Px49

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Px49 (Sawa)
Ilustracja
Px49-1792 w muzeum w Szreniawie
Producent

Polska Fablok Chrzanów

Lata budowy

1949–1950

Układ osi

D

Wymiary
Masa pustego parowozu

20 t + tender 6 t

Masa służbowa

22 t + tender 14 t

Długość

7360 mm

Długość z tendrem

11 260 mm

Szerokość

2100 mm

Rozstaw osi skrajnych

2900 mm

Średnica kół napędnych

750 mm

Napęd
Trakcja

parowa

Typ tendra

Pt4y49 (ukł. osi 3')

Ciśnienie w kotle

13 at

Powierzchnia ogrzewalna kotła

39 m²

Powierzchnia przegrzewacza

12,5 m²

Powierzchnia rusztu

1,2 m²

Średnica cylindra

320 mm

Skok tłoka

360 mm

Pojemność skrzyni węglowej

4 t

Pojemność skrzyni wodnej

4 m³

Parametry eksploatacyjne
Moc znamionowa

200 KM (147 kW)

Maksymalna siła pociągowa

38,3 kN (3835 kG)

Prędkość konstrukcyjna

35 km/h

Nacisk osi na szyny

5,5 t

Parametry użytkowe
Rozstaw szyn

750 mm (760 mm, 1000 mm)

Portal Transport szynowy

Px49 (typ Sawa) – polski parowóz wąskotorowy z 1949 roku, na tor szerokości 750 mm, produkowany w zakładach Fablok w Chrzanowie. Skonstruowany na zamówienie Jugosławii na bazie serii Px48. Zbudowano 10 parowozów, które ostatecznie nie zostały wyeksportowane i służyły na PKP.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Parowóz typu Sawa został opracowany w Fabloku w Chrzanowie na zlecenie Jugosławii, jako eksportowa wersja produkowanego dla PKP parowozu Px48, przystosowana na tor o rozstawie 760 mm. Główną różnicę stanowił mniejszy trzyosiowy tender zamiast czteroosiowego, a także palenisko przystosowane do opalania niskokalorycznym lignitem lub drewnem i wirowy iskrochron typu bębnowego na kominie[1]. Osprzęt był typowy dla polskich parowozów. Tendry były produkowane przez Konstal w Chorzowie[1].

Jugosławia zamówiła 12 takich lokomotyw. W związku jednak z pogorszeniem się stosunków politycznych między państwami bloku wschodniego – w tym Polską, a Jugosławią, w 1950 roku umowa została zerwana. Zbudowane 10 sztuk zostało zakupione przez polskie Ministerstwo Komunikacji dla PKP, a pozostałych dwóch nie zbudowano[1]. Zakupione parowozy zostały zmodyfikowane do polskich wymagań – przede wszystkim dostosowano je do szerokości toru 750 mm, ponadto przystosowano do opalania węglem kamiennym i zdjęto iskrochrony bębnowe, instalując iskrochrony siatkowe wewnątrz dymnicy. Parowozy otrzymały oznaczenie Px49 i numery od 1791 do 1800[1].

Kocioł parowozu Px49-1791 został w 1996 roku zabudowany w Pile na parowozie Px48-3917 na tor szerokości 1000 mm (eksploatowanym następnie na Kolei Piaseczyńskiej)[2].

Lista parowozów Px49 zachowanych w Polsce[3][edytuj | edytuj kod]

Seria pojazdu Rok produkcji Producent Miejscowość Stan parowozu
Px49-1792 1950 Chrzanów Szreniawa eksponat
Px49-1794 1950 Chrzanów Sochaczew eksponat
Px49-1796 1950 Chrzanów Sochaczew eksponat
Px49-1797 1950 Chrzanów Sochaczew eksponat
Px49-1798 1950 Chrzanów Ślęza/Zamek Topacz eksponat
Px49-1799 1950 Chrzanów Koluszki pomnik

Opis[edytuj | edytuj kod]

Parowóz wąskotorowy o układzie osi D, z silnikami bliźniaczymi na parę przegrzaną i doczepnym tendrem o układzie osi 3'. Budka maszynisty otwarta od tyłu, tender posiada kontrbudkę. Kocioł ze stojakiem półpromienistym i stalową skrzynią ogniową. Na kotle umieszczony zbieralnik pary we wspólnej długiej obudowie z dwoma piasecznicami. Komin początkowo miał odiskrownik bębnowy, później usunięty. Kocioł miał przegrzewacz Schmidta. Zasilanie w wodę za pomocą dwóch inżektorów Friedmanna[1].

Ostoja belkowa, usprężynowanie górne, kombinowane. Dla pokonywania łuków, koła drugiej osi miały zwężone obrzeża, a czwarta oś możliwość przesuwu na boki po 15 mm[1].

Bliźniacze silniki parowe z suwakami tłokowymi. Mechanizm napędowy napędzał trzecią oś, pozostałe były wiązane. Mechanizm parorozdzielczy Heusingera. Hamulec parowy i ręczny dźwigniowy na tendrze. Parowóz nie był wyposażony w sprężarkę ani hamulce pneumatyczne[1]. Sprzęg centralny orczykowy[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h B. Pokropiński, Polskie parowozy eksportowe, s. 78–79.
  2. Bogdan Pokropiński, Parowozy wąskotorowe produkcji polskiej, Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 2016, s. 130, ISBN 978-83-206-1963-8, OCLC 939901175.
  3. Wciąż pod parą... Polskie parowozy.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bogdan Pokropiński, Polskie parowozy eksportowe, Warszawa: Muzeum Kolejnictwa, 1993 (brak ISBN)