Bateria nr 32

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

32 Bateria artylerii, tzw. „duńska” – polska dwudziałowa bateria artylerii nadbrzeżnej kalibru 105 mm, ustawiona na wschodnim brzegu Półwyspu Helskiego (od strony morza), na wysokości miasta Hel. Wchodziła w skład Rejonu Umocnionego Hel. Po 13 września 1939, w czasie kampanii wrześniowej działa zostały przeniesione na nowe stanowiska pomiędzy Juratą a Helem, na zachodnim brzegu mierzei, w celu wzmocnienia obrony od strony Zatoki Gdańskiej[1].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Armaty 105 mm wz. 30 baterii „duńskiej”

Bateria składała się z dwóch armat ustawionych na odkrytych betonowych działobitniach oraz dwóch schronów na amunicję, o grubości ścian 1 m (osobno na pociski i ładunki miotające)[1]. Działobitnię wykonano w formie betonowego okręgu o średnicy 11 m; na środku zamontowano obrotnicę umożliwiającą zmianę kierunku strzału w szerszym zakresie przez obrót armaty i ostrzał okrężny ogniem pośrednim[1]. Działobitnie osłonięte były wałem ziemnym o wysokości 1,2 − 1,4 m[1]. Prace budowlane wykonano w 1931 roku, a armaty ustawiono w kolejnym roku[1]. Nieoficjalną nazwę bateria zawdzięczała armatom dalekonośnym firmy Schneider wz. 1930, opracowanym na zlecenie armii Danii, których dwa egzemplarze zakupiła Polska do testów[2]. Armaty miały dwuogonowe łoże i koła szprychowe ze stalowymi obręczami, maksymalna donośność w zależności od źródeł określana jest od 17.700 m do 20.100 m[2] (były to działa polowe o największej donośności w polskiej armii). Kąt ostrzału bez zmiany pozycji w zależności od źródeł określany jest na 47° do 50°[2].

Pierwotnie bateria miała numer 11, w 1936 roku zmieniony na 32[3]. W starszej literaturze baterii „duńskiej” był na ogół przypisywany numer baterii 33, jednak nowsze analizy pozwoliły na jej prawidłowe zidentyfikowanie jako baterii nr 32, co wynika m.in. ze wspomnień dowódców, dokumentów dotyczących przydziału dział i pomiarów działobitni[4].

Bateria podczas kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

Baterią nr 32 dowodził od 26 sierpnia 1939 ppor. mar. Jerzy Broniewicz, a od 6 września 1939 r. por. mar. Kazimierz Wnorowski[1]. Po 13 września 1939 r. działa zostały przeniesione na nowe stanowiska pomiędzy Juratą a Helem, na zachodnim brzegu mierzei, w celu wzmocnienia obrony od strony Zatoki Gdańskiej − przetoczenie dział trwało trzy dni, częściowo ręcznie, gdyż ciągniki nie mogły poruszać się po wydmach[1].

27 września 1939 r. bateria ostrzelała 40 pociskami pancernik „Schlesien”, znajdujący się w rejonie Mechelinek, uzyskując nakrycie i bliskie wybuchy pocisków[5]. Pancernik również ostrzeliwał baterię z dział 28 cm i 15 cm, lecz nieskutecznie[5].

Po kampanii oba działa zostały ustawione przez Niemców jako pomniki na Scharnhorst-Platz w Gdyni[6].

Bateria po wojnie[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie światowej, pozbawione dział stanowisko baterii nie było wykorzystywane, bunkry i działobitnie można znaleźć przy plaży w lesie, na końcu pomarańczowego szlaku prowadzącego z Helu[potrzebny przypis].

W 1999 roku obiekty baterii – działobitnie i schrony amunicyjne zostały wpisane do rejestru zabytków[7]. 3 czerwca 2011 roku odbyło się uroczyste otwarcie odrestaurowanej staraniem Muzeum Obrony Wybrzeża w Helu baterii "duńskiej". Baterię odrestaurowano dzięki pomocy sponsora - polsko-duńskiej firmy Hamilton Poland Ltd.

Obie armaty Schneider wz. 1930 (o numerach inwentarzowych 107 i 108) zachowały się do dziś i są eksponowane w Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Nadolny 2015 ↓, s. 14-17.
  2. a b c Nadolny 2015 ↓, s. 14, 31.
  3. Nadolny 2015 ↓, s. 19.
  4. a b Nadolny 2015 ↓, s. 16-17, 32.
  5. a b Nadolny 2015 ↓, s. 55.
  6. Nadolny 2015 ↓, s. 30, 53.
  7. Nadolny 2015 ↓, s. 62.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Waldemar Nadolny: Artyleria nadbrzeżna. Roman Bąkowski (współpraca). Edipresse Polska S.A., 2015, seria: Wielki Leksykon Uzbrojenia. Wrzesień 1939. Tom 69. ISBN 978-83-7945-043-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]