Juliusz III

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Juliusz III
Iulius Tertius
Giovanni Maria Ciocchi del Monte
Papież
Juliusz III
Herb Juliusz III
Data i miejsce urodzenia 10 września 1487
Rzym
Data i miejsce śmierci 23 marca 1555
Rzym
Papież
Okres sprawowania 7 lutego 1550 – 23 marca 1555
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Diakonat  ?
Prezbiterat  ?
Nominacja biskupia 18 marca 1513
Sakra biskupia 12 listopada 1514
Kreacja kardynalska 22 grudnia 1536
Paweł III
Kościół tytularny S. Vitale (15 stycznia 1537)
Santa Prassede (11 października 1542)
biskup Palestriny (5 października 1543)
Pontyfikat 7 lutego 1550
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Juliusz III w Wikicytatach

Juliusz III (łac. Iulius III, właśc. Giovanni Maria Ciocchi del Monte; ur. 10 września 1487 w Rzymie, zm. 23 marca 1555 tamże[1]) – papież w okresie od 7 lutego 1550 do 23 marca 1555[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wczesne życie[edytuj | edytuj kod]

Był synem prawnika[1], Vincenza Ciocchi del Monte i jego żony, Cristofory Saracini[3]. Został wychowany przez swojego wuja, Antonio Maria Ciocchi del Monte i od niego także otrzymał wykształcenie[3]. Jan Maria został szambelanem papieża Juliusza II[1]. W 1511 mianowany został biskupem Siponto[2]. Dziewięć lat później został biskupem Pawii, a 22 grudnia 1536 został kreowany kardynałem[3]. Otworzył obrady soboru trydenckiego rozpoczętego w 1545[2]. Pełnił także rolę gubernatora Rzymu i kardynała biskupa Palestriny[1].

Wybór na papieża[edytuj | edytuj kod]

Podczas konklawe, ukształtowały się silne podziały pomiędzy frakcjami procesarskimi i profrancuskimi[1]. Z tego powodu obrady trwały aż dziesięć tygodni. Bardzo bliski elekcji był wówczas angielski kardynał, Reginald Pole, któremu ostatecznie zabrakło jednego głosu[1]. Kompromis pomiędzy kardynałami z rodu Farnese, a frakcją profrancuską doprowadził do wyboru kardynała del Monte[1].

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Wkrótce po objęciu Stolicy Piotrowej Juliusz postanowił reaktywować sobór trydencki (co zobowiązał się zrobić składając kapitulacje wyborcze)[1]. Dokonał tego 14 listopada 1550, kiedy to wydał bullę ogłaszającą powrót soboru do Trydentu[2]. Rozpoczął się on 1 maja 1551 i odbył kilka sesji, jednak król Francji Henryk II odmówił udziału jego kraju w soborze, co doprowadziło do sporu pomiędzy Walezjuszami, a Habsburgami[1]. Do konfliktu przyczyniła się także żądanie króla oddania Francji, lenna papieskiego – Parmy, gdzie urzędował Ottavio Farnese, wnuk Pawła III[1]. Interwencja zbrojna nie rozstrzygnęła tej kwestii, więc Juliusz został zmuszony oddać Parmę Francji i zawrzeć niekorzystny dla siebie pokój[1]. Usiłował później doprowadzić do pokoju pomiędzy zwaśnionymi władcami, lecz jego nadgorliwa neutralność wzbudzała niechęć z obu stron[1].

W spawach wewnętrznych nie wykazywał nadzwyczajnych inicjatyw, z wyjątkiem założenia rzymskiego Collegium Germanicum i reformy zakazującej kumulowaniu beneficjów hierarchom kościelnym[1]. 21 lipca 1550 zatwierdził konstytucję Towarzystwa Jezusowego. Za jego pontyfikatu, doszło do krótkotrwałej obediencji Stolicy Apostolskiej w Anglii – w 1553 roku na tron wstąpiła Maria Katoliczka, a kardynał Pole, został legatem papieskim z dużymi uprawnieniami[1]. W listopadzie tego samego roku Pole przewodniczył synodowi, który uwolnił Anglię od schizmy[1].

Juliusz był mecenasem sztuki i nauki; praktykował nepotyzm. W 1555 roku wysłał do Polski pierwszego nuncjusza apostolskiego, Alojzego Lippomano. Zreformował Uniwersytet Rzymski, mianował Michała Anioła głównym architektem przy budowie nowej bazyliki św. Piotra. Ufundował kościół św. Andrzeja i luksusową Villa di Papa Giulia w Porta del Popolo, gdzie rezydował w ostatnich latach swojego życia.

Zmarł na podagrę[1]. Został pochowany w Porta del Popolo[4].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

W czasach, gdy był kardynałem, del Monte spotkał w Parmie chłopca o imieniu Innocenzo, którego następnie adoptował i kreował kardynałem[3]. Charakter relacji między Innocenzo a jego patronem, Juliuszem III, niemal od samego początku był przedmiotem kontrowersji. Zdaniem niektórych autorów[5][6], nadzwyczajna hojność Juliusza III dla mało uzdolnionego chłopca, która w krótkim czasie uczyniła go jednym z najbogatszych ludzi w Europie, świadczy, że była to relacja homoseksualna, a wniosek ten dodatkowo opierają na następujących świadectwach z epoki:

  • ambasador wenecki Matteo Dandolo w liście napisanym niedługo po mianowaniu Innocenzo kardynałem podał, że Juliusz III, będąc jeszcze kardynałem, zabierał go do swojej komnaty i do łóżka,
  • współczesny autor Johannes Sleidanus podał, że Juliusz III i Innocenzo byli jak "Jupiter i Ganimedes", wprost nawiązując do homoseksualnego wątku z mitologii greckiej; podobnego porównania użył w jednym ze swych utworów poetyckich z 1558 roku Joachim du Bellay,
  • zachowało się kilka paszkwili jeszcze sprzed wyboru kardynała Giovanniego del Monte na papieża, które wprost lub w dorozumiany sposób zarzucały mu uprawianie sodomii; Onofrio Panvinio (1531–1568), autor żywotów papieży, w żywocie Juliusza III podał, że ten przed wyborem na papieża był "uwikłany w miłość do chłopców" (puerorum amoribus implicitus)[5][7].

Konkluzja powyższa nie jest jednak podzielana przez wszystkich historyków. Ludwig von Pastor odrzucił zarzuty o niemoralność względem Juliusza III, jednak poza ogólnikową uwagą o powszechności rzucania tego rodzaju oskarżeń na przeciwników w dobie renesansu i reformacji i odwołaniem do opinii kilku wcześniejszych autorów nie uzasadnił szerzej swego stanowiska[7]. Francis Burkle-Young i Michael Leopoldo Doerer, autorzy biografii Innocenzo, doszli do wniosku, że Innocenzo i Juliusz III nie byli kochankami, podając następujące argumenty[8]:

  • Sleidanus był protestantem o radykalnie antypapieskim nastawieniu i nie był w ogóle obecny w Rzymie w omawianym okresie; jego świadectwa nie można traktować jako wiarygodnej relacji o prywatnym życiu Juliusza III i Innocenzo,
  • fragment listu Matteo Dandolo o zabieraniu Innocenzo do łóżka przez przyszłego papieża jest błędnie interpretowany na skutek wyrwania go z kontekstu; analizując całość listu stwierdzili oni, że ambasador Wenecji bynajmniej nie sugerował homoseksualnego związku, wręcz przeciwnie, wskazywał jednoznacznie na quasi-ojcowskie uczucia Juliusza III względem chłopca; zdanie mówiące o zabieraniu do komnaty i łóżka zinterpretowali w ten sposób, że Innocenzo był sługą sprawującym opiekę i asystującym przy łóżku przyszłego papieża podczas jego częstych chorób,
  • kardynał Giovanni Maria Ciocchi del Monte nigdy nie krył swego głębokiego przywiązania do chłopca, wręcz przeciwnie, doprowadził do jego oficjalnego adoptowania do rodziny Ciocchi del Monte; zdaniem Doerera i Burkle-Younga, jest niezwykle mało prawdopodobne, że zdominowane już wówczas przez zwolenników reform Kolegium Kardynalskie mogłoby wybrać go na papieża, gdyby ta powszechnie znana relacja była rzeczywiście homoseksualna.

Wspomniany wyżej list Matteo Dandolo, wskazuje, że opinia publiczna w Rzymie uważała Innocenzo za nieślubnego syna Juliusza, a nie kochanka. Zdaniem Doerera i Burkle-Younga, dowodzi to, że wśród współczesnych papieżowi bynajmniej nie było jednomyślności w kwestii domniemanych upodobań seksualnych Juliusza III i wielu (prawdopodobnie większość) przypisywało mu heteroseksualne skłonności. W związku z tym, okazjonalnie formułowane w paszkwilach zarzuty o uprawianie sodomii czy satyryczne porównania w utworach poetyckich du Bellaya nie mają zbyt dużej wartości dowodowej[8][9]. W konkluzji Doerer i Burkle-Young stwierdzili, że relacje między Juliuszem III a jego adoptowanym bratankiem przypominały raczej relacje dziadka z wnukiem[8].

Nawet historycy odrzucający tezę o homoseksualnym charakterze relacji Juliusza i Innocenzo przyznają jednak, że Juliusz III sam swą nadzwyczajną hojnością i pobłażliwością wobec chłopaka dał pretekst do formułowania tego rodzaju zarzutów[9]. Niektórzy autorzy ograniczają się do zrelacjonowania kontrowersji wokół tych relacji, nie wypowiadając własnego stanowiska[10].

Nominacje kardynalskie[edytuj | edytuj kod]

Juliusz III mianował dwudziestu kardynałów na czterech konsystorzach[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 366-368. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 134. ISBN 83-7006-437-X.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Ciocchi del Monte, Giovanni Maria (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-06-16].
  4. Michał Gryczyński: Poczet Papieży. Poznań: Publicat, 2000, s. 200. ISBN 83-245-0012-X.
  5. 5,0 5,1 Giulio III (wł.). Giovanni Dall'Orto. [dostęp 2013-07-17].
  6. Gerard Noel: Występni papieże renesansu. Warszawa: Amber, 2007, s. 274-275. ISBN 978-8-3241-2984-3.
  7. 7,0 7,1 Ludwig von Pastor: The history of the popes, from the close of the middle ages. T. XIII. Londyn: Kegan Paul, Trench, Trubner, Co & Ltd., 1924, s. 72, przyp. 1.
  8. 8,0 8,1 8,2 Francis A. Burkle-Young, Michael Leopoldo Doerrer: The Life of Cardinal Innocenzo Del Monte: A Scandal in Scarlet, (together with Materials for a History of the House of Ciocchi del Monte San Savino). Lewiston, Nowy Jork: Edwin Mellen Press, 1997, s. 185-194. ISBN 978-0-7734-8581-5. (ang.)
  9. 9,0 9,1 Ludwig von Pastor: The history of the popes, from the close of the middle ages. T. XIII. Londyn: Kegan Paul, Trench, Trubner, Co & Ltd., 1924, s. 71-72.
  10. Pietro Messina: DEL MONTE, Innocenzo (wł.). Dizionario Biografico degli Italiani – Volume 38 (1990). [dostęp 2013-06-04].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Paweł III
Emblem of the Papacy SE.svg Papież
1550-1555
Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Marcelin II