Hadrian VI

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hadrian VI
Hadrianus Sextus
Adriaan Florenszoon Dedel
Papież
Hadrian VI
Herb Hadrian VI
Data i miejsce urodzenia 2 marca 1459
Utrecht
Data i miejsce śmierci 14 września 1523
Rzym
Papież
Okres sprawowania 1522-1523
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Nominacja biskupia 18 sierpnia 1516
Sakra biskupia brak danych
Kreacja kardynalska 1 lipca 1517
Leon X
Kościół tytularny Santi Giovanni e Paolo
Pontyfikat 9 stycznia 1522
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Hadrian VI w Wikicytatach
Sukcesja apostolska
Data konsekracji brak danych
Konsekrator Diego Ribera de Toledo

Hadrian VI (łac. Hadrianus VI, właśc. Adriaan Florenszoon Boeyens; ur. 2 marca 1459 w Utrechcie, zm. 14 września 1523 w Rzymie[1]) – papież w okresie od 9 stycznia 1522 do 14 września 1523; humanista renesansowy, filozof i teolog[2]. Do czasów Jana Pawła II był ostatnim papieżem nie-Włochem[1].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 2 marca 1459 w ubogiej rodzinie[3]. Gdy był jeszcze dzieckiem, zmarł jego ojciec, Florens Boeyens, który był stolarzem i pracował przy budowie okrętów[3]. Matka, Geertruid zadbała jednak o dalszą edukację syna – Adriaan uczył się w Utrechcie i w Zwolle, zapoznał się też z ruchem devotio moderna[3]. Studiował na Uniwersytecie w Leuven, który ukończył w 1476. W 1478 uzyskał tytuł magistra teologii, w 1491 tytuł doktora teologii; rok wcześniej przyjął święcenia kapłańskie[3].

Okres pracy na Uniwersytecie Lowańskim[edytuj | edytuj kod]

Posiadając odpowiednie przygotowanie, został profesorem filozofii i teologii na Uniwersytecie w Lowanium[2]. Na uniwersytecie pełnił funkcje rektora w latach 1493/94 i 1502/03, dziekana wydziału teologicznego kilka razy, np. w 1493, oraz od 1497 roku kanclerza i dziekana lowańskiego kościoła św. Piotra[4].

Otrzymał także wiele beneficjów i pełnił różne ważne funkcje kościelne. Był kanonikiem kościoła św. Piotra w Lowanium, kapelanem béguinage w Lowanium i w parafii Goedereede (od 1492) oraz wikariuszem kościoła św. Piotra w Utrechcie. Otrzymywał też wiele prebend, m.in. z kapituły kościoła św. Piotra w Utrechcie oraz tamtejszego kościoła Najświętszej Maryi Panny. Beneficja te przynosiły mu duże dochody, ale też dostarczały wielu obowiązków duszpasterskich. W 1502 ufundował w Lowanium kolegium dla ubogich studentów. Kolegium to znane było później jako Kolegium Papieskie (nid. Pauscollege), kierował nim Godschalk Rosemondt.

Najważniejsze dzieła przyszłego papieża powstały właśnie w okresie lowańskim. Należą do nich Quaestines quodlibeticae, powstałe w latach 1488-1507, jako refleksja lowańskich dysput filozoficznych, oraz Quaestiones in quartum sententiarum librum, oparte na własnych wykładach Hadriana na podstawie Sentencji Piotra Lombarda[2]. Quaestines quodlibeticae wydane zostały dzięki staraniom studentów Hadriana, wśród których cieszył się on sympatią i poważaniem. Hadrian był wyróżniającym się nauczycielem, potrafił wzbudzać zainteresowanie dla przedstawienia problemów filozoficznych i teologicznych w tradycyjny sposób scholastyczny. Do jego studentów należało wiele wybitnych jednostek, m.in. prawnik i humanista Gabriël van der Muyden (Mudaeus); teolog, matematyk i astronom Albert Pigghe (Pighius); teolog Johannes Driedo; teolog Gerard Morinck (Moringus) – autor żywota Hadriana VI; teolog Ruard Tapper.

Dostojnik kościelny i państwowy[edytuj | edytuj kod]

W 1507 został opiekunem księcia (przyszłego cesarza) Karola Habsburga[1]. Od 1515 roku przebywał w Hiszpanii, aby zapewnić następstwo hiszpańskiego tronu swemu podopiecznemu[2]. W 1516 r. został regentem królestwa Hiszpanii, wspólnie z kardynałem Francisco Jiménez de Cisneros[2]. 18 sierpnia 1516 wybrany biskupem Tortosy; konsekrowany przez biskupa Segowii Diego de Ribera. W tym samym roku został też inkwizytorem generalnym Aragonii, a dwa lata później – także Kastylii. Z powodu niezdecydowanej postawy podczas rewolty comuneros w Kastylii, Karol V odwołał go z funkcji regenta Hiszpanii. Papież Leon X kreował go w lipcu 1517 kardynałem prezbiterem Santi Giovanni e Paolo[3].

Wybór na papieża[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Konklawe 1521-1522.

Podczas konklawe po śmierci Leona X, Kolegium kardynałów było głęboko podzielone pomiędzy kilku kandydatów[2]. Jednym z nich był angielski lord, kardynał Thomas Wolsey[2]. Pomimo, że Hadrian był nieobecny z powodu sprawowania władzy w Hiszpanii, został wybrany na papieża[1]. Był jedynym, prócz Marcelina II papieżem nowożytnym, który nie zmienił swojego imienia.

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Do Rzymu przybył z Tortosy dopiero 29 sierpnia 1522 i został koronowany 2 dni później. Jako obcokrajowiec nie cieszył się sympatią Rzymian[1]. Na samym początku pontyfikatu, postanowił przeprowadzić reformę centralnej administracji i wprowadzić drastyczne oszczędności w Stolicy Apostolskiej, co spotkało się z ostrym protestem w Kurii[1]. Jednak wszelkie próby reform były deprecjonowane przez kardynałów, niechętnych Hadrianowi[1]. Kolejnym krokiem nowego papieża, była próba zjednoczenia chrześcijan w Europie przeciwko Turkom i ich władcy Sulejmanowi Wspaniałemu, pod którego wodzą zdobyto Belgrad w 1521[2]. Próba ta jednak zakończyło się niepowodzeniem z powodu dyplomatycznego faux pas, jakie popełnił papież[2]. Chcąc zachować neutralność, nie przyłączył się do Ligi Karola V, skierowanej przeciw królowi Francji, Franciszkowi I[2]. Gdy 21 grudnia 1522 Turcy podbili Rodos, Hadrian wymusił 3-letni rozejm, lecz po aresztowaniu kardynała Francesco Soderiniego, spiskującego z Francją, antyturecki sojusz został zerwany[2].

W grudniu 1522, na sejmie Rzeszy w Norymberdze wykonał pierwszy krok ku kontrreformacji – uznał winę Kościoła katolickiego za rozłam religijny[2]. Dążył do stłumienia ruchu protestanckiego poprzez reformę Kościoła[2]. W imieniu Hadriana, wyznanie win wygłosił legat papieski Francesco Chieregati[1]. Papież zażądał jednak, by Luter został ukarany za herezję, a edykt wormacki został wprowadzony w życie[2].

Zwalczał też humanistów, których uważał za potencjalnych heretyków. Reformy Hadriana VI spotkały się z ogólnym protestem; gdy umarł, umieszczono na drzwiach jego lekarza szyderczy napis: "Oswobodzicielowi Miasta".

Podczas swojego pontyfikatu mianował tylko jednego kardynała – Willema van Enckenvoirta[3]. Zmęczony nieudanymi inicjatywami i upałami, panującymi w Rzymie, Hadrian zmarł 14 września 1523[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 131. ISBN 83-7006-437-X.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 360-362. ISBN 83-06-02633-0.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Dedel, Adriaan Florenszoon (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-05-10].
  4. Gerard Weel: Het Leven en de Tijd van Adriaan van Utrecht (niderl.). [dostęp 2013-05-10].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Leon X
Emblem of the Papacy SE.svg Papież
1522–1523
Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Klemens VII