15 Wielkopolski Pułk Artylerii Lekkiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 15 Wielkopolskiego pal. Zobacz też: 15 Pułk Artylerii Lekkiej – stronę ujednoznaczniającą.
15 Pułk Artylerii Lekkiej
15 Pułk Artylerii Polowej Wielkopolskiej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1920
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Wielkopolski
Tradycje
Święto 17 sierpnia[1]
Nadanie sztandaru 19 czerwca 1938
Rodowód 1 Pułk Artylerii Polowej Wielkopolskiej
Kontynuacja 15 Brygada Zmechanizowana
Dowódcy
Pierwszy płk Anatol Kędzierski
Ostatni ppłk Jerzy Leonhard
Organizacja
Dyslokacja Garnizon Bydgoszcz[2]
Rodzaj sił zbrojnych Wojsko
Rodzaj wojsk Artyleria
Podległość 15 Wielkopolska Dywizja Piechoty[3]

15 Wielkopolski Pułk Artylerii Lekkiej (15 pal) – oddział artylerii lekkiej Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego II RP.

Historia pułku[edytuj]

Pierwsze pododdziały przyszłego pułku tworzyły się 30 grudnia 1918 w Białych Koszarach przy ul. Magazynowej w Poznaniu. Stąd wyruszyły na front, gdzie łączono je w baterie i dywizjony. 19 stycznia 1919 roku Dowództwo Główne Sił Zbrojnych Polskich w byłym zaborze pruskim poleciło podpułkownikowi Anatolowi Kędzierskiemu przystąpić do organizacji 1 Pułku Artylerii Lekkiej Wielkopolskiej. 6 marca 1919 właśnie te pododdziały artylerii utworzyły pułk. 21 września 1919 jednostka została przemianowana na 1 Pułk Artylerii Polowej Wielkopolskiej. W czasie przejmowania Pomorza pułk przemianowany został na 15 Wielkopolski Pułk Artylerii Polowej.

2 grudnia 1920 roku pułk przybył do garnizonu Bydgoszcz, w którym stacjonował do 1939 roku.

1 stycznia 1932 jednostka przemianowana została na 15 Wielkopolski Pułk Artylerii Lekkiej[4].

W niedzielę 26 sierpnia 1938 roku, w Bydgoszczy, odbyły się dwie uroczystości. Na Starym Rynku miała miejsce ceremonia powitania sztandarów 15 pal i 11 dak. Ceremonię rozpoczęto o godz. 9.30 odegraniem marsza generalskiego na powitanie gen. bryg. Stanisława Grzmot-Skotnickiego. Następnie na dziedzińcu koszar im. Bartosza Głowackiego odprawiona została msza polowa. Po mszy dowódcy obu jednostek zaprzysiężyli swoich żołnierzy na sztandary. Później płk Wojciech Stachowicz dokonał aktu nadania odznaki pamiątkowej pułku dla miasta Bydgoszczy. Odznakę odebrał prezydent Leon Barciszewski, który z kolei przekazał pułkowi herb miasta. Po dekoracji przemawiał mały Poleszuk, Tomasz Hryciuk, który na zaproszenie pułku przybył wraz z Marią Hryciuk z Zamroczyna, w powiecie stolińskim. Pułk opiekuje się szkołą w tej miejscowości. Mały Hryciuk podziękował w serdecznych słowach żołnierzom i oficerom za tę opiekę. Uroczystości zakończyła defilada [5].

Pułk był jednostką mobilizującą. W sierpniu 1939 roku, zgodnie z planem mobilizacyjnym "W" sformował cztery pododdziały dla macierzystej dywizji i jeden pododdział dla dowódcy OK VIII:

  • kolumna taborowa parokonna nr 812
  • warsztat taborowy parokonny nr 809
  • pluton parkowy uzbrojenia nr 802
  • samodzielny patrol meteorologiczny nr 15

oraz bateria marszowa 15 pal [6] Po zakończeniu mobilizacji zorganizowany został Oddział Zbierania Nadwyżek 15 pal pod dowództwem mjr. Zygmunta Wituńskiego (?)

Kadra pułku[edytuj]

Bitwa o granice 1920.png
Pułk walczył w składzie 15 DP
Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku
  • mjr / ppłk dypl. art. Jan Kulczycki (27 IV 1929 - 3 XI 1934 → dowódca 26 pal)
Oficerowie
Obsada personalna pułku dnia 31 sierpnia 1939 roku

Dowództwo

  • dowódca pułku – ppłk Jerzy Leonhard
  • adiutant – kpt. Stanisław Taczanowski
  • oficer zwiadowczy – por. Ksawery Dokurno
  • oficer łączności – por. Mieczysław Silikowski
  • oficer łącznikowy – por. rez. Wacław Suligowski
  • oficer broni – ppor. Józef Siwek
  • dowódca PTO – ppor. Stefan Luśniak
  • szef kancelarii – ogn. Jan Jankowiak

I dywizjon

  • dowódca dywizjonu – mjr Wiktor Wątorski
  • adiutant – por. rez. Jan Karwicki
  • dowódca 1 baterii – por. Zygmunt Zublewicz
  • dowódca 2 baterii – kpt. Stefan Dębski
  • dowódca 3 baterii – kpt. Czesław Berezowski

II dywizjon

  • dowódca dywizjonu – mjr Stanisław Ejsymont
  • adiutant – ppor. rez. czesław Jankowski
  • dowódca 4 baterii – kpt. Stefan Świerczyński
  • dowódca 5 baterii – kpt. Aleksander Kostrowicki
  • dowódca 6 baterii – kpt. Zdzisław Dmowski

III dywizjon

  • dowódca dywizjonu – mjr Mieczysław Para
  • adiutant – por. rez. Kazimierz Stojewski
  • dowódca 7 baterii – kpt. Andrzej Szwejkowski
  • dowódca 8 baterii – por. Apoloniusz Zawilski
  • dowódca 9 baterii – kpt. Stanisław Sidorenko

Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Virtuti Militari za wojnę 1918-1920
Spis utworzony na podstawie "Zarys historji wojennej 4-go pułku artylerii polowej" s. 28-29

Order Virtuti Militari
bomb. Marian Berger
kpt. Leon Bogusławski
ppor. Marian Breliński
kpr. Antoni Bródka
mjr Jerzy Cegielski
ppor. Michał Drozdowicz
chor. Franciszek Duszyński
kpt. Władysław Dzieżgowski
por. Jan Heine
por. Marian Kaźmierczak
ppor. Adolf Karłowski
ppor. Józef Lorek
bomb. Stanisław Michalak
por. Józef Muślewski
ppłk Rudolf Niemira
por. Ludwik Niewodniczański
por. Kazimierz Nieżychowski
kpt. Wiktor Rossa
plut. Ignacy Rychłowski
kpr. Antoni Sawiński
bomb. Jan Spychaj
bomb. Ludwik Woś
kpr. Tadeusz Żak
kpt. Michał Zenkteler

Symbole pułkowe[edytuj]

Sztandar

19 czerwca 1938, w Toruniu, Marszałek Polski Edward Śmigły-Rydz wręczył jednostce sztandar ufundowany przez społeczeństwo Bydgoszczy. Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w w Dodatku Tajnym nr 6 do Dziennika Rozkazów M.S.Wojsk. z 17 lutego 1938, nr 3, poz. 26[8].

Odznaka pamiątkowa

28 maja 1926 roku gen. dyw. Daniel Konarzewski, w imieniu Ministra Spraw Wojskowych, zatwierdził wzór i statut odznaki pamiątkowej 15 Pułku Artylerii Polowej [9]

Odznaka o wymiarach 57x38 mm ma kształt rombu pokrytego ciemnozieloną emalią na tle skrzyżowanych luf armatnich barwy srebrzystej. Pośrodku, na ozdobnym kartuszu barwy patynowanego srebra ujętym w gałązki laurowe wpisano numer i inicjały 15 PAP. Dwuczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze lub w tombaku srebrzonym i emaliowana. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[2]. W 1939 roku zmieniono inicjały z PAP na PAL[10]

Przypisy

  1. Galster 1975 ↓, s. 43.
  2. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 249.
  3. Satora 1990 ↓, s. 288.
  4. Rozkaz ministra spraw wojskowych z 31 grudnia 1931 (Dz. Rozk. M.S.Wojsk. Nr 36 poz. 473).
  5. Zaprzysiężenie pułków pomorskich, Kurier Bydgoski Nr 145 z 28 czerwca 1938 r.
  6. Bateria marszowa 15 pal była formacją krajową podporządkowaną dowódcy OK VIII, której zadaniem było uzupełnianie strat poniesionych przez pułk w czasie walk.
  7. Ryszard Vietinghoff-Scheel, dowódca I/15 pap, zmarł 16 września 1925 roku „po długich i ciężkich cierpieniach spowodowanych chorobą nabytą w wojnie polsko-bolszewickiej roku 1920”, „Polska Zbrojna” Nr 257 z 19 września 1925 roku, s. 5.
  8. Satora 1990 ↓, s. 288-290.
  9. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 14 z 28 maja 1926 r., poz. 142.
  10. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 250-251.

Bibliografia[edytuj]

  • Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939. Organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975.
  • Karol Lucjan Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914 - 1939. Londyn: 1975.
  • Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939. Warszawa: Wydawnictwo "Bellona", 1991. ISBN 83-11-07772-X.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
  • Piotr Zarzycki, 15 Wielkopolski Pułk Artylerii Lekkiej, Pruszków 2000.
  • Ładysław Panufnik, Zarys historii wojennej 15-go Pułku Artylerii Polowej Wielkopolskiej, Warszawa 1929
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.