26 Pułk Artylerii Lekkiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
26 Pułk Artylerii Lekkiej
26 Pułk Artylerii Polowej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1939
Patron Król Władysław IV
Tradycje
Święto 21 września, 30 maja
Nadanie sztandaru 26 maja 1938
Dowódcy
Pierwszy płk Oskar Pustówka
Ostatni ppłk Hieronim Suszczyński
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Skierniewice
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość 26 Dywizja Piechoty

26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV (26 pal) - oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP.

Formowanie[edytuj | edytuj kod]

26 pułk artylerii polowej został sformowany w 1921 roku w Skierniewicach, jako jednostka organicznej artylerii 26 Dywizji Piechoty.

W skład pułku wcielone zostały: III dywizjon 7 pułku artylerii polowej i III dywizjon 10 pułku Kaniowskiego artylerii polowej.

Organizacja pokojowa 26 pap w 1921
  • dowództwo 26 pap (nowo formowane)
  • dowództwo I dywizjonu (eks-III/7 pap)
    • 2 bateria (eks-7/7 pap)
    • 3 bateria (eks-8/7 pap)
  • dowództwo II dywizjonu w garnizonie Włocławek (eks-III/10 pap)
    • 5 bateria (eks-7/10 pap)
    • 6 bateria (eks-8/10 pap)
  • dowództwo III dywizjonu (nowo formowane)
    • 8 bateria (eks-9/7 pap)
    • 9 bateria (eks-9/10 pap)
  • kadra baterii zapasowej (eks-kadra baterii zapasowej 10 dac)[1]

18 października 1921 roku został wydany pierwszy rozkaz dzienny pułku[2].

 Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 21 września, jako datę święta pułkowego[3][4]. Początkowo pułk obchodził swoje święto w rocznicę sformowania w roku 1921[5]. Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zmienił datę święta pułkowego z dnia 21 września na dzień 30 maja[6]. Od tej pory pułk obchodził swoje święto w rocznicę walki stoczonej przez 7 baterię 7 pap pod wsią Szkarówka w roku 1920[7].

Od 1929 roku pułk pod względem wyszkolenia fachowego podlegał dowódcy 4 Grupy Artylerii.

W 1930 roku został wydany „Zarys historii wojennej” pułku autorstwa kapitana Stefana Eustachego Wąsickiego, odznaczonego Krzyżem Walecznych i Medalem Niepodległości, który poległ 7 września 1939 roku jako dowódca 7 baterii 8 pal.

31 grudnia 1931 roku na podstawie rozkazu B. Og. Org. 1120 – 18 Org. Ministra Spraw Wojskowych marszałka Polski Józefa Piłsudskiego 26 pap został przemianowany na 26 pułk artylerii lekkiej[8].

14 grudnia 1937 roku Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki nadał 26 pułkowi artylerii lekkiej nazwę „26 pułk artylerii lekkiej imienia Króla Władysława IV”[9].

W kampanii wrześniowej 1939 pułk walczył w składzie macierzystej 26 Dywizji Piechoty[10]. Od 1 do 3 września wspierał piechotę na linii Noteci. Następnie do 6 września osłaniał Inowrocław. Brał udział w bitwie nad Bzurą. 17 i 18 września został rozbity.

Kadra pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 roku – I zastępca dowódcy)
  • ppłk / płk art. Apolinary Biernacki (1924)
  • ppłk art. Wacław I Gilewicz (od 15 V 1925[11])
  • ppłk art. Tadeusz Żukotyński (1926 – 1929)
  • mjr / ppłk art. Aleksander Sumczyński (XII 1929[12] – VI 1933 → rejonowy inspektor koni Kielce[13])
  • ppłk art. Kazimierz Świderski (VI 1933[13] – XI 1935 → komendant Szkoły Podoficerów Zawodowych Artylerii)
  • ppłk art. Zygmunt Kapsa (12 II 1936 – 25 VIII 1939 → dowódca 54 pal)
Kwatermistrzowie (od 1938 roku – II zastępca dowódcy)
  • mjr art. Stanisław Drouet (1924)
  • mjr art. Witold I Kamiński (do IV 1928 → dowódca I dyonu[14])
  • mjr art. Jan Józef Bigocki (IV 1928[14][15])
  • mjr art. mgr Janusz Józef Grzesło (VI 1933[16] – 15 VIII 1935 → dowódca III/9 pal[17])
  • mjr art. Ludwik Iwaszko (VIII 1935[17] – IX 1937)
  • mjr art. Stanisław Hieronim Milli (20 X 1937 – 7 VII 1939 → dowódca Oddziału Pozostałego 26 pal[18])

Obsada personalna pułku w latach 1923-1924[edytuj | edytuj kod]

  • dowódca pułku – ppłk/płk Oskar Pustówka
  • zastępca dowódcy - ppłk/płk Apolinary Biernacki
  • ppłk Wacław I Gilewicz
  • kwatermistrz - mjr Stanisław Drouet (1924)
  • dowódca I dywizjonu - mjr/ppłk Witold Właszczuk
  • dowódca II dywizjonu - mjr Tadeusz Żukotyński
  • p.o. dowódca III dywizjonu - kpt. Stanisław Drouet (1923)
  • dowódca III dywizjonu - mjr Walerian Kaliszek (1924)
  • komendant kadry baterii zapasowej - mjr Walerian Kaliszek (1923)
  • starszy lekarz pułku - mjr lek. Edward Wertheim
  • młodszy lekarz pułku - ppor. podlek. Jerzy Kochanowski
  • starszy lekarz weterynarii pułku - kpt. lek. wet. Jan Seroczyński
  • młodszy lekarz weterynarii pułku - por. lek. wet. Józef Wiślicki
  • oficer kasowy - por. Stanisław Olechowski
  • oficer prowiantowy - por. Henryk Chodorowski

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939 roku[19][edytuj | edytuj kod]

  • dowódca pułku – ppłk Hieronim Suszczyński
  • dowódca I dywizjonu(12 armat 75 mm) - mjr Aleksander Krzyżanowski
    • 1 bateria - por. Dudarewicz
    • 2 bateria - kpt S.W. Grudniewicz
    • 3 bateria - por. Kazimierz Trojanowski
  • dowódca II dywizjonu(12 armat 75 mm) - mjr Stanisław Piro
    • 4 bateria - kpt. J. Erlich
    • 5 bateria - por. Andrzej Doroszewski
    • 6 bateria - por. A. Kuczyński
  • dowódca III dywizjonu(12 haubic 100 mm) - mjr dypl. Mykoła Palijenko
    • 7 bateria - ppor. Rode
    • 8 bateria - kpt. I.C. Smosarski
    • 9 bateria - kpt. W. Sarbinowski

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

27 listopada 1937 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki zatwierdził wzór sztandaru dla 26 pal[20].

26 maja 1938 roku na Polu Mokotowskim w Warszawie Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki, w imieniu Prezydenta RP, wręczył dowódcy pułku sztandar ufundowany przez społeczeństwo miasta i powiatu skierniewickiego[10].

Odznaka pamiątkowa

20 kwietnia 1926 roku Minister Spraw Wojskowych generał broni Lucjan Żeligowski zatwierdził odznakę pamiątkową 26 pułku artylerii polowej[21]. Odznakę o wymiarach 52x30 mm stanowi srebrzysty orzeł typu piastowskiego ze złotą koroną, szponami i dziobem trzymający w szponach proporczyk pokryty czarno-zieloną emalią na tle skrzyżowanych złoconych luf armatnich. Na proporczyku wpisano numer i inicjały „26 P.A.P.” Odznaka oficerska jednoczęściowa, wykonana w tombaku srebrzonym, emaliowana, bita z kontrą. Wykonawcą odznaki był Józef Michrowski z Warszawy[22]. W 1931 zamieniono inicjały PAP na PAL[23]. Pierwsze odznaki zostały wręczone 21 września 1926 roku[24].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wąsicki 1930 ↓, s. 3, 5.
  2. Wąsicki 1930 ↓, s. 5.
  3. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  4. Galster 1975 ↓, s. 67.
  5. Domański 1997 ↓, s. 13, ale autor jako datę święta pułkowego podał dzień 21 października.
  6. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 3 z 20 stycznia 1930 roku, poz. 22.
  7. Domański 1997 ↓, s. 13.
  8. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 36 z 31 grudnia 1931 roku, poz. 473.
  9. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 14 grudnia 1937 roku, poz.194.
  10. a b Satora 1990 ↓, s. 301.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 57 z 27 maja 1925 roku, s. 286.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 387.
  13. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 134.
  14. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 175.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 21 stycznia 1930 roku, s. 12, z dniem 28 lutego 1930 roku został przeniesiony w stan spoczynku.
  16. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 128.
  17. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 sierpnia 1935 roku, s. 99.
  18. Kuprianis 2010 ↓, s. 476.
  19. Rezmer 1992 ↓, s. 508-509.
  20. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 14 grudnia 1937 roku, poz. 206.
  21. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 11 z 20 kwietnia 1926 roku, poz. 104.
  22. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 265-266.
  23. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 266.
  24. Wąsicki 1930 ↓, s. 21.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
  • Witold S. Domański: 26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Ajaks, 1997, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. ISBN 83-87103-42-X.
  • Karol Lucjan Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914 - 1939. Londyn: 1975.
  • Artur Kuprianis: Łódzka 4 Grupa Artylerii w latach 1929-1939. Łódź: Wydawnictwo Ibidem, 2010. ISBN 978-83-62331-00-0.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
  • Stefan Wąsicki: Zarys historii wojennej 26-go pułku artylerii polowej. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1930, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
  • Waldemar Rezmer: Armia „Poznań” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1992. ISBN 83-11-07753-3.