Tx26

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tx26 (typu W1A)
Ilustracja
Tx26-423
Producent Polska Fablok Chrzanów
Lata budowy 1926
Układ osi D (Dn2t)
Masa służbowa 20,4 t
Masa pustego parowozu 15,4 t
Długość parowozu 6420 mm
Szerokość 2000 mm
Wysokość 2960 mm
Rozstaw osi skrajnych 2300 mm
Moc znamionowa 120 KM
Maksymalna
siła pociągowa
3690 kG
Prędkość maksymalna 30 km/h
Ciśnienie w kotle 13 at
Powierzchnia ogrzewalna kotła 38 m²
Powierzchnia przegrzewacza brak
Powierzchnia rusztu 0,88 m²
Średnica cylindra 310 mm
Skok tłoka 320 mm
Średnica kół napędnych 650 mm
Rozstawy toru 600 mm
Portal Portal Transport szynowy

Tx26 – oznaczenie na PKP parowozów wąskotorowych, stosowane od 1961 roku dla tendrzaków o układzie osi D (cztery osie wiązane) pochodzenia polskiego, skonstruowanych w 1926 roku[1]. Oznaczenie to nadano przede wszystkim lokomotywom typu W1A „Pińczów” na tor o rozstawie 600 mm, budowanym w latach 1926–1928 w Pierwszej Fabryce Lokomotyw SA (Fablok) w Chrzanowie. Oprócz tego, do serii Tx26 zaliczono po 1961 roku odmienny parowóz Tx26-427 typu W2A.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1925 roku Zarząd Pińczowskich Kolei Dojazdowych zamówił w Pierwszej Fabryce Lokomotyw w Chrzanowie (Fablok) dwa parowozy na tor szerokości 600 mm, które miały być zdolne uciągnąć pociąg o masie 80 ton na wzniesieniu o nachyleniu 15‰ z prędkością 10 km/h[2]. Ponieważ Fablok nie budował do tej pory lokomotyw wąskotorowych, zakupił dokumentację dwóch typów parowozów (o trzech i czterech osiach napędnych), na tor szerokości 760 mm, w austriackiej fabryce StEG, z którą współpracował. Na podstawie dokumentacji lokomotywy czteroosiowej Biuro Konstrukcyjne Fabloku do połowy 1926 roku opracowało parowóz na tor szerokości 600 mm, o oznaczeniu fabrycznym W1A (W oznaczało parowóz wąskotorowy, A – cztery osie napędne, 1 – pierwszy projekt o takim układzie osi)[3]. Obie lokomotywy o numerach fabrycznych 149 i 150 zostały wyprodukowane i dostarczone w grudniu 1926 roku. Były to pierwsze lokomotywy wąskotorowe zbudowane w Polsce[2]. Od zamawiającej kolei określano je jako typ „Pińczów[4]. Ponieważ konstrukcja została uznana za udaną, kolej zamówiła dalsze cztery parowozy, zbudowane w 1927 (numery 175 i 176) i 1928 roku (numery 185 i 186)[2].

W 1930 roku pińczowska kolej została przejęta przez Polskie Koleje Państwowe, wchodząc w skład Jędrzejowskiej Kolei Wąskotorowej[2]. Lokomotywy otrzymały oznaczenia serii D z numerami 1306-1309 i 1311-1312[5]. Podczas II wojny światowej, przejęte przez Niemców, dalej tam służyły pod numerami 99 1588-1591 i 99 1593-1594[5]. Z tego, parowóz 99 1591 (nr 176), uszkodzony w 1939 roku podczas bombardowania, został złomowany[5]. Po wojnie używano ich w dalszym ciągu na kolei jędrzejowskiej. W 1947 roku zaliczono je do zbiorczej serii PKP Tx3, pod oznaczeniami Tx3-422 do 426[5]. Tx3-426 został wycofany już w 1948 roku[5]. Po przebudowie tej kolei na tor szerokości 750 mm, do połowy lat 50. parowozy te wysłano na inne koleje. W 1954 roku parowóz Tx3-422 wysłano na Bydgosko-Wyrzyskie Koleje Dojazdowe, a już w 1950 roku pozostałe trzy na Mławską Kolej Dojazdową[5]. W związku z przebudową także tej kolei na szerokość 750 mm, w 1961 roku Tx3-425 przesłano do Białośliwia na koleje bydgoskie, a Tx3-423 i 424 na Jarocińską Kolej Dojazdową[5]. Od 1 stycznia 1961 roku zmieniono ich oznaczenie serii na ostateczne Tx26, według systemu oznaczania lokomotyw polskiego pochodzenia. Tx26-422 skreślono z inwentarza PKP 19 sierpnia 1978, a Tx26-423 – 7 marca 1978[4].

Obie pozostałe lokomotywy zachowano do celów muzealnych – Tx26-422 trafił do Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji, a Tx26-423 został ustawiony na placu zabaw Ośrodka Wypoczynkowego Milicji Obywatelskiej w Kiekrzu, a następnie został przekazany Poznańskiemu Klubowi Modelarzy Kolejowych i po odnowieniu ustawiony jako pomnik na Kolejce Parkowej Maltanka w Poznaniu[4]. W roku 2010 dzięki pracy wolontariuszy SPM Maltanka parowóz zyskał ciemnooliwkowe malowanie, jakie nosił na Jarocińskiej Kolej Dojazdowej.

Numer fabryczny/rok oznaczenia:
1930-1939 (PKP)
1940-1946 (DRG/PKP) 1947-1961 (PKP) od 1961 los
Fablok 149/1926 D-1306 99 1588 Tx3-422 Tx26-422 eksponat od 1978
Fablok 150/1926 D-1307 99 1589 Tx3-423 Tx26-423 eksponat od 1973
Fablok 175/1927 D-1308 99 1590 Tx3-424 Tx26-424 skasowany 1968
Fablok 176/1927 D-1309 99 1591 skasowany 1940
Fablok 185/1928 D-1311 99 1593 Tx3-425 Tx26-425 skasowany 1973
Fablok 186/1926 D-1312 99 1594 Tx3-426 skasowany 1948

Istniejące egzemplarze[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bogdan Pokropiński, Muzealne parowozy wąskotorowe w Polsce (dla toru szerokości 750 mm), Żnin: Muzeum Ziemi Pałuckiej, 2007, s. 5, ISBN 83-88795-08-2, OCLC 751189260.
  2. a b c d Pokropiński 2016 ↓, s. 19.
  3. Pokropiński 2016 ↓, s. 16, 19.
  4. a b c Pokropiński 2000 ↓, s. 42–45.
  5. a b c d e f g Pokropiński 2016 ↓, s. 20.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bogdan Pokropiński: Muzealne parowozy wąskotorowe w Polsce (dla toru szerokości 600 i 630 mm). Żnin: Muzeum Ziemi Pałuckiej, 2000. ISBN 83-910219-7-1.
  • Bogdan Pokropiński: Parowozy wąskotorowe produkcji polskiej. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 2016. ISBN 978-83-206-1963-8.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]