Benedykt XIII (papież)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Benedykt XIII
Benedictus Tertius Decimus
Pietro Francesco Orsini
Sługa Boży
Papież
Benedykt XIII
Herb Benedykt XIII
Data i miejsce urodzenia 2 lutego 1649
Gravina in Puglia
Data i miejsce śmierci 21 lutego 1730
Rzym
Papież
Okres sprawowania 29 maja 1724 – 21 lutego 1730
Arcybiskup Benewentu
Okres sprawowania 18 marca 1686 – 21 lutego 1730
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Śluby zakonne 13 lutego 1668
Diakonat 22 lutego 1671
Prezbiterat 24 lutego 1671
Nominacja biskupia 28 stycznia 1675
Sakra biskupia 3 lutego 1675
Kreacja kardynalska 22 lutego 1672
Klemens X
Kościół tytularny San Sisto (16 maja 1672)
Biskup Frascati (3 stycznia 1701)
Biskup Porto e S. Rufina (18 marca 1715)
Pontyfikat 29 maja 1724

Benedykt XIII (łac. Benedictus XIII, właśc. Vincenzo Maria Orsini de Gravina OP; ur. 2 lutego 1649 w Gravina in Puglia, zm. 21 lutego 1730 w Rzymie[1]) – włoski duchowny katolicki, papież w okresie od 29 maja 1724 do 21 lutego 1730[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wczesne życie[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z arystokratycznego rodu, który dał Kościołowi kilku papieży[3]. Urodził się jako Pietro Francesco Orsini; był synem Ferdinanda Orsini i Giovanny Frangipani[3]. Zrezygnował z praw dziedzicznych i w 1667 wstąpił do zakonu dominikanów[2]. W 1668 złożył śluby zakonne, w lutym 1671 przyjął święcenia najpierw diakonatu, następnie kapłaństwa[3]. Chciał prowadzić pobożne, skromne życie w klasztorze, jednak zabiegi rodziny dały mu w młodym wieku miejsce w Kolegium Kardynałów (22 lutego 1672, prezbiter San Sisto) oraz arcybiskupstwo Manfredonii (konsekrowany 3 lutego 1675 przez kardynała Paluzzo Paluzzi Altieri)[3]. W 1680 został biskupem Ceseny (z tytułem personalnym arcybiskupa), w marcu 1686 – ze względu na niesprzyjający jego zdrowiu klimat w Cesenie – przeniesiony na arcybiskupa Benewentu[3]. W styczniu 1701 został kardynałem biskupem Frascati, a w 1715 kardynałem biskupem Porto e Santa Rufina[3]. Przez cały czas utrzymywał jednocześnie stolicę Benewentu, a w 1715 został subdziekanem Kolegium Kardynałów[3].

Jako kardynał zasiadał w następujących kongregacjach Kurii Rzymskiej:

  • Kongregacji ds. Soboru Trydenckiego (1673–1724, w tym w latach 1673–1675 jako prefekt)
  • Kongregacji ds. Biskupów i Zakonników (1674–1724)
  • Kongregacji ds. Odpustów i Świętych Relikwii (1674–1724)
  • Kongregacji ds. Obrzędów (1676–1724)
  • Kongregacji ds. Kościelnych Immunitetów (1684–1724)
  • Kongregacji ds. Egzaminowania Biskupów (1690–1721)
  • Kongregacji Świętego Oficjum Inkwizycji (1694–1724)
  • Kongregacji ds. Wizytacji Apostolskich (1720–1724)

Wybór na papieża[edytuj | edytuj kod]

Brał udział we wszystkich kolejnych konklawe – w 1676, 1689, 1691, 1700 i 1721[3]. Konklawe 1724 po śmierci Innocentego XIII nie mogło przez dziewięć tygodni wyłonić nowego papieża wskutek starć frakcji hiszpańskiej, francuskiej i prohabsburskiej[1]. Kardynał Orsini, kandydat kompromisowy, został wybrany 29 maja 1724 i wzbraniał się przed przyjęciem decyzji konklawe, ostatecznie przekonał go przełożony zakonu dominikanów[1]. Orsini przyjął początkowo imię Benedykta XIV, zmienił je jednak na Benedykt XIII (inny Benedykt XIII, Pedro da Luna, był antypapieżem na przełomie XIV i XV wieku)[2]. Wybór imienia był poświęcony innemu dominikaninowi na tronie papieskim, Benedyktowi XI (zmarłemu w 1304). Nowy papież został koronowany 4 czerwca 1724.

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Po wyborze Benedykt podjął decyzję o utrzymaniu przy sobie godności arcybiskupa Benevento, powierzył zatem administrację swojemu wieloletniemu sekretarzowi, Niccolo Coscii, którego dodatkowo mianował kardynałem i uczynił swoim najbliższym współpracownikiem[1]. Nie był to trafny wybór, Coscia szybko zaczął wykorzystywać swoją silną pozycję w Państwie Kościelnym do serii nadużyć, ostatecznie nie zawahał się nawet przed przywłaszczeniem znacznej sumy ze skarbca watykańskiego[2]. Pod naciskiem nowego współpracownika, papież mianował też kardynałem Nicolò Lercariego, który stał się prawą ręką Coscii[1]. Osoba kardynała Coscii rzuca cień na pontyfikat Benedykta XIII, który niezależnie od tego podjął wiele dobrze ocenianych działań[2]. Po jego śmierci, kardynałowi Coscii wytoczono proces, w którym skazano go na 10 lat więzienia i grzywnę 100 000 skudów[2].

Poprzez skłonności do przekupstwa kardynała Coscii, Wiktorowi Amadeuszowi II udało się uzyskać tytuł króla i prawa do nadawania biskupstw na Sardynii[1]. Dodatkowo w 1727 roku podpisał konkordat, przy okazji którego wynagrodził finansowo papieskich negocjatorów[1]. Za ich namową, Benedykt wydał korzystną dla cesarza Karola VI, bullę, która wprawdzie potępiła "monarchię sycylijską", lecz w praktyce nadała jej władcy kontrolę nad tamtejszym Kościołem[1]. Benedykt sprzeciwił się także nominacji kardynalskiej dla nuncjusza w Portugalii, wbrew żądaniom króla Jana V[1].

Działalność duszpasterską sprawował osobiście, mimo podeszłego wieku w chwili wyboru. Konsekrował nowe kościoły, udzielał sakramentów, przewodniczył synodowi plenarnemu na Lateranie, z okazji Roku Jubileuszowego[1]. Przeciwstawił się obyczajom duchowieństwa, ograniczył praktyki nepotyzmu. Zakazał także organizacji loterii państwowej, która stała się źródłem nadużyć, oraz potwierdził bullę Klemensa XI Unigenitus, potępiającą jansenizm[1]. Doprowadziło to nawet do podporządkowania się francuskiego kardynała de Noailles'a[1].

Rozszerzając kult Grzegorza VII na cały Kościół, wywołał kryzys międzynarodowy, ponieważ stanowiło to potwierdzenie stanowiska o wyższości Kościoła nad państwem świeckim (pochwalono ekskomunikę cesarza Henryka IV przez papieża Grzegorza)[1]. Działania Niccolo Coscii odebrały także popularność papieżowi w samym Rzymie.

Kreował 29 kardynałów na dwunastu konsystorzach. Dokonał kanonizacji Stanisława Kostki, Alojzego Gonzagi, Jana od Krzyża i Jana Nepomucena[2].

Benedykt XIII został pochowany w kościele S. Maria sopra Minerva w Rzymie, tradycyjnie związanym z zakonem dominikanów. Dwukrotnie, w 1755 i w 1931 podjęto próbę wszczęcia procesu beatyfikacyjnego papieża, jednak za każdym razem proces anulowano, ze względu na podawaną w wątpliwość moralność papieskiego sekretarza[3]. W 2004 proces wznowiono i odtąd Benedykt XIII jest sługą Bożym[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 411-413. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 150. ISBN 83-7006-437-X.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Orsini, Vincenzo Maria (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-09-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Richard P. McBrien, Leksykon papieży. Pontyfikaty od Piotra Apostoła do Jana Pawła II, Warszawa 2003
  • Pope Benedict XIII (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2013-09-12].


Poprzednik
Innocenty XIII
Emblem of the Papacy SE.svg Papież
1724-1730
Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Klemens XII