Jan XXI

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jan XXI
Ioannes Vicesimus Primus
Pedro Julião
Papież
Jan XXI
Herb Jan XXI
Data i miejsce urodzenia ok. 1210
Lizbona
Data i miejsce śmierci 20 maja 1277
Viterbo
Papież
Okres sprawowania 1276-1277
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Pontyfikat 8 września 1276

Jan XXI (łac. Ioannes XXI, właśc. Pedro Julião; ur. ok. 1210 w Lizbonie, zm. 20 maja 1277 w Viterbo[1]) – papież w okresie od 8 września 1276 do 20 maja 1277[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wczesne życie[edytuj | edytuj kod]

Znany również jako Pedro Julião, Petrus Juliani, Petrus Hispanus, bądź Piotr Hiszpan, był z pochodzenia Portugalczykiem, synem lekarza[2]. W literaturze występuje czasem pod nazwiskiem Pietro Rebulo[3]. Początkowo uczył się w szkole katedralnej w Lizbonie, następnie studiował w Paryżu. Zajmował się dialektyką i logiką. Szczególnie jednak interesowała go filozofia Arystotelesa. W latach 1242-1252 studiował i wykładał medycynę na uniwersytecie w Sienie[1]. Tam właśnie napisał swoje Summulae logicales, która przez następne trzysta lat była podstawowym traktatem na temat logiki[2]. Za pośrednictwem ówczesnego kardynała Ottobono Fieschiego, poznał papieża Grzegorza X i został jego osobistym lekarzem[2]. Przebywając przy papieżu, Hiszpan napisał Thesaurus pauperum, w którym podawał sposoby leczenia każdej części ciała[2]. Także i to dzieło spotkało się z dużym zainteresowaniem. W 1273 został arcybiskupem Bragi, a wkrótce potem kardynałem-biskupem Tusculum[1].

Po śmierci Hadriana V i wobec suspensy konstytucji Ubi Periculum, kardynałowie usiłowali zebrać się w Viterbo, gdzie wybuchły zamieszki[2]. Dzięki sugestiom Giovanniego Orsini, na Stolicę Piotrową wybrali Piotra Hiszpana[2]. Przyjął imię Jana XXI pomimo tego, iż powinien był przybrać imię Jan XX[1]. Zrobił to po zbadaniu papieskich archiwów, błędnie jednak interpretując, iż po Janie XIV wybrany został kolejny papież o tym imieniu, który został pominięty w oficjalnej numeracji[1]. W istocie występującym w ówczesnych kronikach papieżem Janem był po prostu Jan XIV, uwięziony przez antypapieża Bonifacego VII, który zawładnął wówczas Rzymem. Wbrew powszechnym podaniom, zmiana numeracji nie miała nic wspólnego z legendą o papieżycy Joannie.

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Już na samym początku pontyfikatu wydał dwie bulle. W pierwszej potwierdzał decyzje swojego poprzednika, o zmianie niektórych postanowień Soboru Lyońskiego II (1274). W drugiej potępił osoby, które brały udział w zamieszkach, jakie wybuchły podczas ostatniego konklawe[2].

Jan XXI od samego początku pontyfikatu musiał zmierzyć się z problemami politycznymi. W 1263 roku papież Urban IV oddał Karolowi Andegaweńczykowi Królestwo Sycylii. Od tamtej pory władca rozszerzał swoje wpływy w Rzymie i państwie papieskim, czemu papież starał się przeciwdziałać[2]. Prowadził również negocjacje z królem Niemiec Rudolfem dotyczące Romanii – dawnego egzarchatu Rawenny. Chciał, by władca ostatecznie zwrócił ją państwu papieskiemu.

Papież rozpoczął też przygotowania do krucjaty, o podjęciu której zadecydował Sobór Lyoński II. Wysłał wezwania do różnych krajów. Odpowiedzieli na nie Filip III z Francji i Alfons X, władca Kastylii i Leonu[2]. W lutym 1276 roku Filip złożył przysięgę, iż osobiście poprowadzi swoje wojska na Saracenów. Na przeszkodzie stanęła jednak wrogość pomiędzy oboma władcami, który toczyli spór o Królestwo Nawarry. Papież zaangażował się w mediacje pomiędzy nimi. Udało mu się pogodzić rządzących, jednak już w 1277 roku ponownie rozpoczęli oni przygotowania do wojny przeciwko sobie[2].

Prowadził także negocjacje z Michałem Paleologiem dotyczące zjednoczenia z kościołami wschodnimi[1]. Cesarz bizantyński zgodził się uznać prymat rzymski i przyjąć Filioque, jednak chciał utrzymać dotychczasowe greckie obrzędy[1]. Gdy Michał VIII wysłał podpisany dokument w tej sprawie, papież już nie żył[1].

Jan XXI był prawdopodobnie jedynym papieżem, który zmarł w wyniku wypadku (a nie ze starości, choroby lub wskutek morderstwa). Gdy 12 maja 1277 zasnął w nowym skrzydle swojego pałacu w Viterbo, zawalił się fragment sklepienia, poważnie raniąc papieża[1]. Jan zmarł 20 maja, osiem dni później i pochowano go w katedrze w Viterbo[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 102-103. ISBN 83-7006-437-X.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 280-281. ISBN 83-06-02633-0.
  3. Kazimierz Dopierała: Księga papieży. Poznań: Pallottinum, 1996, s. 216. ISBN 83-7014-248-6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Hiszpan "Traktaty Logiczne" Warszawa 1969.
  • R. Stapper, Papst Johannes XXI, Kirchengeschichtliche Studien, Munster 1898
  • R. Sternfeld, Der Kardinal Johann Gaetan Orsini (Papst Nikolaus III.) 1244-1277, Berlin 1905
  • K. Dopierała, Księga Papieży, Poznań 1996
  • Pope John XXI (XX) (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2012-12-30].
Poprzednik
Hadrian V
Emblem of the Papacy SE.svg Papież Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Mikołaj III