Jan Paweł I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jan Paweł I
Ioannes Paulus Primus
Albino Luciani
Sługa Boży Kościoła katolickiego
Papież
Jan Paweł I w dniu wyboru 26 sierpnia 1978
Jan Paweł I w dniu wyboru 26 sierpnia 1978
Herb Jan Paweł I Humilitas
Pokora
Kraj działania  Włochy
Data i miejsce urodzenia 17 października 1912
Canale d'Agordo
Data i miejsce śmierci 28 września 1978
Watykan
papież
Okres sprawowania 1978
patriarcha Wenecji
Okres sprawowania 1969-1978
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 7 lipca 1935
Nominacja biskupia 15 grudnia 1958
Sakra biskupia 27 grudnia 1958
Wybór patriarchy 15 grudnia 1969
Kreacja kardynalska 5 marca 1973
Paweł VI
Kościół tytularny S. Marco
Pontyfikat 26 sierpnia 1978
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 27 grudnia 1958
Miejscowość Rzym
Miejsce Bazylika św. Piotra
Konsekrator Jan XXIII
Współkonsekratorzy Girolamo Bortignon OFMCap.
Gioacchino Muccin

Jan Paweł I (łac. Ioannes Paulus I, właśc. Albino Luciani; ur. 17 października 1912 w Forno di Canale, zm. 28 września 1978 w Watykanie[1]) – patriarcha Wenecji (1970-1978), 263. papież i 5. Suweren Państwa Miasto Watykan w okresie od 26 sierpnia do 28 września 1978[2], sługa Boży.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i kapłaństwo[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Canale d'Agordo (prowincja Belluno) w wielodzietnej biednej rodzinie robotniczej. Ojciec, Giovanni Luciani[3], był zatwardziałym socjalistą[1] i antyklerykałem w przeciwieństwie do matki, głęboko wierzącej katoliczki, Bortoli Tancon[3]. Matka razem z księdzem Filippo Carlim mieli największy wpływ na chłopca. Albino był pierwszym synem, wychowywali też dwie córki z pierwszego małżeństwa ojca, Giovanniego. Luciani został ochrzczony 19 października 1912, a bierzmowany 26 sierpnia 1919[3].

Gdy Albino miał 11 lat, jego ojciec wyraził zgodę na wstąpienie syna do seminarium, co było sporym zaskoczeniem dla przyszłego papieża. W 1923 roku wstąpił do Niższego Seminarium Duchownego w Feltre, a w 1928 roku – do Wyższego Seminarium Duchownego w Belluno[3]. 7 lipca 1935 roku przyjął święcenia kapłańskie w kościele św. Piotra w niedalekim Belluno, po czym został wikarym w rodzinnym Forno di Canale[1]. W roku 1937 powołano go na stanowisko wicerektora seminarium[3] w Belluno, gdzie wykładał teologię dogmatyczną, prawo kanoniczne i historię sztuki. Pracując tam, rozpoczął studia na Uniwersytecie Gregoriańskim i 23 listopada 1946 roku uzyskał doktorat z teologii dogmatycznej[3]. Jego dużym osiągnięciem było zorganizowanie w 1949 roku Kongresu Eucharystycznego w Belluno. W tym samym roku opublikował swoją pierwszą książkę Okruchy katechizmu (Catechetica in briciole)[1]. W 1954 roku biskup Belluno Girolamo Bortignon powołał go na Wikariusza Generalnego swojej diecezji[1].

Biskup, kardynał[edytuj | edytuj kod]

Albino Lucciani podczas kreacji kardynalskiej 5 marca 1973

27 grudnia 1958 Jan XXIII w Bazylice Świętego Piotra w Rzymie konsekrował Albino Lucianiego i powierzył mu stanowisko biskupa w Vittorio Veneto[3]. Był człowiekiem bardzo skromnym, zatem nie idąc za przykładem poprzedników, którzy mieli skłonności do luksusu, zamieszkał w spartańskich warunkach zamku San Marino i nosił zwykłą sutannę. Często bez zapowiedzi odwiedzał kalekich i chorych. Jako członek Komisji Doktrynalnej Episkopatu Włoch uczestniczył w Soborze Watykańskim II, lecz nie odegrał tam istotnej roli[1]. W dniu 15 grudnia 1969 Paweł VI mianował go patriarchą Wenecji[3]. W 1972 r. został wiceprzewodniczącym Konferencji Episkopatu Włoch i pełnił tę funkcję do 1976 roku[1]. 5 marca 1973 został wyniesiony do godności kardynalskiej[3].

Zainicjował wiele akcji charytatywnych. Znany był ze swoich zdolności pisarskich. Szczególnie popularny był cykl artykułów jego autorstwa w "Messagero di Sant Antonio", pisany w formie listów do sławnych postaci z historii i literatury, np. do Pinokia, w których poruszał aktualne problemy współczesności[1]. Po ukazaniu się książki Illustrissimi w 1978, Luciani miał stwierdzić, że gdyby nie został księdzem, pewnie byłby dziennikarzem[1].

Konklawe i pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Papież Jan Paweł I podczas modlitwy Anioł Pański na Placu św. Piotra

26 sierpnia 1978 r. obradujący kardynałowie wybrali go na papieża, po jednodniowym konklawe[1]. Jego kandydatura była wynikiem niechęci Kolegium Kardynałów wobec kandydatów związanych z "kurialnym establishmentem"[1]. Przyjął wtedy jako pierwszy w historii papieży podwójne imię Jana Pawła, na cześć swoich dwóch poprzedników – Jana XXIII i Pawła VI[2].

Swój pontyfikat rozpoczął uroczyście 3 września. Papież Jan Paweł I za cel postawił sobie zmianę niektórych form sprawowania urzędu papieskiego, a także dalszego wprowadzania postanowień soborowych[1]. Po objęciu urzędu nie życzył sobie by noszono go w lektyce. Do korzystania z sedia gestatoria namówił go Mistrz Papieskich Ceremonii Liturgicznych (uzasadniał, że wtedy go będzie widać i tym go przekonał). Jan Paweł I nie chciał też nosić tiary, która była symbolem bogactwa i przepychu (nawet na mszy inauguracyjnej, tak jak jego dwaj poprzednicy Jan XXIII i Paweł VI). Nie czytał też podczas przemówień i konferencji tekstów przygotowanych mu przez Kurię Rzymską.

5 września udzielił audiencji metropolicie leningradzkiemu i nowogrodzkiemu Nikodemowi[4]. Było to pierwsze od 500 lat oficjalne spotkanie wysokiego przedstawiciela Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej ze zwierzchnikiem Kościoła katolickiego[4]. Wizyta skończyła się tragicznie dla Nikodema, który doznał zawału serca i zmarł natychmiast, w obecności papieża[4].

Jan Paweł I zyskał wielu sympatyków wśród wiernych, wśród których zaskarbił sobie przydomek "Uśmiechniętego Papieża". Papież Jan Paweł I wygłosił 11 homilii i przemówień, odbył cztery audiencje generalne oraz odprawił pięć nabożeństw na Anioł Pański. Nie zdążył przedstawić głównych zamierzeń swojego pontyfikatu, wydać encykliki lub listów apostolskich.

Śmierć i spekulacje na jej temat[edytuj | edytuj kod]

Jan Paweł I zmarł 28 września 1978 r. w Watykanie, 33 dni od czasu objęcia papieskiego urzędu[2]. Oficjalną przyczyną śmierci, podaną przez Watykan, był atak serca papieża[1]. W łóżku znaleziono go martwego z notatkami w ręku[1]. Jan Paweł I został pochowany w Bazylice św. Piotra[2].

Po jego śmierci pojawiły się różne teorie spiskowe[2], sugerujące otrucie przez zarządzającą finansami Watykanu hierarchię Banku Watykańskiego, która, zgodnie z niektórymi podejrzeniami, miała związki z włoską mafią obawiającą się dochodzenia zainicjowanego przez papieża w celu zbadania przeszłej działalności tejże instytucji[5][6][7]. W czasach przed ujawnieniem trzeciej tajemnicy fatimskiej mówiono również, iż jest ona tak wstrząsająca, że to właśnie ona doprowadziła Jana Pawła I do zawału i śmierci.

Herb Jana Pawła I[edytuj | edytuj kod]

Grób Jana Pawła I w Grotach Watykańskich
Information icon.svg Osobny artykuł: Herb Jana Pawła I.

Herb papieski Jana Pawła I składa się z dwóch części, białej mniejszej na której znajduje się lew oraz z większej niebieskiej która składa się z sześciu gór i trzech złotych gwiazd.

Proces beatyfikacyjny[edytuj | edytuj kod]

W listopadzie 2003 papież Jan Paweł II rozpoczął proces beatyfikacyjny Jana Pawła I[3]. Faza diecezjalna procesu beatyfikacyjnego zakończyła się 10 listopada 2006 roku w Belluno[3]. Cała dokumentacja została przekazana do Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych, która 3 stycznia dokonała jej oficjalnego otwarcia. 17 października 2012 do tejże Kongregacji zostało przekazane tzw. positio, czyli zbiór dokumentów mających na celu wykazanie heroiczności cnót kandydata na ołtarze[8]. Postulator procesu, biskup Enrico dal Covolo stwierdził, że badany jest także, wytypowany do beatyfikacji, cud, mający nastąpić za wstawiennictwem Jana Pawła I[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 457-458. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 178-179. ISBN 83-7006-437-X.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 Luciani, Albino (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-10-14].
  4. 4,0 4,1 4,2 Tadeusz Kałużny SCJ: Sekret Nikodema. Nieznane oblicze Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego: studium historyczno-ekumeniczne. Kraków: Wydawnictwo Księży Sercanów, 1999, s. 54–55. ISBN 83-86789-56-5.
  5. Czy Jan Paweł I został otruty? (pol.). Newsweek Polska. [dostęp 2013-10-14].
  6. Tajemnicza śmierć Jana Pawła I (pol.). Polska The Times. [dostęp 2013-10-14].
  7. Habemus papam! (pol.). Polskie Radio. [dostęp 2013-10-14].
  8. 8,0 8,1 Pomyślny przebieg procesu beatyfikacyjnego Jana Pawła I (pol.). Katolicka Agencja Informacyjna. [dostęp 2013-10-14].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Giovanni Urbani
PrimateNonCardinal PioM.svg Patriarcha Wenecji
1970-1978
PrimateNonCardinal PioM.svg Następca
Marco Cé
Poprzednik
Paweł VI
Emblem of the Papacy SE.svg Papież
1978
Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Jan Paweł II