Grzegorz IX

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Grzegorz IX
Gregorius Nonus
Ugolino Conti di Segni
Papież
Grzegorz IX
Herb Grzegorz IX
Data i miejsce urodzenia 1160 – 1170
Anagni
Data i miejsce śmierci 22 sierpnia 1241
Rzym
Papież
Okres sprawowania 1227-1241
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Kreacja kardynalska grudzień 1198
Pontyfikat 19 marca 1227
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Grzegorz IX w Wikicytatach

Grzegorz IX (łac. Gregorius IX, właśc. Ugolino di Conti di Segni; ur. pomiędzy 1160, a 1170[1] w Anagni, zm. 22 sierpnia 1241 w Rzymie[2]) – papież w okresie od 19 marca 1227 do 22 sierpnia 1241[3].

Następca Honoriusza III, całkowicie odziedziczył tradycje jakie pozostawili po sobie Grzegorz VII i jego wuj[3] Innocenty III. W pełni kontynuował ich politykę papieskiej przewagi. Przypominał wuja jeśli chodzi o biegłą znajomość prawa, sprawność w prowadzeniu dyplomacji i bezkompromisowość.

Spis treści

Biografia [edytuj]

Wczesne życie [edytuj]

Studiował w Paryżu i Bolonii[2]. W grudniu 1198 został kardynałem-diakonem S. Eustachio, a w maju 1206 kardynałem-biskupem Ostia e Velletri[3]. W 1217 został protektorem zakonu franciszkanów w Kurii Rzymskiej a w 1221 Dziekanem Św. Kolegium Kardynałów. W latach 1207-09 był legatem papieskim w Niemczech i Francji, a 1217-19 i 1221 w północnych Włoszech[2].

Pontyfikat [edytuj]

Wybrano go na papieża w dniu 19 marca 1227.

Jako papież był zdecydowanym zwolennikiem wypraw krzyżowych[2]. Prowadził walkę z cesarzem Fryderykiem II, którego w 1227 ekskomunikował za zwłokę w podjęciu ślubowanej krucjaty[2]. W czasie wyprawy Fryderyka do Palestyny (1228-1129) Grzegorz zajął część Królestwa Sycylii i Neapolu, jednak wracający z wyprawy cesarz rozbił wojska papieskie. Te niepowodzenia skłoniły Grzegorza do zawarcia pokoju w Ceprano (23 lipca 1230) i zdjęcia ekskomuniki z cesarza[2]. W czasie rozejmu, cesarz pomógł papieżowi, gdy w latach 1232 i 1234 musiał stoczyć ostre walki z ludem rzymskim i uciec z miasta[2]. W zamian za to papież pośredniczył pomiędzy cesarzem a miastami longobardzkimi i ekskomunikował syna Fryderyka, Henryka VII[2]. Pokój ten został jednak zerwany kilka lat później[3]. Gdy Fryderyk II, po zwycięskiej kampanii w Lombardii (1236-37), usiłował narzucić swe zwierzchnictwo Państwu Kościelnemu, Grzegorz sprzymierzył się z miastami włoskimi i wznowił wojnę z Fryderykiem[2]. Najazd Fryderyka II na Sardynię, lenno papieskie, spowodował odnowienie ekskomuniki (20 marca 1239) i nową wojnę[2]. Zwołał na 1241 sobór, który miał potępić cesarza; Fryderyk nie dopuścił jednak do Rzymu delegatów zmierzających na sobór i, po bitwie morskiej, wziął ich do niewoli (3 maja u wybrzeży Elby[2]. Na przełomie kwietnia i maja, Rzym został odcięty od świata i otoczony[2]. Nie wytrzymując trudnej sytuacji i sierpniowych upałów, Grzegorz IX zmarł[2].

Bliski przyjaciel św. Franciszka z Asyżu i protektor franciszkanów oraz dominikanów, w 1228 kanonizował Franciszka, a w 1234 Dominika Guzmana[3]. Ustalił reguły dla żeńskiej gałęzi zakonu franciszkanów – klarysek[3]. W 1230 polecił skompilować Dekrety, zbiór prawa kanonicznego oparty na decyzjach soborowych i listach papieskich, promulgowany w 1234, pozostał do 1918 roku najważniejszym źródłem katolickiego prawa kościelnego[2]. Popierał misje franciszkanów i dominikanów we wschodniej Europie oraz działalność zakonu krzyżackiego (w 1234 zatwierdził na ich rzecz nadania Konrada mazowieckiego)[2]. Był także autorem dzieł teologicznych.

Bezkompromisowo walczył z heretykami. W bulli Excomunicamus et anathematisamus z lutego 1231 roku zatwierdził zwyczaj stosowania kary śmierci w stosunku do "doskonałych", czyli przywódców katarskich[2]. Kilka miesięcy później wprowadził oficjalnie urząd "inkwizytorów heretyckiej przewrotności" (inquisitores haereticae pravitatis), formalnie dając początek papieskiej inkwizycji. Z jego dekretów i bulli wynika, że jednym z celów powołania inkwizycji, oprócz skutecznego zwalczania herezji, było także niedopuszczenie do karania za nią osób niewinnych[a]. W 1239 roku potępił "księgi Talmudu jako zawierające wszelkiego rodzaju obelgi i bluźnierstwa przeciwko nauce chrześcijańskiej". Nakazał spalić owe księgi, by nie "roiło się od wielu strasznych herezji".

19 marca 1238 roku wydał bullę, w której książę szczeciński Bogusław I jest tytułowany księciem Kaszub (bulla potwierdzała nadanie przez księcia Bogusława posiadłości koło Stargardu Szczecińskiego na rzecz zakonu joannitów). Jest to pierwsza w historii wzmianka o Kaszubach.

Kardynałowie mianowani przez Grzegorza IX [edytuj]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kardynałowie z nominacji Grzegorza IX.

Uwagi [edytuj]

  1. ↑ Np. w 1239 pozbawił urzędu północnofrancuskiego inkwizytora Roberta le Bourge, oskarżonego o nadużycia.

Przypisy [edytuj]

  1. ↑ Starsze opracowania (np. The Catholic Encyclopedia z 1913 roku) podają, że Grzegorz IX urodził się około roku 1145, a więc w chwili wyboru miał już ponad 80 lat, a umierając zbliżał się do setki, jednak w świetle nowszych badań datę jego urodzin przesuwa się w okolice roku 1170 (Maleczek, s. 128 przyp. 19). Kazimierz Dopierała podaje datę pośrednią: ok. 1155.
  2. ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997. ISBN 83-06-02633-0.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996. ISBN 83-7006-437-X.

Bibliografia [edytuj]

  • Pope Gregory IX (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2012-12-18].
  • SEGNI, Ugolino dei conti di (ca. 1170 -1241) (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2012-12-18].
  • K. Dopierała "Księga papieży", Wyd. Pallotinum, Poznań 1996
  • Peter de Rosa "Namiestnicy Chrystusa. Ciemna strona papiestwa"
  • Agostino Paravicini Bagliani, Cardinali di Curia e "familae" cardinalizia dal 1227 al 1254, Padwa 1972

Linki zewnętrzne [edytuj]

p • d • e
Dziekani Kolegium Kardynałów
Lata 1130–1378
Wilhelm (1130–1137) • Corrado Demetri (1137–1138) • Gilles (1138–1139) • Corrado Demetri (1139–1153)• Imar (1153–1159) • Gregorio Centu (1159–1162) • Ubaldo de Lucca (1162–1181) • Konrad von Wittelsbach (1181–1200) • Ottaviano di Paoli (1200–1206) • Pietro Gallocia (1206–1211) • Giovanni di San Paolo (1211–1214) • Niccolo de Romanis (1214–1218) • Guido Papareschi (1218–1221) • Ugolino Conti di Segni (1221–1227) • Pelagio Galvani (1227–1230) • Jean d'Abbeville (1230–1237) • Jacques de Vitry (1237–1240) • Romano Bonaventura (1240–1243) • Rinaldo Conti di Jenne (1243–1254) • Odon de Châteauroux (1254–1273) • Jan z Toledo (1273–1275) • Pedro Julião (1275–1276) • Bertrand de Saint-Martin (1276–1278) • Ordoño Alvares (1278–1285) • Bentivenga da Bentivengi (1285–1289) • Latino Malabranca Orsini (1289–1294) • Gerardo Bianchi (1294–1302) • Giovanni Boccamazza (1302–1309) • Leonardo Patrasso (1309–1311) • Giovanni Mincio da Morrovalle (1311–1313) • Niccolo Alberti (1313–1321) • Berenger Fredol (1321–1323) • Berenguer Fredol (1323) • Guillaume Godin (1323–1336) • Pierre Desprès (1336–1361) • Élie de Talleyrand-Périgord (1361–1364) • Guy de Boulogne (1364–1373) • Angelic de Grimoard (1373–1378)
Obediencja „rzymska”
Pietro Corsini (1378–1381) • Philippe d'Alençon (1381–1397) • Pileo di Prata (1397–1400) • Angelo Acciaioli (1404–1408) • Enrico Minutoli (1408) • Antonio Correr (1408–1415)
Obediencja „awiniońska”
Angelic de Grimoard (1373–1388) • Pietro Corsini (1388–1405) • Gui de Malsec (1405–1409) • Jean Flandrin (1409–1415)
Obediencja „pizańska”
Gui de Malsec (1409–1412) • Jean de Brogny (1412–1415)
Lata 1415–1555
Angelo Correr (1415–1417) • Jean de Brogny (1417–1419) • Baldassare Cossa (1419) • Jean de Brogny (1419–1426) • Angelo d'Anna de Sommariva (1426–1428) • Giordano Orsini (1428–1438) • Antonio Correr (1438–1445) • Pierre de Foix (1445–1449) • Amadeusz Sabaudzki (1449–1451) • Pierre de Foix (1451–1464) • Bessarion (1464–1472) • Guillaume d'Estouteville (1472–1483) • Rodrigo Borgia (1483–1492) • Oliviero Carafa (1492–1511) • Raffaele Sansoni Riario (1511–1521) • Bernardino Lopez de Carvajal (1521–1523) • Francesco Soderini (1523–1524) • Niccolo Fieschi (1524) • Alessandro Farnese (1524–1534) • François Guillaume de Clermont (1534–1541) • Giovanni Domenico de Cupis (1541–1553) • Gian Pietro Carafa (1553–1555) • Louis de Bourbon de Vendôme (1555)
Lata od 1555
Jean du Bellay (1555–1560) • François de Tournon (1560–1562) • Rodolfo Pio di Carpi (1562–1564) • Francesco Pisani (1564–1570) • Giovanni Girolamo Morone (1570–1580) • Alessandro Farnese (1580–1589) • Giovanni Antonio Serbelloni (1589–1591) • Alfonso Gesualdo (1591–1603) • Tolomeo Gallio (1603–1607) • Domenico Pinelli (1607–1611) • François de Joyeuse (1611–1615) • Antonio Maria Galli (1615–1620) • Antonio Maria Sauli (1620–1623) • Francesco Maria Bourbon del Monte (1623–1626) • Ottavio Bandini (1626–1629) • Giovanni Battista Deti (1629–1630) • Domenico Ginnasi (1630–1639) • Carlo Emmanuele Pio (1639–1641) • Marcello Lante della Rovere (1641–1652) • Giulio Roma (1652) • Carlo de' Medici (1652–1666) • Francesco Barberini (1666–1679) • Cesare Facchinetti (1679–1683) • Niccolo Albergati-Ludovisi (1683–1687) • Alderano Cibo (1687–1700) • Emmanuel–Theodose de la Tour d'Auvergne de Bouillon (1700–1715) • Nicolò Acciaioli (1715–1719) • Fulvio Astalli (1719–1721) • Sebastiano Antonio Tanara (1721–1724) • Vincenzo Maria Orsini (1724) • Francesco del Giudice (1724–1725) • Fabrizio Paolucci (1725–1726) • Francesco Pignatelli (1726–1734) • Francesco Barberini (1734–1738) • Pietro Ottoboni (1738–1740) • Tommaso Ruffo (1740–1753) • Pietro Luigi Carafa (1753–1755) • Rainiero d'Elci (1755–1761) • Giuseppe Spinelli (1761–1763) • Carlo Alberto Guidoboni Cavalchini (1763–1774) • Giovanni Francesco Albani (1774–1803) • Henry Benedict Stuart (1803–1807) • Leonardo Antonelli (1807–1811) • Alessandro Mattei (1811–1820) • Giulio Maria della Somaglia (1820–1830) • Bartolomeo Pacca (1830–1844) • Lodovico Micara (1844–1847) • Vincenzo Macchi (1847–1860) • Mario Mattei (1860–1870) • Costantino Patrizi Naro (1870–1876) • Luigi Amat di San Filippo e Sorso (1876–1878) • Camillo di Pietro (1878–1884) • Carlo Sacconi (1884–1889) • Raffaele Monaco La Valletta (1889–1896) • Luigi Oreglia di Santo Stefano (1896–1913) • Serafino Vannutelli (1913–1915) • Vincenzo Vannutelli (1915–1930) • Gennaro Granito Pignatelli di Belmonte (1930–1948) • Francesco Marchetti Selvaggiani (1948–1951) • Eugène Tisserant (1951–1972) • Amleto Giovanni Cicognani (1972–1973) • Luigi Traglia (1974–1977) • Carlo Confalonieri (1977–1986) • Agnelo Rossi (1986–1993) • Bernardin Gantin (1993–2002) • Joseph Ratzinger (2002–2005) • Angelo Sodano (od 2005)
Poprzednik
Honoriusz III		 Emblem of the Papacy SE.svg Papież Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Celestyn IV
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Grzegorz_IX&oldid=36437073”