcielone do I i II batalionu. Kapitan Dubiński pozostał ranny na polu walki. Tak samo dowódca II batalionu, kapitan Tarasiewicz. Nowym dowódcą II batalionu został major Władysław Oziewicz[9]. 17 lipca 1920 roku poległ dowódca I batalionu, kapitan Leon Hejbowicz i dowódca 4 kompanii, porucznik Franciszek Mielnicki. Dowództwo I batalionu przejął porucznik Roman Bełkowski[10].

W ostatniej dekadzie lipca 1920 roku w skład pułku, jako III batalion, został włączony batalion marszowy ze Słonimia pod dowództwem kapitana Józefa Kostko. 31 lipca podpułkownik Rybicki objął dowództwo II Brygady Litewsko-Białoruskiej. Dowódcą pułku został major Oziewicz[11].

3 sierpnia 1920 roku w Małkini porucznik Roman Bełkowski popełnił samobójstwo. Wymieniony oficer został ranny w nogę 1 sierpnia w obronie przedmościa Brańsk. Motywem zamachu samobójczego był zarzut „jakiegoś osobnika, że z taką raną mógłby się jeszcze bić![12][13]. Dowództwo I batalionu przejął porucznik Aleksander Walczak[14].

Po zakończeniu Bitwy Warszawskiej pułk otrzymał chorągiew z napisem „Obrońcom Warszawy”[15].

17 sierpnia 1920 roku dowództwo pułku objął podpułkownik Bolesław Waśkiewicz. Do połowy września 1920 roku II batalionem dowodził pułkownik Stanisław Józef Kowalski[a], który będąc w podeszłym wieku zrezygnował ze służby etapowej i w sierpniu zgłosił się ochotniczo na front. W nocy z 8 na 9 września 1920 roku, w walkach we wsi Kruszyniany, do niewoli dostał się ranny dowódca I batalionu, porucznik Walczak. Przed bitwą nad Niemnem dokonano zmian na stanowiskach dowódców batalionów. Batalion I objął major Władysław Oziewicz, batalion II - kapitan Eugeniusz Zabawski, a batalion III - kapitan Jerzy Dąbrowski z Grodzieńskiego Pułku Strzelców[16][b].

 Osobny artykuł: Konflikt polsko-litewski.

Pułk wziął udział 8 października w wyprawie generała Lucjana Żeligowskiego na Wilno.

1 listopada 1920 roku w wypadzie na wieś Wiciuny poległ dowódca 1 kompanii, podporucznik Henryk Kawecki, który 24 października został udekorowany przez dowódcę pułku Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari[17][c]. 17 listopada dowództwo I batalionu objął kapitan Lewandowski. 30 listopada, po wejściu w życie zawieszenia broni, pułk znajdował się linii bojowej Skietery–Kiejmińce–Wierszuliszki–Wierciuny, na której odpierał ciągłe ataki Litwinów na własne placówki. 20 grudnia pułk został zluzowany i trzy dni później wkroczył do Wilna[18].

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

W Wilnie pułk stacjonował do kwietnia 1922 roku[18]. W październiku 1921 roku pułk otrzymał nazwę „80 Pułk Strzelców Nowogródzkich” i został włączony w skład 20 Dywizji Piechoty. W międzyczasie pułk pod dowództwem majora Mieczysława Kaleńskiego-Jaśkiewicza wychodził z Wilna i obsadzał placówkami linię demarkacyjną na odcinku RudziszkiRykonty. 12 kwietnia 1922 roku pułk przybył do Słonimia[18]. Stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr IX[19].

 Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 11 lipca, jako datę święta pułkowego[20]. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę otrzymania przez podpułkownika Antoniego Ostankiewicza rozkazu nr 200/I dowódcy Frontu Litewsko-Białoruskiego[21].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 80 pułk piechoty zaliczony został do typu III pułków piechoty o stanach zbliżonych do wojennych. Na czas wojny przewidywany był do działań osłonowych. Corocznie otrzymywał około 1010 rekrutów. Jego obsadę stanowiło 68 oficerów i 2200 podoficerów i żołnierzy[22].

Pułk w kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Kampania wrześniowa.

W 1939 pułk w składzie swej dywizji miał przydział mobilizacyjny do Armii "Modlin"[23]. Mobilizacja alarmo­wa nastąpiła 22-23 marca i przerzucenie transportem kolejowym w okolice Płońska i Nasielska a na początku lipca przemarsz w rejon Mławy i Rzęgnowa, gdzie wykonywał umocnienia polowe. Pułk rozpoczął zacięte walki 1 września na odcinku Mławka Windyki.

Strzelcy nowogródzcy[edytuj | edytuj kod]

Stanisław Ślesicki, ostatni żyjący uczestnik bitwy pod Mławą. Był dowódcą III plutonu, 8 kompanii, 80 Pułku Piechoty Strzelców Nowogródzkich.

Dowódcy pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku[24].

  • ppłk piech. Antoni Ostankowicz (11 VII - 2 VIII 1919)
  • płk piech. Stanisław Józef Kowalski (3 VIII 1919 - 2 IV 1920)
  • mjr piech. Wincenty Rutkiewicz (3 IV - 21 V 1920)
  • ppłk piech. Kazimierz Jarosław Rybicki (22 V - 31 VII 1920 → dowódca II Brygady Litewsko-Białoruskiej)
  • mjr piech. Władysław Oziewicz (1 - 16 VIII 1920)
  • ppłk piech. Bolesław Waśkiewicz (17 VIII - 14 XI 1920 → dowódca Grodzieńskiego Pułku Strzelców)
  • ppłk piech. Władysław Oziewicz (od 15 XI 1920)
  • płk piech. Konstanty Oświeciński (1923 - 18 I 1925 → dowódca 41 pp[25])
  • płk piech. Stanisław Sobieszczak (18 I 1925[25] – 31 VII 1927 → inspektor piechoty KOP[26])
  • ppłk / płk piech. Romuald Kohutnicki (22 VII 1927[27] - 16 X 1935 → dowódca Brygady KOP „Nowogródek”)
  • płk piech. Stanisław Fedorczyk (do 1939)

Zastępcy dowódcy pułku[edytuj | edytuj kod]

13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny[28]. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na „I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.

Kwatermistrzowie pułku[edytuj | edytuj kod]

W latach 1921-1923 zastępcą dowódcy pułku i jego pomocnikiem w zakresie służby administracyjno-gospodarczej był dowódca batalionu sztabowego[24]. W 1924 roku, w nowej organizacji pokojowej pułku piechoty, utworzono stanowisko kwatermistrza, a zlikwidowano batalion sztabowy i stanowisko dowódcy tego pododdziału. 1 kwietnia 1938 roku stanowisko kwatermistrza zostało zamienione na stanowisko II zastępcy dowódcy (zastępcy dowódcy do spraw gospodarczych)[33]. W 1939 roku, w organizacji wojennej pułku było ponownie stanowiskiem kwatermistrza.

  • mjr piech. Jan Prokop (10 VII 1922 – 1923)
  • mjr piech. Adam Zaręba (1924[34] – 1925 → dowódca III baonu[35])
  • mjr piech. Józef III Nowicki (1925[36] – X 1926 → dowódca III/64 pp[37])
  • mjr piech. Wacław Juszkiewicz[d] (X 1926[40] – †24 XII 1927 Brześć nad Bugiem[41])
  • mjr piech. Jan Palewicz (26 IV 1928[42] – III 1930 → zastępcy dowódcy 37 pp[43])
  • mjr piech. Adam Smyk (III 1930[43] – III 1932 → dowódca baonu[44])
  • mjr piech. Gustaw Zacny (III 1932[45] – IX 1933 → dowódca baonu w 4 psp[46])
  • mjr piech. Kazimierz Marian Dudziński (od XI 1933)
  • mjr piech. Jan Szopa (do 1938 → Kadra Zapasowa Piechoty Sokółka[47])
  • mjr piech. Jan Słomka (1938 – 1939[47])

Oficerowie pułku[edytuj | edytuj kod]

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Orderem Wojennym Virtuti Militari

  • szer. Józef Arasim,
  • kpr. Edward Balcerzak,
  • st. szer. Wincenty Boraczewski,
  • śp. kpt. Leon Hejbowicz,
  • sierż. Eryk Kolarz,
  • śp. ppor. Henryk Kawecki,
  • kpr. Kazimierz Kazior,
  • kpr. Wincenty Kazimierczak,
  • por. Stanisław Perkowicz,
  • ppor. Władysław Prażmowski,
  • ppłk Kazimierz Jarosław Rybicki,
  • ppor. Antoni Rutkowski,
  • sierż. Stefan Rodziewicz,
  • kpr. Józef Makarewicz,
  • st. szer. Julian Michalczyk,
  • śp. ppor. Stanisław Obrzud,
  • kpr. Józef Salomon,
  • szer. Józef Spychaj,
  • por. Józef Uhrynowicz,
  • st. szer. Jan Wojnarowski.

Ponadto 31 oficerów i 88 szeregowców zostało odznaczonych Krzyżem Walecznych, w tym 27 dwukrotnie, 8 trzykrotnie i jeden czterokrotnie. Krzyżem Zasługi Wojsk Litwy Środkowej zostało odznaczonych 18 oficerów i 28 szeregowych[48].

29 września 1939 roku dowódca Armii „Warszawa” generał dywizji Juliusz Rómmel, „w uznaniu zasług, za męstwo wykazane” nadał niżej wymienionym żołnierzom następujące odznaczenia:

  • płk piech. Stanisław Fedorczyk – Krzyż Walecznych po raz czwarty,
  • mjr piech. Jan Bronisław Schlichtinger – Krzyż Walecznych po raz czwarty,
  • kpt. Adam Domaradzki[e] – Virtuti Militari 5 kl.,
  • mjr piech. Ludwik Stanisław Jędrzejczyk – Virtuti Militari 5 kl.,
  • kpt. Karol Babraj[f] – Krzyż Walecznych po raz drugi,
  • mjr piech. Arnold Jaskowski – Krzyż Walecznych po raz trzeci,
  • kpt. Zenon Sawka – Krzyż Walecznych po raz drugi.

Ponadto do dyspozycji dowódcy pułku przyznał dziesięć krzyży Virtuti Militari 5 kl.[50]

Obsada personalna w 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[51][g]:

Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalne
  • dowódca pułku – płk Stanisław Fedorczyk
  • I z-ca dowódcy – ppłk Mieczysław Karol Gumkowski
  • adiutant – kpt. Franciszek Doros
  • starszy lekarz – mjr dr Filip Głowiński
  • młodszy lekarz – ppor. lek. Leon Karol Monné
  • II z-ca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Jan Szopa
  • oficer mobilizacyjny – kpt. adm. (piech.) Romuald Buba
  • z-ca oficera mobilizacyjnego – kpt. Bolesław Mazurkiewicz
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. Rudolf Tadeusz Weber
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Michał Niwiński
  • oficer żywnościowy – vacat
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – kpt. tab. Radosław Szyszło
  • kapelmistrz – ppor. rez. pdsc. Roman Michalski
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr Bronisław Jan Schlichtinger
  • dowódca 1 kompanii – kpt. Karol Wincenty Wotruba
  • dowódca plutonu – por. Tadeusz Wilhelm Michał Grot-Winkler
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Kanty Włodzimierz Antoni Rerutko
  • dowódca 2 kompanii – p.o. por. Stanisław Malkiewicz
  • dowódca plutonu – ppor. Reinhold Robert Goerick
  • dowódca 3 kompanii – por. Stanisław Wesołowski
  • dowódca plutonu – por Józef Ułan
  • dowódca 1 kompanii km – kpt. Czesław Kruszewski
  • dowódca plutonu – por Jan Zygmunt Fiszer
  • dowódca plutonu – ppor. Antoni Podulka
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Ludwik Stanisław Jędrzejczyk
  • dowódca 4 kompanii – por. Stanisław Ślusarczyk
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Dembek
  • dowódca 5 kompanii – por. Leon Krajewski
  • dowódca plutonu – ppor. Franciszek Józef Ferdynand Mann
  • dowódca 6 kompanii – kpt. Władysław Staszewski
  • dowódca plutonu – por. Kazimierz Załucki
  • dowódca 2 kompanii km – por. Andrzej Gurdak
  • dowódca plutonu – ppor. Eugeniusz Piniński
III batalion
  • dowódca batalionu – mjr Arnold Jaskowski
  • dowódca 7 kompanii – kpt. Janusz Dąbrowski
  • dowódca plutonu – ppor. Zbigniew Henryk Grzybowski
  • dowódca plutonu – ppor. Wacław Bucht
  • dowódca 8 kompanii – kpt. Aleksander Cieślicki
  • dowódca plutonu – por. Kazimierz August Orzechowski
  • dowódca plutonu – ppor. Stanisław Marian Sorys
  • dowódca 9 kompanii – kpt. Zenon Wiktor Sawka
  • dowódca plutonu – ppor. Franciszek Garason
  • dowódca 3 kompanii km – kpt. Karol Jan Babraj
  • dowódca plutonu – por. Teodor Dąbrowski
  • dowódca plutonu – ppor. Mieczysław Smal
  • na kursie – mjr Tadeusz Lelo
  • na kursie – por. adm. (piech.) Edmund Furmański
  • na kursie – por Józef Bender
  • na kursie – ppor. Zygmunt Tomasz Zbucki
  • na kursie – ppor. Zygmunt Karol Szymański
80 obwód przysposobienia wojskowego „Nowogródek”
  • kmdt obwodowy PW – kpt. piech. Emil Zboś
  • kmdt pow. PW Nowogródek – kpt. piech. Julian Pierewicz

Obsada personalna i struktura organizacyjna we wrześniu 1939 roku[53]

Tablica upamiętniająca bohaterów 80 pułku z 1919 i 1920 w kościele Przemienienia Pańskiego w Nowogródku
Dowództwo
  • dowódca pułku – płk piech. Stanisław Fedorczyk (kontuzjowany i ranny pod Mławą)
  • I adiutant – kpt. Franciszek Doros ([54])
  • II adiutant – ppor. rez. Rudolf Wierzbowski
  • oficer informacyjny – ppor. rez. Artur Władysław Otawski
  • oficer łączności – por. Jerzy Wejnert[55]
  • kwatermistrz – kpt. Janusz Dąbrowski[49] lub kpt. Feliks Więcławski
  • dowódca kompanii gosp. – por. Edmund Furmański
  • oficer gosp. – ppor. rez. Franciszek Józef Grissbach
  • oficer żywn. – ppor. rez. Władysław Woda
  • naczelny lekarz – por. dr med. Leon Karol Monne
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr piech. Jan Bronisław Schlichtinger (ranny 3 IX)[56]
  • dowódca 1 kompanii – por. Stanisław Malkiewicz (poległ 3 IX)
  • dowódca 2 kompanii – por. rez. Stanisław Kapilewicz (ranny 3 IX)
  • dowódca 3 kompanii – por. Stanisław Wesołowski (ranny 4 IX)[57]
  • dowódca 1 kompanii ckm – kpt. Czesław Kruszewski
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr piech. Ludwik Stanisław Jędrzejczyk (ranny pod Mławą)
  • dowódca 4 kompanii – por. Leon Krajewski[58]
  • dowódca 5 kompanii – ppor. rez. Franciszek Mann
  • dowódca 6 kompanii – kpt. Władysław Staszewski (ciężko ranny 3 IX)
  • dowódca 2 kompanii ckm – por. Teodor Andrzej Dąbrowski (ranny pod Mławą)
III batalion
  • dowódca batalionu – mjr piech. Arnold Jaskowski (ranny pod Mławą)[59]
  • dowódca 7 kompanii – por. Józef Bender (poległ 1 IX)
  • dowódca 8 kompanii – por. Kazimierz Orzechowski
  • dowódca 9 kompanii – kpt. Zenon Wiktor Sawka (do 18 IX)[60]
  • dowódca 2 kompanii ckm – por. Jan Zygmunt Fiszer
pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii zwiadu – por. Lucjan Nowakowski
  • dowódca kompanii przeciwpancernej – ppor. Jan Alojzy Sądej
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – kpt. art. Julian Otto (od 5 IX 1939 I adiutant)
  • dowódca plutonu pionierów – kpt. Jerzy Leonard Kuczkowski
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – por. Stanisław Ślusarczyk (od 7 IX 1939 dowódca 7 kompanii)

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar

16 czerwca 1923 roku Prezydent RP dekretem L. 743/1923 zatwierdził wzór lewej strony płachty chorągwi 80 pułku piechoty[61].

15 lipca 1923 roku w Słonimiu Minister Spraw Wojskowych, generał broni Stanisław Szeptycki wręczył, w imieniu Prezydenta RP, chorągiew ufundowaną przez społeczeństwo ziemi nowogródzkiej[23].

W kampanii wrześniowej, podczas silnego nalotu niemieckiego pod Glinojeckiem, sztandar przejął kpt. Julian Otto. Płat, wraz z orłem i gwoździami pamiątkowymi, zapakował do torby od maski przeciwgazowej i nosił przy sobie do końca walk w Warszawie. Przed wkroczeniem Niemców do stolicy, postanowił wraz z kpt. Franciszkiem Dorosem i kpt. Czesławem Kraszewskim ukryć sztandar na terenie posesji swojego teścia (Chrostowski) przy ul. Janinówka w Warszawie[23].

Kpt. Otto odkopał sztandar w 1950 roku. Ponieważ okazało się, że płat całkowicie zbutwiał i rozpadał się pod dotknięciem, spalił wydobyte szczątki. Orła i gwoździe przekazał w 1959 roku do muzeum w Mławie[62].

Odznaka pamiątkowa

9 kwietnia 1921 roku Minister Spraw Wojskowych zatwierdził odznakę Nowogródzkiego Pułku Strzelców. 13 grudnia 1921 generał porucznik Kazimierz Sosnkowski zezwolił na noszenie odznak pamiątkowych wyłącznie tych, które zostały zatwierdzone przez Ministra Spraw Wojskowych lub Naczelnego Wodza. Wśród tych odznak została wymieniona odznaka pamiątkowa Nowogródzkiego Pułku Strzelców[63].. Odznaka nazywana „Krzyżem 80 PP” o wymiarach 39 x 39 mm ma kształt krzyża maltańskiego. Pokryta jest przeźroczystą emalią barwy czerwonej, a obramowana emalią barwy białej. Na środku krzyża orzeł srebrny na czerwonej emalii, obramowany srebrną obwódką. Odznaka dla oficerów i szeregowych identycznego wzoru, ale ze względu na koszty mogła być wykonana z tańszego materiału dla szeregowych. Wykonanie: Adam Nagaiski - Warszawa[64].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisław Józef Kowalski urodzony 23 grudnia 1868 roku wywodził się z grupy oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej. 22 maja 1920 roku, kiedy został zatwierdzony w stopniu pułkownika piechoty, pełnił służbę w Ministerstwie Spraw Wojskowych. 1 czerwca 1921 roku pełnił służbę w Dowództwie Odcinka Kordonowego „Równe”, a jego oddziałem macierzystym był 50 Pułk Piechoty.
  2. Kapitan Jerzy Dąbrowski, ur. 23 grudnia 1888 roku.
  3. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 50 → tu błędnie podano datę śmierci podporucznika Henryka Kaweckiego.
  4. Wacław Juszkiewicz urodził się 29 kwietnia 1895 roku. Kawaler Krzyża Walecznych. Kapitan ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i major ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924 roku w korpusie oficerów piechoty. W 1923 roku był oficerem placu Grudziądz[38][39]
  5. Major Adam Zdzisław Domaradzki (1905-1973) był dowódcą 6/79 pp, a od 3 września 1939 roku dowódcą I/80 pp
  6. kpt. Karol Babraj do mobilizacji marcowej był adiutantem pułku, a następnie dowódcą samodzielnej kompanii km i broni towarzyszących nr 92[49].
  7. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[52].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 5-6.
  2. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 7.
  3. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 8, 14, 18.
  4. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 10-11.
  5. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 13.
  6. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 14,15.
  7. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 17,18.
  8. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 26.
  9. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 31.
  10. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 34.
  11. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 37.
  12. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 37,39.
  13. Lista strat 1934 ↓, s. 39.
  14. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 41.
  15. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 43.
  16. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 44-46.
  17. Lista strat 1934 ↓, s. 347.
  18. a b c Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 55.
  19. Almanach 1923 ↓, s. 52.
  20. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  21. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 6.
  22. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  23. a b c Satora 1990 ↓, s. 149.
  24. a b Almanach 1923 ↓, s. 49.
  25. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 18 stycznia 1925 roku, s. 26.
  26. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 6 sierpnia 1927 roku, s. 229.
  27. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 19 z 22 lipca 1927 roku, s. 220.
  28. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 24 z 13 czerwca 1922 roku, poz. 357.
  29. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 299.
  30. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 297.
  31. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 9.
  32. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 13.
  33. Kłoczewski 1987 ↓, s. 163, 168.
  34. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 309.
  35. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925 roku, s. 275.
  36. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925 roku, s. 274.
  37. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 11 października 1926 roku, s. 337.
  38. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 311, 407, 1458.
  39. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 276, 350.
  40. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 11 października 1926 roku, s. 335.
  41. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 183.
  42. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 136.
  43. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 103.
  44. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 225.
  45. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 224.
  46. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 28 września 1933 roku, s. 195.
  47. a b Jaskowski 1941 ↓, s. 169.
  48. Jędrzejczyk 1930 ↓, s. 58-59.
  49. a b Jaskowski 1941 ↓, s. 167.
  50. Rómmel 1958 ↓, s. 409.
  51. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 644-645 i 680.
  52. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  53. Juszkiewicz 1979 ↓, s. 185.
  54. Jaskowski 1941 ↓, s. 167, do czerwca 1939 roku był dowódcą 3 kompanii km.
  55. Juszkiewicz 1979 ↓, s. 186.
  56. Juszkiewicz 1979 ↓, s. 187.
  57. Juszkiewicz 1979 ↓, s. 188.
  58. Juszkiewicz 1979 ↓, s. 189.
  59. Juszkiewicz 1979 ↓, s. 190.
  60. Juszkiewicz 1979 ↓, s. 191.
  61. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 27 z 24 lipca 1923 roku, poz. 359.
  62. Satora 1990 ↓, s. 150.
  63. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 49 z 13 grudnia 1921 roku, poz. 872.
  64. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 128.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]