10 Pułk Artylerii Ciężkiej (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 10 Pułku Artylerii Ciężkiej II RP. Zobacz też: 10 Pułk Artylerii Ciężkiej - stronę ujednoznaczniającą.
10 Pułk Artylerii Ciężkiej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1939
Dowódcy
Pierwszy płk inż. Jerzy Dobrowolski
Ostatni płk Jan Bokszczanin
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Przemyśl
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość Szef artylerii OK X
10 Grupa Artylerii
Artyleria ciężka w 1939 przed wybuchem II wojny światowej
Koszary i stajnie jednostki
Działownia 10 pac
Przysięga na działo kanonierów pułku
Kasyno oficerskie 10 pac
Przeglądu 10 pac dokonuje dowódca artylerii OK X gen. Kowalewskiego

10 Pułk Artylerii Ciężkiej (10 pac) – oddział artylerii ciężkiej Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

10 pułk artylerii ciężkiej został sformowany 5 października 1921 roku z połączenia 2 dywizjonu artylerii ciężkiej Legionów i 11 Kresowego dywizjonu artylerii ciężkiej. Z chwilą wcielenia w skład pułku dotychczasowy 2 dac został przemianowany na I dywizjon, a 11 dac na II dywizjon[1][2]. W 1923 w skład pułku wchodziło: dowództwo, trzy dywizjony artylerii ciężkiej po trzy baterie, kadra oddziału łączności i kadra baterii zapasowej[3].

Do 1939 roku pułk stacjonował w Pikulicach (garnizon Przemyśl).

Mobilizacja[edytuj | edytuj kod]

Pułk był jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” sformował:
w dniach 27-29 sierpnia 1939, w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem żółtym:

w dniach 31 sierpnia – 6 września, w I rzucie mobilizacji powszechnej:

od 4 września, w II rzucie mobilizacji powszechnej:

  • pluton marszowy artylerii ciężkiej typ I nr 10
  • Ośrodek Zapasowy Artylerii Ciężkiej nr 4 w Przemyślu

Po zakończeniu mobilizacji pułk został rozformowany.

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku
Kwatermistrzowie
  • mjr art. Stanisław Leon Sigmund (1928)
  • mjr art. Bronisław Blumski (VI 1933[11] – †27 III 1935)
  • mjr art. mgr Józef Jarecki (IV 1935[12] – VIII 1939)
Oficerowie pułku

Obsada personalna pułku w 1928 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna pułku w 1928 roku[13]

  • dowódca pułku – płk Leonard Tucker
  • zastępca dowódcy – ppłk Stefan Mazurkiewicz
  • kwatermistrz – mjr Stanisław Leon Sigmund
  • płatnik – por. Benjamin Apfelsüss
  • dowódca I dywizjonu – mjr Władysław Wiktor Sontag
  • dowódca 1 baterii – kpt. Józef Porębny
  • dowódca 2 baterii – kpt. Stanisław Rogóż
  • dowódca 3 baterii – kpt. Franciszek Schmid
  • p.o. dowódcy II dywizjonu – kpt. Aleksander Wawryka
  • dowódca 4 baterii – kpt. Edward Reguła
  • p.o. dowódcy 5 baterii – por. Antoni Messinger
  • dowódca III dywizjonu – mjr Stanisław Giebułtowicz
  • dowódca 7 baterii – kpt. Jan Sobolewski
  • dowódca 8 baterii – kpt. Tadeusz Rupik

Obsada personalna w 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[14][a]:

  • dowódca pułku – płk Jan Bokszczanin
  • I zastępca dowódcy – ppłk Bronisław Wiktor Piniecki
  • adiutant – por. Emil Józef Kipp
  • naczelny lekarz medycyny – ppor. lek. Edward Aleksy Grzywaczewski
  • starszy lekarz weterynarii – mjr wet. Ferdynand Gancarz
  • oficer zwiadowczy – kpt. Ludwik Marian Adam Skorski
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr mgr Józef Jarecki
  • oficer mobilizacyjny – kpt. adm. (art.) Jan Żwinkiewicz
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – por. Jan Karol Dubaniowski
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. adm. (art.) Piotr Szczęsny
  • oficer gospodarczy – por. int. Stanisław Zaremba
  • oficer żywnościowy – por. Joachim Gumieniuk
  • dowódca plutonu łączności – por. Stanisław Bień
  • oficer plutonu – por. Antoni Ilkiewicz
  • dowódca szkoły podoficerskiej – kpt. Zygmunt Łyzicki
  • zastępca dowódcy – ppor. Marian Antoni Bartoszyn
  • dowódca plutonu – ppor. Tadeusz Józef Kossarek
  • dowódca plutonu – ppor. Ryszard Barnaba Rudczyński
  • dowódca plutonu – ppor. Ludwik Bonifacy Witkowski
  • dowódca I dywizjonu – mjr Jan Marszałek
  • dowódca 1 baterii – ppor. Andrzej Walenty Marian Cieszewski
  • dowódca 2 baterii – kpt. Ignacy Stanisław Uznański
  • dowódca plutonu – ppor. Władysław Dzikowicki
  • dowódca II dywizjonu – mjr Michał Aleksander Romanowski
  • dowódca 4 baterii – kpt. Mieczysław Zenon Widajewicz
  • dowódca plutonu – chor. Władysław Jędruch
  • dowódca 5 baterii – kpt. Tadeusz Feliks Janeczko
  • dowódca plutonu – ppor. Stanisław Strączyński
  • dowódca III dywizjonu – mjr Stanisław II Rogóż
  • dowódca 7 baterii – por. Stefan Leon Dymnicki
  • dowódca plutonu – ppor. Czesław Henryk Maciej Bardecki
  • dowódca 8 baterii – kpt. Stanisław II Dutkiewicz
  • dowódca plutonu – ppor. Tadeusz Andrzej Walenty Wyrembek

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dodatku Tajnym nr 3 do Dziennika Rozkazów MSWojsk. z 17 lutego 1938, nr 6 poz. 64. Sztandar ufundowany przez społeczeństwo Przemyśla i Ziemi Przemyskiej wręczył gen. Juliusz Rómmel 29 maja 1938 w Krakowie w czasie ceremonii wręczania sztandarów oddziałom artylerii OK V i X[16].

Uchwałą Prezydium Krajowej Rady Narodowej z 31 października 1946 za przechowanie w okresie okupacji niemieckiej sztandaru 10 pułku artylerii ciężkiej zostali odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi chor. Władysław Pikoń, Władysława Paprocka, Michał Paprocki[17].

Odznaka pamiątkowa

30 maja 1930 roku minister spraw wojskowych rozkazem G.M. 7062 I zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 10 pułku artylerii ciężkiej[18]. Odznaka o wymiarach 40x40 mm ma kształt srebrnego krzyża maltańskiego, którego ramiona pokryte są białą emalią ze złoconymi krawędziami. W środku krzyża, na okrągłej tarczy, numer i inicjały pułku „10 PAC”. Ramiona krzyża połączone są złoconą blaszką. Odznaka jednoczęściowa - oficerska wykonana w srebrze, emaliowana. Na rewersie próby srebra, imiennik AN i nazwisko grawera[19].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jednodniówka 1928 ↓, s. 11, 15.
  2. Strutyński 1930 ↓, s. 43.
  3. Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 59.
  4. Jednodniówka 1928 ↓, s. 16.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 43 z 11 listopada 1922 roku, s. 829.
  6. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 797, 815.
  7. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 59, 712, 738.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 24 z 13 marca 1924 roku, s. 118.
  9. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 716, 737.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 386.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 128.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 18 kwietnia 1935 roku, s. 42.
  13. Jednodniówka 1928 ↓, s. 28.
  14. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 755 – 756.
  15. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  16. Satora 1990 ↓, s. 337.
  17. M.P. z 1947 r. nr 23, poz. 66.
  18. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 30 maja 1930 roku, poz. 191.
  19. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 284.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]