Kolegium kardynałów

Kolegium kardynałów (Collegium Cardinalium Sanctae Romanae Ecclesiae – Kolegium Kardynałów Świętego Kościoła Rzymskiego) – ogół kardynałów Kościoła katolickiego, którego zadaniem jest wspomaganie papieża w kierowaniu Kościołem. Kolegium kardynałów zbiera się na konsystorzach zwoływanych przez papieża. Po wystąpieniu wakatu Stolicy Apostolskiej kolegium to zbiera się na konklawe w celu wybrania nowego papieża.

Kolegium kardynalskie wywodzi się ze starożytnej rady starszych (prezbiterium) kierującej diecezją rzymską (kościołem partykularnym w Rzymie) pod przewodnictwem Biskupa Rzymskiego. W pewnym czasie, być może na przełomie III i IV w. prezbiterów (starszych) w Rzymie było już tak wielu, że z powodów praktycznych nie mogli się zbierać wszyscy jako efektywny "senat" biskupa. Papieże zaczęli powoływać doradców jedynie spośród najważniejszych prezbiterów miasta, obdarzając ich przymiotnikiem cardinales, czyli "główni". Z czasów papieża Gelazego I (492-496) pochodzi pierwsza zachowana lista 29 kardynałów prezbiterów (kardynalnych prezbiterów) i 7 kardynałów diakonów (kardynalnych diakonów). Około VII w. do doradzania sobie papieże zaprosili także biskupów diecezji podmiejskich Rzymu - pierwszy zarejestrowany tytuł kardynała biskupa pochodzi z roku 680 (Giovenale, biskup Albano). Nazwa "Święte Kolegium Kardynałów" jest udokumentowana od pontyfikatu Eugeniusza III (1145-1153), jednak w owym czasie było ono już dobrze ugruntowaną w strukturach Kościoła instytucją. Proces jej kształtowania trwał wiele stuleci, a począwszy od pontyfikatu Leona IX (1049-1054) nabrał szczególnej dynamiki. Proces historyczny doprowadził do tego, że kolegium przekszatiło się z reprezentacji duchowieństwa diecezjalnego Rzymu w międzynarodową reprezentację Kościoła Powszechnego, przy czym rzeczywiste funkcje biskupie, prezbiterialne i diakońskie kardynałów przekształy się w tytuły honorowe.

Obecnie niemal wszyscy kardynałowie są biskupami. Jeśli nowo mianowany kardynał nie posiadałby święceń biskupich, powinien przyjąć sakrę biskupią; nominowani w podeszłym wieku kardynałowie są niekiedy zwalniani od obowiązku przyjęcia sakry (np. w 2001 o. Avery Dulles, w 2003 o. Tomáš Špidlík i w 2006 o. Albert Vanhoye).

Zgodnie z tradycją wyróżnia się trzy stopnie kardynałów:

kardynałowie biskupi (tytularni zwierzchnicy podmiejskich diecezji Rzymu – Ostia, Albano, Frascati, Palestrina, Porto-Santa Rufina, Sabina-Poggio Mirteto i Velletri-Segni oraz zaliczeni do kolegium kardynalskiego patriarchowie kościołów wschodnich); honorowe pierwszeństwo wśród kardynałów tego stopnia sprawuje tytularny biskup Ostii,
kardynałowie prezbiterzy (obecnie są to na ogół biskupi diecezjalni podniesieni do godności kardynała, jako tytuł otrzymują od papieża jeden z kościołów rzymskich); pierwszy z kardynałów tego stopnia nosi tytuł kardynała protoprezbitera (czyli pierwszego prezbitera),
kardynałowie diakoni (jako tytuł otrzymują jedną z diakonii rzymskich, są to przeważnie urzędnicy kurii rzymskiej); pierwszy z kardynałów tego stopnia nosi tytuł kardynała protodiakona (czyli pierwszego diakona); kardynałowie diakoni podczas liturgii papieskich nie koncelebrują w ornatach lecz asystują papieżowi w dalmatykach diakońskich, różniąc się od zwykłych diakonów jedynie prawem noszenia mitry biskupiej.

Na czele kolegium kardynalskiego jako pierwszy wśród równych stoi jego dziekan. Funkcja dziekana Kolegium kardynalskiego jest związana z godnością kardynała biskupa Ostii (w latach 2002-2005 kardynał Joseph Ratzinger, obecnie kardynał Angelo Sodano). Z chwilą wakansu dziekan wybierany jest przez kardynałów biskupów (mających tytuły diecezji podmiejskich), zebranych pod przewodnictwem subdziekana (lub – gdy go nie ma – najstarszego z kardynałów biskupów) i przedstawiany do zatwierdzenia papieżowi. Podobnie dokonuje się, pod przewodnictwem dziekana, wyboru subdziekana. Ważną rolę w kolegium kardynalskim obok dziekana odgrywają: kamerling oraz protodiakon.

[edytuj] Członkowie kolegium kardynałów

Poniżej znajduje się pełna lista kardynałów wchodzących obecnie w skład kolegium. Obok imienia każdego kardynała znajduje się jego data urodzenia – jedynie kardynałowie, którzy mają mniej niż 80 lat, mogą uczestniczyć w konklawe (nazwiska kardynałów elektorów zostały wytłuszczone). Obecnie jest 205 kardynałów, spośród których 113 posiada prawo uczestniczenia w konklawe.

Ostatnia aktualizacja: 10 kwietnia 2013.