Hadrian IV

Hadrian IV Hadrianus Quartus
Nicholas Breakspeare
Papież
Data i miejsce urodzenia	ok. 1100 St Albans
Data i miejsce śmierci	1 września 1159 Anagni
Wyznanie	katolickie
Kościół	rzymskokatolicki
Sakra biskupia	18 lub 25 grudnia 1149
Kreacja kardynalska	17 grudnia 1149 przez Eugeniusza III
Pontyfikat	4 grudnia 1154

Hadrian IV, łac. Hadrianus IV, także Adrian IV, łac. Adrianus IV, właśc. Nicholas Breakspeare, pol. Mikołaj z Albano (ur. ok. 1100, zm. 1 września 1159) – papież od 1154, z pochodzenia Anglik, augustianin; syn mnicha Roberta z St Albans (właśc. Abbots Langley koło St Albans).

Nicholas rozpoczął swoją edukację w St Albans, ale wkrótce potem wyjechał do Francji, gdzie przystąpił do kongregacji kanoników regularnych w Saint-Ruf. Tam doszedł do pozycji przeora, a następnie opata wspólnoty. Wprowadził w konwencie surową dyscyplinę, co doprowadziło do konfliktu ze wspólnotą. Papież Eugeniusz III rozwiązał spór mianując Nicholasa kardynałem – biskupem Albano w grudniu 1149. W latach 1152–1154 Pełnił funkcję legata papieskiego w Norwegii, gdzie ustanowił metropolię w Nidaros i zorganizował Kościół katolicki na zasadach reformy gregoriańskiej. Występuje jako świadek na bullach papieskich między 30 stycznia 1150 a 30 listopada 1154. 4 grudnia 1154, krótko po powrocie z Norwegii, został wybrany na papieża.

Hadrian IV początkowo kontynuował procesarską politykę poprzedników, licząc na pomoc Fryderyka Barbarossy w stłumieniu rebelii Arnolda z Brescii w Rzymie i zlikwidowania rzymskiej komuny miejskiej. Na początku 1155 doszło do odnowienia zawartego dwa lata wcześniej traktatu sojuszniczego, a 18 czerwca 1155 papież koronował Fryderyka na cesarza. Już wtedy jednak doszło do pierwszych rozdźwięków. Obustronne uchybienia protokolarne w trakcie negocjacji oraz podczas samej uroczystości koronacyjnej doprowadziły do pogorszenia wzajemnych stosunków, niewywiązanie się przez cesarza ze zobowiązań sojuszniczych posłużyło w końcu za pretekst do zerwania układu przez Hadriana IV i zawarcia w 1156 w Benewencie sojuszu z dotychczasowym przeciwnikiem królem Wilhelmem I sycylijskim. W tym samym roku doszło do uwięzienia w Burgundii papieskiego legata, arcybiskupa Eskila, co jeszcze bardziej pogorszyło stosunki z Cesarstwem. Dwaj legaci, Roland ze Sieny i Bernard z S. Clemente, wysłani na obrady sejmu Rzeszy w Besancon w listopadzie 1157 zamiast złagodzenia konfliktu doprowadzili do jego eskalacji wdając się w polemikę z cesarskim kanclerzem Rainaldem z Dassel odnośnie prawnych relacji między papieżem a cesarzem. Ostatecznie jednak, po osobistej interwencji Hadriana IV, uwolniono arcybiskupa Eskila.

W 1158 Fryderyk wkroczył z wojskami do północnej Italii, gdzie podjął prób rewindykacji należnych mu regaliów. W listopadzie 1158 w Roncaglia unieważnił samorządy miast lombardzkich, co wywołało z ich strony gwałtowną opozycję. Lombardczyków poparł również Hadrian IV, widząc w ustawach ronkalskich zagrożenie dla praw Kościoła. Latem 1159 zagroził cesarzowi ekskomuniką, jeśli w ciągu 40 dni nie odwoła ustaw. Zanim jednak minął ten termin, papież zmarł.

Hadrian IV mianował prawdopodobnie 11 nowych kardynałów. W 1155 ogłosił bullę protekcyjną dla diecezji wrocławskiej. Przypisuje mu się także wydanie bulli Laudabiliter, w której nadał królowi Anglii prawa do władania Irlandią. Autentyczność tej bulli jest jednak kwestionowana.

Bibliografia

• Ian Stuart Robinson, The Papacy 1073-1198. Continuity and Innovation, Cambridge University Press 1990
• Kazimierz Dopierała: Księga papieży, Poznań 1996, s. 178-180
• Barbara Zenker: Die Mitglieder des Kardinalkollegiums von 1130 bis 1159, Würzburg 1964, s. 36-38

Linki zewnętrzne

• Dokument papieża Hadriana IV, w którym bierze pod opiekę klasztor kanoników regularnych w Czerwińsku

Poprzednik Anastazy IV

Papież

Następca Aleksander III