Las47

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Las
Las jako pomnik w Ostrowie Wielkopolskim
Las jako pomnik w Ostrowie Wielkopolskim
Producent Polska Fablok Chrzanów
Lata budowy 1948 - 1958[1]
Układ osi Cn2t
Masa służbowa 12 t[1]
Masa pustego parowozu 9,5 t
Długość parowozu 5945 mm[2][3]
Szerokość 1905 mm[2][3]
Wysokość 2555 mm[2][3]
Rozstaw osi skrajnych 1600 mm
Moc znamionowa 70 KM
Maksymalna
siła pociągowa
2050 kg / 20,5 kN[4][2]
Prędkość maksymalna 20 km/h[1]
Ciśnienie w kotle 12 at[1]
Powierzchnia ogrzewalna kotła 25 m²[2][3]
Powierzchnia rusztu 0,5 m²[2][3]
Średnica cylindra 245 mm
Skok tłoka 300 mm
Średnica kół napędnych 630 mm[1]
Rozstawy toru 600 mm, 750 mm, 785 mm
zapas węgla 0.5 t
zapas wody 0,7 m³[1]
Portal Portal Transport szynowy

Las (oznaczany także Las47, Ty) – polski parowóz wąskotorowy, produkowany w latach 1948-1958, przeznaczony do pracy głównie na kolejach leśnych o prześwicie toru 600/700/750/760 mm[1]. Parowóz posiadał układ osi i silników Cn2t.

Parowóz został skonstruowany w latach 1947-48 w Fabryce Lokomotyw im. Feliksa Dzierżyńskiego w Chrzanowie na bazie parowozu Ryś konstrukcji niemieckiej[1]. Główną zmianą było zastosowanie trzech osi w miejsce dwóch, przez co nacisk na szyny zmniejszył się o 1,5 t przy zachowaniu takiej samej mocy i siły pociągowej. Dzięki temu, parowóz mógł być eksploatowany na liniach o słabszej nawierzchni, zwłaszcza kolejach leśnych, dlatego otrzymał fabryczną nazwę Las[2]. Pierwsze dwa prototypowe parowozy wyprodukowano w 1948 roku. Na kolejach leśnych i przemysłowych bywały oznaczane serią Ty z numerami fabrycznymi, wzorem oznaczeń PKP, aczkolwiek parowozy te nie pracowały na PKP[2].

Ogółem do 1958 roku wyprodukowano ich w Fabloku 640 sztuk[2][1]. Podstawową wersją był parowóz na tor szerokości 600 mm, ale opracowano także wersje na inne szerokości toru, 750, 760 i 785 mm[4]. Na tor 750 mm zbudowano ok. 120 parowozów[3]

Parowozy tego typu używane były głównie do transportu towarowego podczas produkcji i obróbki drewna, rzadko do przewozów osobowych. Obecnie zachowało się w Polsce kilkanaście egzemplarzy jako pomniki oraz czynny parowóz w Rudach Raciborskich. Wśród zachowanych jest 9 lokomotyw na tor 600 mm i 6 na tor 750 mm[2][3].

Niewielką liczbę lokomotyw - 30 - wyeksportowano[1], z tego 6 do Bułgarii (1948 r., tor 760 mm), 4 do Albanii (1949 r., 760 mm), 18 do Rumunii (1952 r., 760 mm i 600 mm), 2 do Chin (1952 r., 600 mm)[4]. Począwszy od lat 80., około 15 lokomotyw sprzedano do krajów zachodnich po wycofaniu ze służby w Polsce, dla służby na różnych kolejach turystycznych lub jako eksponaty[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j Paweł Korcz: Atlas wąskotorówek. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2006, s. 156. ISBN 83-920757-3-0.
  2. a b c d e f g h i j B. Pokropiński, Muzealne... 600 i 630 mm, s. 96-98
  3. a b c d e f g B. Pokropiński, Muzealne... 750 mm, s. 50
  4. a b c B. Pokropiński, Polskie..., s.71
  5. Wciąż pod parą... Wykaz parowozów pochodzących z PKP, polskich kolei przemysłowych i wąskotorowych, które trafiły za granicę (pol.). Tomisław Czarnecki, 2008-07-09. [dostęp 2009-11-01].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bogdan Pokropiński, Polskie parowozy eksportowe, Muzeum Kolejnictwa, Warszawa: 1993, s.63–65
  • Bogdan Pokropiński, Muzealne parowozy wąskotorowe w Polsce (dla toru szerokości 750 mm), Muzeum Ziemi Pałuckiej, Żnin, 2007, ​ISBN 83-88795-08-2
  • Bogdan Pokropiński, Muzealne parowozy wąskotorowe w Polsce (dla toru szerokości 600 i 630 mm), Muzeum Ziemi Pałuckiej, Żnin, 2000, ​ISBN 83-910219-7-1​.
  • Paweł Korcz: Atlas wąskotorówek. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2006, s. 156. ISBN 83-920757-3-0.