10 Kaniowski Pułk Artylerii Lekkiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 10 Pułku Artylerii Lekkiej II RP. Zobacz też: 10 Pułk Artylerii Lekkiej – stronę ujednoznaczniającą.
10 Kaniowski Pułk Artylerii Lekkiej
10 Kaniowski Pułk Artylerii Polowej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Rozformowanie wrzesień 1939
Nazwa wyróżniająca Kaniowski
Tradycje
Święto 7 maja[1]
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Łódź
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość 10 Dywizja Piechoty

10 Kaniowski Pułk Artylerii Lekkiej (10 pal) – oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP

Bitwa komarow 1920.png
Pułk walczył w składzie 10 DP
Bitwa warta 1939.png

Pułk stacjonował w garnizonie Łódź[2]. Wchodził w skład 10 Dywizji Piechoty[3]. Pod względem wyszkolenia podlegał dowódcy 4 Grupy Artylerii.

Formowanie[edytuj]

Powstał jako 10 Pułk Artylerii Polowej. Swoimi korzeniami sięgał 1 Dywizjonu Artylerii 4 Dywizji Strzelców Polskich gen. Żeligowskiego. Formowanie pułku rozpoczęto 20 lipca 1919 roku w Łodzi[4].

Pierwszy dywizjon osiągnął gotowość bojową na początku listopada 1919 i wszedł w skład 10 DP. Tworzony 2 dywizjon uzupełnienie otrzymał z Przemyśla, a działa z dostaw francuskich. Na front dywizjon wyruszył 13 kwietnia 1920 roku. Na bazie baterii zapasowej, przedyslokowanej do Łodzi z Przemyśla, organizowano 7 i 8 baterię trzeciego dywizjonu.

Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz decyzją z dnia 24 lutego 1922 roku «polecił rozciągnąć nazwę „Kaniowskich” na 30 pp i 10 pap, a mianowicie: „30 pułk strzelców Kaniowskich” i „10 pułk Kaniowski artylerii polowej”»[5].

W końcu 1930 roku przemianowano stacjonujący w Różanie III/10 pułku artylerii polowej na II/28 pułku artylerii polowej, a ze stacjonujących w Łodzi I i II dywizjonów artylerii 10 pap utworzono nowy III dywizjon 10 pułku artylerii polowej[6].

Z dniem 1 stycznia 1932 roku jednostka została przemianowana na 10 Pułk Artylerii Lekkiej [7].

Kaniowscy artylerzyści[edytuj]

Dowódcy pułku
  • płk Klemens Ostrowski (od 21 VII 1919)
  • ppłk Adolf Engel (1919 - VII 1920)
  • ppłk Feliks Piekucki (VII - IX 1920)
  • płk Gerard Długowski (X – XII 1920)
  • płk Jan Skrutkowski (XII 1920 - XI 1921)
  • płk Jan Medwadowski (14 XI 1921 - 10 VII 1924)
  • płk Gwidon Śliwka (10 VII 1924- 14 IX 1926)
  • ppłk Wacław Bartoszkiewicz (p.o. 14 IX - 9 X 1926)
  • ppłk → płk Michał Zdzichowski (9 X 1926 - 5 IV 1934)
  • płk Zygmunt Łakiński (20 IV 1934 - 12 XI 1938 → dowódca AD 30 DP)
  • ppłk dypl. Marian Jasiński (28 XI 1938 - 24 VIII 1939 → dowódca AD 10 DP)
  • ppłk art. Józef Kossarek (24 VIII - IX 1939)
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 roku - I zastępca dowódcy)
  • ppłk art. Wacław Bartoszkiewicz (do 1 V 1929)
  • mjr art. Bolesław Jacyna (1 V 1929 - 1930)
  • ppłk art. Józef Kossarek (1931 - 24 VIII 1939 → dowódca pułku)
Kwatermistrzowie pułku (od 1938 roku - II zastępca dowódcy)
  • mjr art. Edmund Dmowski (29 V 1933 - 18 V 1936)
  • mjr / ppłk art. Henryk Dudek (18 V 1936 - 29 VIII 1939 → dowódca Oddziału Zbierającego Nadwyżki 10 pal)
Oficerowie pułku

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[8]:

płk Przemysław Barthel de Weydenthal
kpt. Mikołaj Alikow
ppor. Wacław Albrecht
por. Ludwik Ciba
ppor. Julian Dąbrowski
por. Bolesław Jacyna
bomb. Stanisław Kocik
plut. Władysław Koralewski
ogn. Bolesław Kosobudzki
kpr. Jakób Krzysztoszek
bomb. Józef Kuligowski
kpt. Wacław Młodzianowski
plut. Wiktor Naziębło
plut. Józef Piasny
por. Szczepan Pilecki
kpr. Czesław Sergot
por. Stefan Starzyński
bomb. Władysław Stolarski
bomb. Paweł Wondraczek
kan. Dominik Wróbel

Symbole pułkowe[edytuj]

Sztandar
4 grudnia 1937 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki zatwierdził wzór sztandaru 10 pal [9].

26 maja 1938 roku na Polu Mokotowskim w Warszawie gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki, w imieniu Prezydenta RP, wręczył dowódcy pułku sztandar ufundowany przez społeczeństwo Łodzi[3]. Powojenne losy sztandaru nie są znane[3].

Na lewej stronie płatu sztandarowego umieszczone były na tarczach[10]:

  • w prawym górnym rogu – wizerunek Matki Boskiej Tumskiej,
  • w lewym górnym rogu – wizerunek św. Barbary,
  • w prawym dolnym rogu – godło miasta Łodzi
  • w lewym dolnym rogu – odznaka pamiątkowa 10 pal

Na ramionach krzyża kawalerskiego znajdowały się wyhaftowane nazwy i daty ważniejszych bitew pułku:

  • na górnym – „Łódź 20.VII.1919”,
  • na dolnym – „Sokal 13.IX.1920”,
  • na lewym – „Wasylewicze 7.V.1920”,
  • na prawym – „Mokre–Radzymin 15–16.VIII.1920”.

Odznaka pamiątkowa
Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 26, poz. 326 z 17 września 1927 roku. Stanowi ją krzyż maltański o ramionach pokrytych ciemnozieloną emalią z obramowaniem czarnym. Między ramionami krzyża dwie skrzyżowane lufy armatnie barwy złocistej. W centrum krzyża nałożona okrągła tarcza ze srebrną miniaturą Krzyża Kaniowskiego na tle czerwonej emalii, okolona napisem na tle białej emalii 10 KANlOWSKI PUŁK ART. POL. Dwuczęściowa - oficerska wykonana w srebrze i emaliowana, łączona dwoma nitami. Wymiary: 47x47 mm. Projekt: Rudolf Leroch-Orlat. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[11].

Przypisy

  1. Galster 1975 ↓, s. 34.
  2. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 242.
  3. a b c Satora 1990 ↓, s. 283.
  4. Galster 1975 ↓, s. 33.
  5. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 4 kwietnia 1922 roku, poz. 193.
  6. Jaskulski 2013 ↓, s. 208.
  7. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych marszałka Józefa Piłsudskiego z 31 grudnia 1931 roku (Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 36, poz. 473.
  8. Leroch-Orlot 1932 ↓, s. 43.
  9. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 18 z 31.12.1937 r., poz. 229.
  10. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych nr 18 z dnia 31 grudnia 1937 roku
  11. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 242-243.

Bibliografia[edytuj]