Celestyn V

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Celestyn V
Coelestinus Quintus
Piotr z Morrone
Pietro Angelari dell Murrone
Święty Kościoła Katolickiego
Papież
Celestyn V
Herb Celestyn V
Data i miejsce urodzenia 1209/1210
Isernia
Data i miejsce śmierci 19 maja 1296
zamek Fumone nieopodal Ferentino
Papież
Okres sprawowania 5 lipca 129413 grudnia 1294
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Pontyfikat 5 lipca 1294
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Święty
Celestyn V
Data kanonizacji 1313
przez Klemensa V

Celestyn V (łac. Celestinus V, właśc. Piotr z Morrone OSB; ur. w 1209 lub w 1210 w Isernia w prowincji Molise, zm. 19 maja 1296 na zamku Fumone[1]) – papież w okresie od 5 lipca do 13 grudnia 1294, święty Kościoła katolickiego[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wczesne życie[edytuj | edytuj kod]

Był ostatnim z jedenaściorga dzieci ubogiej chłopskiej rodziny Angeleria i Marii[1]. Zanim został papieżem był zakonnikiem benedyktyńskim[2]. Początkowo w klasztorze w Faifoli, następnie pustelnikiem: 1235–1238 na górze Morrone, 1240–1243 na La Maiella, gdzie stworzył zręby zakonu celestynów[2]. W latach 1276–1279 był opatem w Faifoli. Znany był z pobożności i pokory[2].

Skupił wokół siebie uczniów, tworząc wspólnotę monastyczną, później nazwaną celestynami[1]. Papież Urban IV włączył ich do zakonu benedyktyńskiego i przyjęli regułę św. Benedykta[1]. Piotr będąc już papieżem zatwierdził swoją wspólnotę, jako „kongregację ubogich eremitów” z regułą św. Franciszka. Ich przełożonym został Piotr z Maceraty.

Wybór na papieża[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Papieska elekcja 1292-1294.

Wybrany na papieża 5 lipca 1294 roku po śmierci Mikołaja IV w wyniku elekcji, w której, jako niebędący kardynałem, nie brał udziału[1]. Wskutek impasu religijno-politycznego, a także konfliktów personalnych, kardynałowie nie mogli wybrać kandydata, który osiągnąłby 2/3 głosów[1]. W ciągu 27 miesięcy, część kardynałów dwukrotnie opuszczała konklawe, a część z nich usiłowała wybrać papieża na własną rękę[1]. Gdy w 1293 roku do Perugii przybył Karol II Andegaweński, by ratyfikować traktat z Jakubem II Sprawiedliwym, narzucił kardynałom 4 kandydatów[1]. Pomimo, że elektorzy nie ugięli się, to nadal nie potrafili wybrać następcy św. Piotra[1]. Po zamieszkach jakie wybuchły w maju i czerwcu w Orvieto, zaproponowano pustelnika Piotra z Morrone[1]. Negocjacje zarówno z Piotrem, jak i pomiędzy purpuratami, przyniosły efekt 5 lipca, kiedy to Piotr został jednomyślnie wybrany[1].

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Jego wybór został przyjęty w wielu środowiskach kościelnych z wielką radością[1]. W tym wyborze widziano wypełnienie proroctwa Joachima z Fiore, który zapowiadał nową erę w dziejach Kościoła, gdy miał nim kierować papież „anielski” i „duchowny”[1].

Był politykiem uważanym za nieudolnego, pozostającego pod wielkim wpływem dworu neapolitańskiego i rodu Andegawenów[2], co przejawiło się zwłaszcza w nominacjach kardynalskich. Powołał wówczas dwunastu nowych kardynałów, wyraźnie nawiązując do liczby apostołów[1]. Karol II utrudniał także Celestynowi przeniesienia się z Neapolu do Rzymu[2]. 1 października 1294 Celestyn ratyfikował traktat pomiędzy Karolem II, a Jakubem II, w którym zostało zawarte żądanie, by Jakub II opuścił Sycylię w ciągu trzech lat[1].

Celestyn V wydał bullę Quia in futurum (28 września 1294), w której przywrócił przepisy bulli Ubi Periculum Grzegorza X z 1274 r., dotyczące wyboru papieża.

Rezygnacja z papiestwa[edytuj | edytuj kod]

Przed adwentem Celestyn V chciał się oddać modlitwie, powierzając rządy nad Kościołem trzem kardynałom[1]. Papieski pomysł spotkał się ze zdecydowanym sprzeciwem[1]. Wówczas Celestyn polecił sprawdzić, czy jest możliwa z punktu widzenia prawa kanonicznego rezygnacja z urzędu papieskiego[2]. Sprawę badało dwóch kardynałów: Benedetto Gaetani i Gerardo Bianchi, znanych ekspertów prawa kanonicznego[1]. Po otrzymaniu odpowiedzi twierdzącej, co dopuszczała doktryna kościelna (choć dyskutowano nad sposobem: czy samodzielnie, czy przed soborem czy kardynałami), kilka dni później, 10 grudnia wydał bullę[2] Constitutionem. Stwierdzał w niej, że normy ustanowione przez papieża Grzegorza X dotyczące przeprowadzenia konklawe obowiązują także w wypadku abdykacji papieża[1]. W dniu 13 grudnia 1294 r. złożył urząd w Castel Nuovo w Neapolu odczytując w obecności kardynałów formułę własnej rezygnacji, złożył insygnia papieskie oraz poprosił ich o wybór nowego papieża[2]. Swoimi namowami przyczynił się do tego głównie kardynał Benedetto Gaetani, który został jego następcą[2].

Ustępujący papież pragnął powrócić do życia jako pustelnik[2]. Następca, Bonifacy VIII, obawiał się jednak, że Celestyn V, jako były papież, może stać się elementem manipulacji ze strony kościelnych środowisk radykalnych, a może nawet doprowadzić do schizmy[2]. Z tego powodu trzymał go pod strażą[2]. Po kilku miesiącach Piotrowi udało się zbiec w góry, jednak został zatrzymany, dostał nakaz udania się do zamku Fumone koło Ferentino i zakaz powrotu do pustelni[1]. Ostatnie miesiące życia przebywał tam uwięziony w ciasnej celi.

Francesco Petrarca uznał krok Celestyna V za wyraz wielkiej wolności, dokonany w duchu anielskim, który nie znosił nakazów podyktowanych koniecznością praktycznego i politycznego sprawowania urzędu. Z kolei Dante Alighieri uznał zrzeczenie się godności papieskiej za przejaw tchórzostwa i umieścił Celestyna w swoim dziele Boska Komedia w piekle.

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Celestyn V zmarł w wieku 86 lub 87 lat. Najprawdopodobniej zmarł wskutek zakażenia, wywołanego wrzodem[1]. Nie ma dowodów świadczących o surowym traktowaniu Celestyna w celi[1].

Zwiedzającym dzisiaj zamek Fumone pokazuje się niewyobrażalnie ciasną celę świętego Celestyna oraz opowiada się, że rentgenowskie badania jego głowy wykazały w niej obecność potężnego metalowego ćwieka. Dodaje się potem, że ciasnota celi dla nieznoszącego luksusów starca najprawdopodobniej okazała się jednak zbyt trudna do zniesienia.

Kanonizowany został przez Klemensa V 5 maja 1313 roku[2]. Relikwie świętego Celestyna są przechowywane w katedrze w mieście Sulmona w prowincji L'Aquila. Jest on patronem swojego rodzinnego miasta Isernia w regionie Molise. Wspomnienie liturgiczne przypada 19 maja[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 288-291. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 105. ISBN 83-7006-437-X.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Pope St. Celestine V (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2013-01-01].
  • M. Gryczyński, Poczet papieży, Poznań 2006, s. 164–165.
  • A. M. Piazzoni, Historia wyboru papieży, Kraków 2004, s. 201–204.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Mikołaj IV
Emblem of the Papacy SE.svg Papież Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Bonifacy VIII