Lotnisko Chopina w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lotnisko Chopina w Warszawie
Lotnisko Chopina – Terminal A (po lewej starsza część Terminala A przed przebudową, po prawej nowsza część Terminala A)
Lotnisko Chopina – Terminal A (po lewej starsza część Terminala A przed przebudową, po prawej nowsza część Terminala A)
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa (Okęcie)
Typ cywilne
Właściciel Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze” (PPL)
Rok otwarcia 1934
Rok zamknięcia 2027 (planowany, dla ruchu cywilnego)
Kod IATA WAW
Kod ICAO EPWA
Strefa czasowa UTC +1
Wysokość 110 m n.p.m.
Statystyki ruchu (2016)
Liczba pasażerów 12 795 365 (2016)[1]
Cargo 72 186,4 (2016)[2] t
Liczba operacji 138 909 (2016)[1]
Drogi startowe
Kierunek 15/33: Asfaltobeton, 3690 × 60 m
Kierunek 11/29: Asfaltobeton, 2800 × 50 m
Częstotliwości radiowe
Wieża: OKECIE TOWER
118,300 MHz
Ruch naziemny: OKECIE GROUND
121,900 MHz
Wydawanie zgody: OKECIE CLEARANCE DELIVERY
121,600 MHz
Zbliżanie: WARSAW APPROACH
128,800 MHz
125,050 MHz
ATIS: 120,450 MHz
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
WAW
WAW
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
WAW
WAW
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
WAW
WAW
Ziemia52°09′57″N 20°58′02″E/52,165833 20,967222
Strona internetowa
Samoloty w porcie lotniczym Warszawa-Okęcie, początek lat 50.
Wnętrze hali odlotów starej części Terminala A przed przebudową (2008)
Wnętrze nowej części Terminala A
Wyjścia do samolotów w Terminalu A
Hala odbioru bagażu w Terminalu A
Wprowadzony w 2015 system kolorowych linii kierujących podróżnych do stacji kolejowej Warszawa Lotnisko Chopina, przystanków autobusowych i postojów taksówek
Kaplica w strefie tranzytowej
Starsza część terminala A, oddana do użytku w 1992, przebudowana w latach 2012–2015
Terminal CARGO z lotu ptaka
Terminal Wojskowego Portu Lotniczego
Wraki samolotu An-24 w barwach PLL LOT i dawnego warszawskiego Ikarusa 260 jako obiekty ćwiczeń strażackich przy Terminalu Cargo
Rządowy Tu-154 i śmigłowiec PZL W-3 Sokół na płycie postojowej samolotów Wojskowego Portu Lotniczego
Pesa Elf 27WE-007 należący do SKM linii S2 na stacji Warszawa Lotnisko Chopina
Widok lotniska z lotu ptaka w kwietniu 2012
Zdjęcie satelitarne

Lotnisko Chopina w Warszawie (ang. Warsaw Chopin Airport, kod IATA: WAW, kod ICAO: EPWA) – lotnisko znajdujące się w dzielnicy Włochy w Warszawie. Zostało otwarte w 1934 na lotnisku wojskowym jako Port Lotniczy Warszawa-Okęcie. Obsługuje loty rozkładowe, czarterowe i cargo. Jest największym portem lotniczym w Polsce i główną bazą Polskich Linii Lotniczych LOT. W 2016 obsłużyło 12,8 mln pasażerów, tj. 37,6% wszystkich pasażerów w krajowym i międzynarodowym ruchu lotniczym.

Lotnisko jest położone na osiedlu Okęcie, w odległości około 8 km na południowy zachód od centrum miasta.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po 1918 zapadła decyzja o likwidacji Lotniska Mokotowskiego na Polu Mokotowskim i budowie zamiast niego trzech nowych lotnisk: wojskowego na Okęciu, cywilnego na Gocławiu oraz sportowego na Bielanach[3]. Lotnisko Mokotowskie pełniło w tamtym czasie zarówno funkcję lotniska wojskowego, jak i cywilnego[3].

W planie regulacyjnym Warszawy z 1926 na nowe lotnisko wojskowe przeznaczono tereny na Okęciu i Paluchu o powierzchni 285 ha[4]. Projekt budowlany był oparty na nowoczesnych rozwiązaniach francuskich, zgodnie z którymi optymalnym kształtem lotniska było koło-elipsa lub wielobok, z centralnie położonym polem wzlotów i otaczającą go infrastrukturą (hangary, budynki administracyjne i magazyny)[5]. Od 1931 na budowane na Okęciu lotnisko wojskowe zaczęto przenosić z Lotniska Mokotowskiego 1 Pułk Lotniczy[3].

W kwietniu 1934 na Okęciu uroczyście uruchomiono nowy terminal, który przejął ruch pasażerski z Lotniska Mokotowskiego[6]. Powodem były plany budowy na Polu Mokotowskim dzielnicy reprezentacyjnej im. marsz. Józefa Piłsudskiego[3]. Okęcie miało być dla lotniska cywilnego lokalizacją tymczasową do czasu wybudowania lotniska na Gocławiu[3]. W uroczystości wzięli udział m.in. prezydent Ignacy Mościcki, premier Janusz Jędrzejewicz, korpus dyplomatyczny i dyrektorzy siedmiu europejskich linii lotniczych[6].

Był to największy cywilno-wojskowy port lotniczy w II RP[7]. Wokół lotniska powstał klaster firm i instytucji związanych z lotnictwem m.in. należąca do Państwowych Zakładów Lotniczych Wytwórnia Płatowców, Polskie Zakłady Skody (późniejsza Wytwórnia Silników PZL), Doświadczalne Warsztaty Lotnicze i Instytut Techniczny Lotnictwa[7]. Latem 1934 oddano do użytku szeroką ul. Żwirki i Wigury, łączącą port lotniczy z ul. Wawelską i centrum miasta, obsadzoną zachowanymi do dzisiaj lipami[8][9].

Podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939 od pierwszych godzin wojny lotnisko było celem ataków Luftwaffe[7]. Zbombardowano m.in. pas startowy, hangary i składy paliwa, przerwane zostały sieci: wodociągowa i elektryczna[7]. 8 września 1939 lotnisko zostało zajęte przez wojska niemieckie[7]. Zostało ono prowizorycznie naprawione, uporządkowano także zalegające polskie samoloty w celu umożliwienia wykonywania operacji lotniczych przez Luftwaffe[7]. 5 października 1939 na Okęciu wylądował samolot z Adolfem Hitlerem, który przyleciał do Warszawy w celu przyjęcia defilady zwycięstwa w Alejach Ujazdowskich[10].

W okresie okupacji niemieckiej lotnisko było wykorzystywane jako lotnisko transportowe[7]. Zbudowano m.in. betonową drogę startową na kierunku 300 stopni wraz z pomocniczymi drogami kołowania[7]. Stacjonowała tam część 1. Dywizji Lotniczej 6. Floty Powietrznej Roberta von Greima wyposażona w bombowce Junkers Ju 87 B[7]. W 1944, przed wybuchem powstania warszawskiego, na lotnisku znajdowało się 56 dział przeciwlotniczych[11]. W przejętych zakładach przemysłowych ma Okęciu pracowali jeńcy wojenni i Żydzi[7].

1 sierpnia 1944, w godzinę „W”, lotnisko zostało zaatakowane przez żołnierzy 7 Pułku Piechoty AK „Garłuch” do których nie dotarła informacja o odwołaniu tego rozkazu. Atak zakończył się niepowodzeniem. Poległo ponad 120 powstańców, w tym wszyscy dowódcy[12].

W październiku 1944 Niemcy rozpoczęli stopniowe niszczenie infrastruktury lotniska. Przed wycofaniem się z Warszawy uszkodzili pas startowy i drogi kołowania[7].

Cywilną komunikację lotniczą z Okęcia wznowiono w marcu 1945[13].

Po wojnie zrezygnowano z planów budowy lotniska pasażerskiego na Gocławiu (do lat 70. działało tam lotnisko sportowe, na którego miejscu zbudowano osiedle mieszkaniowe Gocław-Lotnisko)[14][15]. W 1962 podjęto decyzję o rozbudowie Centralnego Portu Lotniczego Warszawa-Okęcie. Prace, podzielone na trzy etapy, zakończono w 1969[16][17].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Od momentu swojego otwarcia w 1934 lotnisko nosiło nazwy: Port Lotniczy Warszawa-Okęcie[18] i Centralny Port Lotniczy Warszawa-Okęcie[19].

W 2001 lotnisku nadano imię Fryderyka Chopina. W styczniu 2010 zarejestrowano w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego nową, obowiązującą obecnie formalnie nazwę, Lotnisko Chopina. Zmiana ta jest przedmiotem kontrowersji, i jak wskazuje wiele doniesień medialnych, nie zmieniła dominującej wśród mieszkańców miasta konwencji nazywania lotniska „Okęciem”[20][21]. Zmianę nazwy lotniska uzasadniano m.in. tym, iż nazwa Okęcie „jest nazwą zwyczajową znaną głównie Polakom, która z niczym szczególnym się nie kojarzy. Natomiast Lotnisko Chopina jest marką niosącą określone wartości, na bazie której znacznie łatwiej budować pozycję i rozpoznawalność portu w Polsce i na świecie”[22]. Wśród wspomnianych wartości władze lotniska wymieniały „klasę”, „wysoką kulturę”, „romantyzm” i „polskość”. Władze lotniska zadeklarowały jednocześnie, że nie jest ich zamiarem „zmiana normy językowej i całkowite wytępienie nazwy Okęcie z języka polskiego“[23].

Tradycyjna nazwa „Okecie” (bez polskiego „ę”) jest także wciąż używana jako identyfikator lotniska w systemach radiowej i elektronicznej łączności lotniczej. Nazwę „Warszawa-Okęcie“ nosi także Placówka Straży Granicznej na lotnisku[24], obsługiwane przez nią przejście graniczne oraz zlokalizowany na lotnisku Wojskowy Port Lotniczy.

W listopadzie 2017 roku Mikołaj Wild, pełnomocnik rządu ds. powstania Centralnego Portu Komunikacyjnego poinformował, że w 2027 roku planowane jest zamknięcie ruchu cywilnego dla Lotniska Chopina[25].

Roszczenia do gruntów zajmowanych przez lotnisko[edytuj | edytuj kod]

Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze”, właściciel Lotniska Chopina, toczy spór sądowy ze spadkobiercami rodziny Branickich, którzy domagają się odszkodowania w wysokości co najmniej 235 mln z tytułu bezumownego korzystania z ok. 30 ha gruntów, przejętych po wojnie przez Skarb Państwa na podstawie dekretu o reformie rolnej[26].

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • 1933 – Kosztem ponad 10 mln złotych ukończono budowę lotniska obejmującego trzy hangary, warsztaty, garaże, kotłownię oraz budynek dworca lotniczego wraz z betonową płytą postojową dla samolotów.
  • 1934 – 29 kwietnia – uroczyste otwarcie lotniska przez prezydenta RP Ignacego Mościckiego. Przenosiny lotów z Lotniska Mokotowskiego. W pierwszym roku działalności lotnisko obsłużyło 10750 pasażerów.
  • 1937 – Zainstalowano wyposażenie radionawigacyjne w postaci radiolatarni Lorentz – do lądowania w trudniejszych warunkach atmosferycznych.
  • 1939 – Do września z lotniska utrzymywane były regularne połączenia lotnicze z 6 krajowymi oraz 17 zagranicznymi lotniskami.
  • 1939–1945 – W czasie okupacji niemieckiej na terenie lotniska znajdowały się dwie szkoły lotnicze oraz zakład naprawczy Luftwaffe. Lotniskiem zarządzała firma Junkers utrzymując na nim swój ośrodek badawczy. W okresie tym wybudowano na lotnisku pierwszą betonową drogę startową.
  • 1945 – styczeń – Zniszczenie lotniska przez wycofujące się wojska niemieckie.
  • 1969 – 27 kwietnia – Uroczyste oddanie do użytku Międzynarodowego Dworca Lotniczego (MDL, użytkowany do 1992).
  • 1975 – Oddanie do użytku Krajowego Dworca Lotniczego (KDL) przy ul. 17 Stycznia (obecnie Terminal General Aviation).
  • 1979 – Oddanie do użytku nowej hali przylotów MDL (użytkowanej do 1992, po przebudowie zamieniona na terminal „Etiuda”).
  • 1992 – 1 lipca – Oddanie do użytku Terminalu 1 (obecnie stara część Terminalu A, architektonicznie i funkcjonalnie zintegrowana z nową częścią w latach 2012–2015).
  • 2004 – Otwarcie terminalu „Etiuda” dla tanich linii lotniczych.
  • 2005 – Otwarcie Terminalu VIP Aviation (obecnie pod nazwą Terminal General Aviation) w zmodernizowanym budynku d. Krajowego Dworca Lotniczego przy ul. 17 Stycznia.
  • 2006 – 1 grudnia – Oddanie do użytku części przylotowej Terminalu 2.
  • 2008 – 7 marca – Oddanie do użytku części odlotowej Terminalu 2.
  • 2008 – 30 marca – Wprowadzenie przepisów Schengen.
  • 2009 – Zamknięcie terminalu „Etiuda”.
  • 2010 – Przemianowanie terminali 1 i 2 w Terminal A.
  • 2011 – 8 sierpnia – Oddanie do użytku pirsu centralnego i południowego Terminalu A.
  • 2012 – 1 czerwca – Uruchomienie stacji kolejowej Warszawa Lotnisko Chopina.
  • 2012 – 13 września – Rozpoczęcie modernizacji starej części Terminala A.
  • 2014 – Wybudowanie nowej płyty postojowej dla samolotów cargo i dwóch dróg odlodzeniowych oraz dwóch nowych dróg kołowania[27].
  • 2015 – 22 maja – Otwarcie zmodernizowanej części Terminala A w tym. m.in. bezpośredniego połączenia hali przylotów ze stacją kolejową Warszawa Lotnisko Chopina. Na dachu zmodernizowanej części terminala umieszczono elektrownię słoneczną[28]. Modernizacja terminala kosztowała ok. 400 mln zł netto i była częściowo finansowana ze środków UE (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007–2013)[29].

Ruch pasażerski i cargo[edytuj | edytuj kod]

Tabela ruchu pasażerskiego[edytuj | edytuj kod]

Rok Liczba obsłużonych

pasażerów

Liczba operacji lotniczych
2005 7 071 667[30] 120 271[30]
2006 8 101 827[30] 126 534[30]
2007 9 193 223[30] 133 116[30]
2008 9 436 958[30] 129 728[30]
2009 8 278 747[30] 115 934[30]
2010 8 666 552[31] 116 691[31]
2011 9 322 485[31] 119 399[31]
2012 9 567 063[32] 118 320[32]
2013 10 669 879[32] 123 981[32]
2014 10 574 539[32] 121 913[32]
2015 11 186 688[33] 124 691[33]
2016 12 795 365[1] 138 909[1]

W 2016 Lotnisko Chopina obsłużyło 37,6% pasażerów w ruchu lotniczym w Polsce[1]. Jest główną bazą Polskich Linii Lotniczych LOT.

Przesyłki cargo[edytuj | edytuj kod]

  • 2013 – 48 219,1 ton[34]
  • 2014 – 53 474,6 ton[34]
  • 2015 – 58 282,4 ton[35]
  • 2016 – 72 186,4 ton[2]

Terminale[edytuj | edytuj kod]

W 2010 roku w celu ujednolicenia nazewnictwa budynków zlokalizowanych w Porcie Lotniczym im Fryderyka Chopina w Warszawie zarządzono, że dotychczasowe budynki „Terminal 1” i „Terminal 2” otrzymają wspólną nazwę Terminal A. Druga zmiana dotyczyła przemianowania byłego Terminala VIP Aviation na Terminal General Aviation.

  • Terminal A przy ul. Żwirki i Wigury:
    • d. Terminal 1 – starsza część pasażerskiego Terminalu A lotniska im. Fryderyka Chopina została oddana do użytku 1 lipca 1992. Jego początkowa przepustowość to około 3,5 mln pasażerów rocznie, powiększona w wyniku przebudowy dworca do ok. 5,5 mln pasażerów. Liczba stanowisk odprawy w tej części terminalu wynosiła 46 (numeracja nr 101-146), a pierwotna liczba bramek – 12. Była nazywana, ze względu na kolor dachu, filarów i ścian, „buraczkową”[36]. We wrześniu 2012 rozpoczęła się przebudowa terminala, której celem było architektoniczne i funkcjonalne zintegrowanie budynku z nową częścią oraz wybudowanie przejścia podziemnego łączącego bezpośrednio halę przylotów z nową stacją kolejową[37][38]. Zmodernizowana część terminala, oddana do użytku w maju 2015, ma siedem kondygnacji o powierzchni 60 tys. m², 48 stanowisk odprawy biletowo-bagażowej i 6 stanowisk samoobsługowych[39]. Na dachu umieszczono także elektrownię słoneczną. Panele z ogniwami fotowoltaicznymi pokrywają 80% powierzchni dachu (7 tys. m²), co ma pozwolić na wyprodukowanie ok. 575 MWh energii elektrycznej rocznie (ok. 20% dziennego zapotrzebowania terminala przy idealnych warunkach pogodowych)[28].
    • d. Terminal 2 – nowsza część Terminalu A przystosowana jest do obsługi 6,5 mln pasażerów rocznie. Liczba stanowisk odprawy biletowo-bagażowej wynosi 70 (nr 201-282). Hala przylotów została oddana do użytku 1 grudnia 2006. Strefa odlotów w ówczesnym Terminalu 2 dostała pozwolenie na użytkowanie 7 marca 2008. 12 marca 2008 otworzono terminal i rozpoczęto odprawy pasażerów lotów czarterowych[40], a 18 marca pozostałych lotów rozkładowych[41];
    • pirs centralny i południowy – w ramach dalszej rozbudowy Terminalu A do istniejącego pirsu północnego dobudowano pirs centralny oraz dokończono prace przy pirsie południowym (otwarcie 8 sierpnia 2011); dzięki dokończeniu inwestycji pasażerowie oczekujący na wejście do samolotu mają do dyspozycji jednolitą, przestronną halę, której długość wynosi 725 m.; linie lotnicze i pasażerowie zyskały 11 nowych rękawów, zlokalizowanych w pirsie południowym i centralnym; łączna liczba bramek wynosi 45, a rękawów – 27[42][43].

Od sierpnia 2014 roku wszystkie osoby znajdujące się w Terminalu A mogą korzystać z bezpłatnego i nielimitowanego dostępu do Internetu[44].

Na terenie terminala znajdują się dwie kaplice: w części ogólnodostępnej w hali odlotów oraz otwarta w 2015 kaplica w strefie tranzytowej w pobliżu wyjścia nr 37 wraz z osobnym pokojem modlitwy dla pasażerów różnych religii.

  • Terminal General Aviation (d. Terminal VIP Aviation) przy ul. 17 stycznia. Został otwarty 8 lipca 2005. Służy odprawie pasażerów korzystających z prywatnych lub korporacyjnych samolotów lotnictwa ogólnego (ang. general aviation). Zlokalizowany jest w zmodernizowanym budynku byłego krajowego dworca lotniczego z 1975.

Na terenie lotniska wdrożono zintegrowany system ratowania życia w przypadkach nagłego zatrzymania krążenia, na który w 2016 składało się m.in. 49 defibrylatorów[45].

Nieczynne terminale[edytuj | edytuj kod]

  • Terminal Etiuda – dawny terminal tanich linii lotniczych, działający w latach 2004–2009. W latach 1979–1992 była to hala przylotów, zwana „fińską”, do której przeniesiono całość odpraw podróżnych do Warszawy. Obecnie siedziba Welcome Airport Services;
  • Krajowy Dworzec Lotniczy przy ul. Żwirki i Wigury – od 8 maja 2008 przestał pełnić swoją funkcję ze względu na budowę pirsu centralnego i południowego.

Specjalistyczne dworce lotnicze[edytuj | edytuj kod]

  • Dworzec Towarowy CARGO – zlokalizowany w południowej części lotniska przy ul. Wirażowej.
  • Wojskowy Port Lotniczy Warszawa-Okęcie – zlokalizowany przy ul. Żwirki i Wigury przed wjazdem do cywilnego portu lotniczego. Port był obsługiwany przez flotę samolotów 36 Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego (rozformowany w sierpniu 2011). Terminal Wojskowego Portu Lotniczego (Terminal WPL) obsługiwany przez 1 Bazę Lotniczą[46] służy w szczególności do obsługi transportu członków najwyższych władz państwowych, przyjmowania rządowych delegacji zagranicznych i innych zadań związanych z obsługą administracji państwowej.

Obsługa lotniska[edytuj | edytuj kod]

Widok ogólny lotniska
Widok ogólny lotniska

Obsługą samolotów na lotnisku, w szczególności załadunkiem i rozładunkiem bagażu, wyważaniem samolotów, transportem pasażerów po płycie lotniska, wypychaniem i holowaniem zajmują się wyspecjalizowane firmy:

Posiłki do samolotów dostarczają firmy:

Paliwo lotnicze do samolotów dostarczają firmy:

Według raportu OAG Punctuality Report z 2015, lotnisko należy pod względem punktualności do światowej czołówki. Blisko 90% lotów odbywa się w wyznaczonym czasie[47].

Kierunki lotów i linie lotnicze[edytuj | edytuj kod]

Kierunki rozkładowe[edytuj | edytuj kod]

Linia lotnicza Kierunek
Adria Airways
  1. Słowenia Lublana
Aegean Airlines
  1. Grecja Ateny
Aer Lingus
  1. Irlandia Dublin [do 7 stycznia 2018][48]
Aerofłot
  1. Rosja Moskwa-Szeremietiewo
Air Baltic
  1. Łotwa Ryga
Air Canada Rouge
  1. Kanada Toronto-Pearson[49]
Air Cairo
  1. Egipt Hurghada
  2. Egipt Marsa Alam
  3. Egipt Szarm el-Szejk
Air China
  1. Chińska Republika Ludowa Pekin[50]
Air France
  1. Francja Paryż-Charles de Gaulle
Alitalia
  1. Włochy Rzym-Fiumicino
Austrian Airlines
  1. Austria Wiedeń
Belavia
  1. Białoruś Mińsk
British Airways
  1. Wielka Brytania Londyn-Heathrow
Brussels Airlines
  1. Belgia Bruksela
Czech Airlines
  1. Czechy Praga
El Al Israel Airlines
  1. Izrael Tel Awiw
Ellinair
  1. Grecja Heraklion
  2. Grecja Saloniki-Macedonia
Emirates
  1. Zjednoczone Emiraty Arabskie Dubaj
Eurowings
  1. Niemcy Düsseldorf
Finnair
  1. Finlandia Helsinki
KLM
  1. Holandia Amsterdam
LOT
  1. Holandia Amsterdam
  2. Kazachstan Astana[51]
  3. Grecja Ateny
  4. Hiszpania Barcelona-El Prat
  5. Serbia Belgrad
  6. Niemcy Berlin-Tegel[52]
  7. Belgia Bruksela
  8. Rumunia Bukareszt
  9. Węgry Budapeszt
  10. Ukraina Charków-Osnowa[53]
  11. Stany Zjednoczone Chicago-O’Hare
  12. Niemcy Düsseldorf
  13. Armenia Erywań
  14. Niemcy Frankfurt
  15. Szwajcaria Genewa
  16. Polska Gdańsk
  17. Szwecja Göteborg-Landvetter [54]
  18. Niemcy Hamburg
  19. Rosja Kaliningrad[55]
  20. Polska Katowice
  21. Ukraina Kijów-Boryspol
  22. Ukraina Kijów-Żulany[56]
  23. Mołdawia Kiszyniów
  24. Rumunia Kluż-Napoka
  25. Dania Kopenhaga
  26. Słowacja Koszyce[53]
  27. Litwa Kowno [od 21 maja 2018]
  28. Polska Kraków
  29. Cypr Larnaka
  30. Wielka Brytania Londyn-Heathrow
  31. Stany Zjednoczone Los Angeles[57]
  32. Słowenia Lublana
  33. Luksemburg Luksemburg[58]
  34. Ukraina Lwów
  35. Hiszpania Madryt-Barajas
  36. Włochy Mediolan-Malpensa
  37. Białoruś Mińsk
  38. Rosja Moskwa-Szeremietiewo
  39. Niemcy Monachium
  40. Stany Zjednoczone Newark-Liberty[59]
  41. Niemcy Norymberga [od 7 maja 2018][60]
  42. Stany Zjednoczone Nowy Jork-John F. Kennedy
  43. Francja Nicea-Lazurowe Wybrzeże
  44. Ukraina Odessa
  45. Norwegia Oslo-Gardermoen [od 25 marca 2018][61]
  46. Francja Paryż-Charles de Gaulle
  47. Chińska Republika Ludowa Pekin
  48. Polska Poznań
  49. Czechy Praga
  50. Łotwa Ryga
  51. Polska Rzeszów
  52. Rosja Sankt Petersburg
  53. Korea Południowa Seul-Inczon[62]
  54. Singapur Singapur [od 15 maja 2018][63]
  55. Bułgaria Sofia
  56. Turcja Stambuł-Atatürk
  57. Niemcy Stuttgart
  58. Polska Szczecin
  59. Szwecja Sztokholm-Arlanda
  60. Estonia Tallinn
  61. Gruzja Tbilisi
  62. Izrael Tel Awiw
  63. Japonia Tokio-Narita[64][65]
  64. Kanada Toronto-Pearson
  65. Włochy Wenecja-Marco Polo
  66. Litwa Wilno
  67. Austria Wiedeń
  68. Polska Wrocław
  69. Chorwacja Zagrzeb[66]
  70. Polska Zielona Góra
  71. Szwajcaria Zurych

Sezonowo (lato):

  1. Czarnogóra Podgorica[67]
  2. Litwa Połąga[68]
  3. Chorwacja Pula[67]
  4. Chorwacja Split[69]
  5. Chorwacja Zadar[69]
Lufthansa
(obsługiwane przez Lufthansa oraz Lufthansa CityLine)
  1. Niemcy Frankfurt
  2. Niemcy Monachium
Norwegian
  1. Hiszpania Barcelona-El Prat
  2. Hiszpania Madryt
  3. Hiszpania Malaga
  4. Norwegia Oslo-Gardermoen
Qatar Airways
  1. Katar Doha
Ryanair
  1. Polska Szczecin[70]
SAS
  1. Dania Kopenhaga
Swiss International Air Lines
  1. Szwajcaria Zurych
TAP Portugal
  1. Portugalia Lizbona
Turkish Airlines
  1. Turcja Stambuł-Atatürk
Ukraine International Airlines
  1. Ukraina Kijów-Boryspol
  2. Ukraina Winnica
Ural Airlines
  1. Rosja Moskwa-Domodiedowo [od 17 grudnia 2017][71]
Vueling Airlines
  1. Hiszpania Barcelona-El Prat
Wizz Air
  1. Wielka Brytania Aberdeen[72] [do 19 stycznia 2018]
  2. Maroko Agadir[73]
  3. Hiszpania Barcelona-El Prat
  4. Włochy Bari[72]
  5. Szwajcaria Bazylea
  6. Norwegia Bergen
  7. Dania Billund[74]
  8. Wielka Brytania Birmingham
  9. Francja Bordeaux-Mérignac [od wiosny 2018]
  10. Słowacja Bratysława[75]
  11. Belgia Bruksela-Charleroi
  12. Węgry Budapeszt
  13. Rumunia Bukareszt[75]
  14. Wielka Brytania Doncaster/Sheffield
  15. Holandia Eindhoven
  16. Izrael Eliat-Ovda
  17. Szwecja Göteborg-Landvetter
  18. Ukraina Kijów-Żulany[75]
  19. Gruzja Kutaisi
  20. Włochy Lamezia Terme[75]
  21. Cypr Larnaka
  22. Wielka Brytania Liverpool
  23. Portugalia Lizbona
  24. Wielka Brytania Londyn-Luton
  25. Francja Lyon-Saint-Exupéry[75]
  26. Dania Malmö-Sturup
  27. Włochy Mediolan-Bergamo
  28. Włochy Neapol[76]
  29. Francja Nicea[75]
  30. Norwegia Oslo-Torp
  31. Francja Paryż-Beauvais
  32. Portugalia Porto[77]
  33. Włochy Rzym-Fiumicino
  34. Hiszpania Santander[78]
  35. Szwecja Sztokholm-Skavsta
  36. Izrael Tel Awiw
  37. Litwa Wilno [75]

Sezonowo (lato):

  1. Włochy Alghero[79]
  2. Hiszpania Alicante
  3. Włochy Katania
  4. Grecja Korfu
  5. Malta Malta
  6. Islandia Reykjavík-Keflavík
  7. Czarnogóra Podgorica [od czerwca 2018]
  8. Chorwacja Split[80]
  9. Włochy Werona
  10. Włochy Turyn

Sezonowo (zima):

  1. Francja Grenoble
WOW air
  1. Islandia Reykjavík-Keflavík

Kierunki czarterowe[edytuj | edytuj kod]

Linia lotnicza Kierunek
Aegean Airlines
  1. Grecja Korfu
Air Malta
  1. Malta Malta
Arkefly[81]
  1. Dominikana Punta Cana
  2. Meksyk Cancún
  3. Mauritius Mauritius
Arkia Israel Airlines
  1. Izrael Tel Awiw
Enter Air
  1. Maroko Agadir
  2. Grecja Ateny
  3. Tajlandia Bangkok
  4. Turcja Bodrum
  5. Bułgaria Burgas
  6. Włochy Katania
  7. Grecja Chania
  8. Sri Lanka Kolombo
  9. Grecja Korfu
  10. Turcja Dalaman
  11. Tunezja Dżerba
  12. Chorwacja Dubrownik
  13. Izrael Eljat/Ovda
  14. Tunezja Enfidha
  15. Portugalia Faro
  16. Hiszpania Fuerteventura
  17. Hiszpania Barcelona
  18. Grecja Heraklion
  19. Bułgaria Burgas
  20. Egipt Hurghada
  21. Turcja Izmir
  22. Grecja Kos
  23. Włochy Lamezia Terme
  24. Hiszpania Malaga
  25. Egipt Marsa Alam
  26. Tunezja Monastyr
  27. Włochy Olbia
  28. Hiszpania Palma de Mallorca
  29. Cypr Pafos
  30. Grecja Patras/Araxos
  31. Tajlandia Phuket
  32. Grecja Rodos
  33. Hiszpania Sewilla
  34. Egipt Szarm el-Szejk
  35. Chorwacja Split
  36. Izrael Tel Awiw
  37. Grecja Saloniki
  38. Bułgaria Warna
  39. Włochy Werona
  40. Grecja Zakintos
  41. Kenia Mombasa
  42. Włochy Neapol
LOT[82]
  1. Tajlandia Bangkok
  2. Meksyk Cancún
  3. Wietnam Ho Chi Minh
  4. Kuba Holguin
  5. Sri Lanka Kolombo
  6. Tajlandia Krabi
  7. Dominikana La Romana
  8. Wenezuela Porlamar
  9. Kuba Santa Clara
  10. Kuba Varadero
  11. Tanzania Zanzibar
  12. IndonezjaDenpasar
  13. KeniaMombasa
  14. TajlandiaPhuket
  15. DominikanaPunta Cana
  16. MauritiusMauritius
  17. PanamaPanama
  18. KubaCayo Coco
  19. MadagaskarAntananarywa
  20. Stany ZjednoczoneMiami
  21. MalediwyMale
  22. MeksykPuerto Vallarta
  23. Brazylia Rio De Janeiro
Nouvelair
  1. Tunezja Monastyr
  2. Tunezja Enfidha
Small Planet Airlines
  1. Turcja Antalya
  2. Bułgaria Burgas
  3. Grecja Heraklion
  4. Hiszpania Palma de Mallorca
  5. Bułgaria Warna
SunExpress
  1. Turcja Antalya
Travel Service Polska
  1. Turcja Bodrum
  2. Bułgaria Burgas
  3. Portugalia Madera
  4. Grecja Heraklion
  5. Cypr Larnaka
  6. Włochy Palermo
  7. Hiszpania Palma de Mallorca
  8. Izrael Tel Awiw
  9. Bułgaria Warna
  10. Dominikana Punta Cana
  11. Hiszpania Fuerteventura
  12. Hiszpania Gran Canaria
  13. Hiszpania Teneryfa
  14. Gambia Bandżul
TACV
  1. Republika Zielonego Przylądka Sal

Kierunki towarowe[edytuj | edytuj kod]

Linia lotnicza Kierunek
Air Contractors
  1. Francja Paryż-Charles de Gaulle
DHL
  1. Niemcy Lipsk
FedEx
  1. Francja Paryż-Charles de Gaulle
Genex
  1. Białoruś Mińsk
LOT Cargo (obsługiwane przez Cargojet Airways)
  1. Kanada Hamilton
  2. Stany Zjednoczone Nowy Jork-John F. Kennedy
Sprint Air
  1. Polska Bydgoszcz
  2. Polska Gdańsk
  3. Polska Katowice
  4. Ukraina Kijów
  5. Polska Poznań
  6. Polska Wrocław
TNT
  1. Belgia Liège
UPS
  1. Kazachstan Ałmaty
  2. Hongkong Hongkong
  3. Niemcy Kolonia
  4. Chińska Republika Ludowa Szanghaj

Mapy z kierunkami lotów[edytuj | edytuj kod]

Mapa lokalizacyjna Europy
Lotnisko Chopina
Lotnisko Chopina
Ateny
Ateny
Turyn
Turyn
Werona
Werona
Malta
Malta
Alicante
Alicante
Katania
Katania
Zagrzeb
Zagrzeb
Dublin
Dublin
Moskwa-Szeremietiewo
Moskwa-Szeremietiewo
Ryga
Ryga
Berlin-Tegel
Berlin-Tegel
Paryż-Charles de Gaulle
Paryż-Charles de Gaulle
Wenecja
Wenecja
Rzym-Fiumicino
Rzym-Fiumicino
Wiedeń
Wiedeń
Mińsk
Mińsk
Londyn-Heathrow
Londyn-Heathrow
Praga
Praga
Helsinki
Helsinki
Reykjavik-Keflavik
Reykjavik-Keflavik
Amsterdam
Amsterdam
Tel Awiw
Tel Awiw
Barcelona
Barcelona
Bejrut
Bejrut
Belgrad
Belgrad
Birmingham
Birmingham
Bruksela
Bruksela
Bukareszt
Bukareszt
Budapeszt
Budapeszt
Düsseldorf
Düsseldorf
Erywań
Erywań
Frankfurt
Frankfurt
Genewa
Genewa
Hamburg
Hamburg
Kijów-Boryspol
Kijów-Boryspol
Kopenhaga
Kopenhaga
Larnaka
Larnaka
Madryt
Madryt
Mediolan-Malp.
Mediolan-Malp.
Monachium
Monachium
Nicea
Nicea
Odessa
Odessa
Sankt Petersburg
Sankt Petersburg
Sofia
Sofia
Stambuł-Atatürk
Stambuł-Atatürk
Stuttgart
Stuttgart
Sztokholm-Arlanda
Sztokholm-Arlanda
Tallinn
Tallinn
Tbilisi
Tbilisi
Zurych
Zurych
Gdańsk
Gdańsk
Katowice
Katowice
Kraków
Kraków
Lwów
Lwów
Poznań
Poznań
Rzeszów
Rzeszów
Szczecin
Szczecin
Wilno
Wilno
Wrocław
Wrocław
Bergen
Bergen
Oslo-Gardermoen
Oslo-Gardermoen
Stavanger
Stavanger
Zielona Góra
Zielona Góra
Bruksela-Charleroi
Bruksela-Charleroi
Eindhoven
Eindhoven
Liverpool
Liverpool
Mediolan-Berg.
Mediolan-Berg.
Paryż-Beauvais
Paryż-Beauvais
Sztokholm-Skavsta
Sztokholm-Skavsta
Lizbona
Lizbona
Doncaster/Sheffield
Doncaster/Sheffield
Göteborg
Göteborg
Londyn-Luton
Londyn-Luton
Malmö
Malmö
Oslo-Torp
Oslo-Torp
Grenoble
Grenoble
Kutaisi
Kutaisi
Malaga
Malaga
Kolonia/Bonn
Kolonia/Bonn
Lublana
Lublana
Heraklion
Heraklion
Korfu
Korfu
Londyn-Gatwick
Londyn-Gatwick
Kiszyniów
Kiszyniów
Bazylea
Bazylea
Kluż-Napoka
Kluż-Napoka
Bari
Bari
Aberdeen
Aberdeen
Połąga
Połąga
Charków
Charków
Koszyce
Koszyce
Luksemburg
Luksemburg
Zadar
Zadar
Split
Split
Saloniki
Saloniki
Alghero
Alghero
Porto
Porto
Neapol
Neapol
Winnica
Winnica
Ibiza
Ibiza
Billund
Billund
Santander
Santander
Bratysława
Bratysława
Kijów-Żulany
Kijów-Żulany
Lyon
Lyon
Lamezia Terme
Lamezia Terme
Podgorica
Podgorica
Pula
Pula
Kaliningrad
Kaliningrad
Bordeaux
Bordeaux
Moskwa-Domodiedowo
Moskwa-Domodiedowo
Norymberga
Norymberga
Kowno
Kowno
Geographylogo.svg
Kierunki lotów regularnych do Europy z lotniska Chopina w Warszawie
Mapa lokalizacyjna świata
Lotnisko Chopina
Lotnisko Chopina
Agadir
Agadir
Dubaj
Dubaj
Chicago-O’Hare
Chicago-O’Hare
Nowy Jork-JFK
Nowy Jork-JFK
Newark-Liberty
Newark-Liberty
Los Angeles
Los Angeles
Pekin
Pekin
Toronto
Toronto
Tokio-Narita
Tokio-Narita
Ad-Dauha
Ad-Dauha
Seul
Seul
Ejlat-Ovda
Ejlat-Ovda
Astana
Astana
Singapur
Singapur
Geographylogo.svg
Kierunki lotów regularnych pozaeuropejskich z Lotniska Chopina w Warszawie
Mapa lokalizacyjna Europy
Warszawa-Lotnisko Chopina
Warszawa-Lotnisko Chopina
Korfu
Korfu
Malta
Malta
Tel Awiw
Tel Awiw
Antalya
Antalya
Burgas
Burgas
Enfidha
Enfidha
Heraklion
Heraklion
Palma de Mallorca
Palma de Mallorca
Rodos
Rodos
Ateny
Ateny
Bodrum
Bodrum
Katania
Katania
Chania
Chania
Dalaman
Dalaman
Dubrownik
Dubrownik
Faro
Faro
Barcelona
Barcelona
Izmir
Izmir
Kos
Kos
Lamezia Terme
Lamezia Terme
Málaga
Málaga
Monastyr
Monastyr
Olbia
Olbia
Pafos
Pafos
Araxos
Araxos
Sewilla
Sewilla
Split
Split
Saloniki
Saloniki
Warna
Warna
Werona
Werona
Zakintos
Zakintos
Larnaka
Larnaka
Palermo
Palermo
Geographylogo.svg
Kierunki lotów czarterowych do Europy z Lotniska Chopina w Warszawie
Mapa lokalizacyjna świata
Warszawa-Lotnisko Chopina
Warszawa-Lotnisko Chopina
Hurghada
Hurghada
Szarm el-Szejk
Szarm el-Szejk
Teneryfa
Teneryfa
Agadir
Agadir
Bangkok
Bangkok
Kolombo
Kolombo
Dżerba
Dżerba
Fuerteventura
Fuerteventura
Marsa Alam
Marsa Alam
Phuket
Phuket
Sal
Sal
Gran Canaria
Gran Canaria
Punta Cana
Punta Cana
Madera
Madera
Porlamar
Porlamar
La Romana
La Romana
Varadero
Varadero
Cancun
Cancun
Mauritius
Mauritius
Denpasar
Denpasar
Mombasa
Mombasa
Panama
Panama
Cayo Coco
Cayo Coco
Antananarywa
Antananarywa
Ho Chi Minh
Ho Chi Minh
Miami
Miami
Male
Male
Puerto Vallarta
Puerto Vallarta
Zanzibar
Zanzibar
Bandżul
Bandżul
Krabi
Krabi
Geographylogo.svg
Kierunki lotów czarterowych pozaeuropejskich z Lotniska Chopina w Warszawie
Mapa lokalizacyjna Europy
Warszawa-Lotnisko Chopina
Warszawa-Lotnisko Chopina
Lipsk/Halle
Lipsk/Halle
Mińsk
Mińsk
Paryż-Charles de Gaulle
Paryż-Charles de Gaulle
Bydgoszcz
Bydgoszcz
Gdańsk
Gdańsk
Katowice
Katowice
Kijów
Kijów
Poznań
Poznań
Wrocław
Wrocław
Liège
Liège
Kolonia/Bonn
Kolonia/Bonn
Geographylogo.svg
Kierunki lotów towarowych do Europy z Lotniska Chopina w Warszawie
Mapa lokalizacyjna świata
Warszawa-Lotnisko Chopina
Warszawa-Lotnisko Chopina
Hamilton
Hamilton
Nowy Jork-JFK
Nowy Jork-JFK
Ałmaty
Ałmaty
Szanghaj
Szanghaj
Hongkong
Hongkong
Geographylogo.svg
Kierunki lotów towarowych pozaeuropejskich z Lotniska Chopina w Warszawie

Odciążenie portu[edytuj | edytuj kod]

Drogi startowe i operacje lotnicze[edytuj | edytuj kod]

Operacje lotnicze wykonywane są z dwóch asfaltobetonowych dróg startowych:

  • na kierunku 15/33, 3690 × 60 m, o nośności PCN 88 F/C/X/T;
  • na kierunku 11/29, 2800 × 50 m, o nośności PCN 77 R/A/W/T (do początku października 2014 zamknięta z powodu budowy nowej drogi kołowania).

Samoloty poruszają się po 21 drogach kołowania. W ciągu godziny na lotnisku im. Fryderyka Chopina w Warszawie może być wykonanych 35 operacji lotniczych.

Pomoce nawigacyjne[edytuj | edytuj kod]

RWY 11: światła Calvert kat. II (960 m), PAPI, ILS/DME kat. II

RWY 29: światła SALS (420 m), PAPI

RWY 15: światła SALS (420 m), PAPI

RWY 33: światła ALPA-ATA kat. II, PAPI, ILS/DME kat. II

Dla wszystkich podejść dostępna jest również radiolatarnia VOR/DME OKC 113,45 MHz

Preferencyjny system dróg startowych[edytuj | edytuj kod]

Z uwagi na kierunki wiatrów najczęściej wiejących w Polsce, układ ruchu lotniczego w przestrzeni nad Warszawą, stosowane na Lotnisku Chopina przepisy dotyczące ograniczania hałasu, układ dróg startowych, kołowania i szybkiego zjazdu, jak i wyposażenie w pomoce nawigacyjne, obowiązuje następujący system preferencyjny dróg startowych:

Przyloty:

  1. RWY 33,
  2. RWY 11,
  3. RWY 15,
  4. RWY 29.

Odloty:

  1. RWY 29,
  2. RWY 15,
  3. RWY 33,
  4. RWY 11.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Komunikację z portem lotniczym utrzymuje miejska komunikacja autobusowa (Czasy przejazdów podane według rozkładów ZTM[83]):

1 czerwca 2012 r. oddano do użytku podziemną stację kolejową zlokalizowaną pod terminalem[84]. Kontrakt warty 230 milionów złotych podpisano 27 października 2009[85].

Problemem portu lotniczego pozostają oszukujący pasażerów taksówkarze. Ich ofiarami padają głównie nieświadomi obcokrajowcy – cena kursu do centrum miasta może sięgnąć 150 zł lub więcej. Stało się to przedmiotem kampanii prasowej i tematem wielu publikacji „Gazety Stołecznej[86]. W 2016 Urząd Lotnictwa Cywilnego poszerzył granice administracyjne lotniska o tereny parkingów i dróg dojazdowych przed terminalem aż do ul. Gordona Bennetta. Dzięki temu Służba Ochrony Lotniska może karać mandatami nieuczciwych kierowców, którzy stojąc w hali przylotów podchodzą do nieświadomych podróżnych, a hala przylotów została oznakowana w kilku językach informacjami o legalnych korporacjach taksówkowych[87].

Częstotliwości radiowe[edytuj | edytuj kod]

Airbus A380 na lotnisku Chopina
  • ATIS – 120,450 MHz
  • Okęcie Clearance Delivery – 121,600 MHz
  • Okęcie Ziemia (Okęcie Ground) – 121,900 MHz
  • Okęcie Wieża (Okęcie Tower) – 118,300 MHz
  • Warszawa Zbliżanie (Warsaw Approach) – 128,800 MHz (Południe) oraz 125,050 MHz (Północ)
  • Warszawa Director (Warsaw Director) – 129,375 MHz

Obszar ograniczonego użytkowania wokół lotniska[edytuj | edytuj kod]

20 czerwca 2011 r. Sejmik Województwa Mazowieckiego podjął uchwałę nr 76/11 w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla Portu Lotniczego im. Fryderyka Chopina w Warszawie[88]. Uchwała weszła w życie 4 sierpnia – po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego. (Dz. Urz. Woj. Maz. nr 128 poz. 4086).

Wypadki na lotnisku i w jego pobliżu[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. a b c d e Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym – regularnym i czarterowym w latach 2014–2016. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl. [dostęp 2017-03-30].
  2. a b Ilość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w roku 2015–2016. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl. [dostęp 2016-03-30].
  3. a b c d e Ryszard Mączewski: Warszawa między wojnami. Łódź: Księży Młyn, 2009, s. 63. ISBN 978-83-61253-51-8.
  4. Jerzy Gromski: Ochota w latach 1916–1939 [w:] Dzieje Ochoty. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 128.
  5. Zdzisław Suwiński: Krajowa Baza Operacyjna nr 1 z Okęcia we wrześniu 1939 roku. Oświęcim: Wydawnictwo NapoleonV, 2016, s. 23. ISBN 978-83-65652-72-0.
  6. a b Dominik Sipiński, Paweł Cybulak, Paweł Placha: Lotniska w Polsce. Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, s. 153. ISBN 978-83-7729-241-9.
  7. a b c d e f g h i j k Krzysztof Komorowski (red.): Warszawa walczy 1939–1945. Leksykon. Warszawa: Fundacja Polska Walczy i Wydawnictwo Bellona, 2015, s. 552. ISBN 978-83-1113474-4.
  8. Jan Bystroń: Warszawa. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977, s. 311.
  9. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 1035. ISBN 83-01-08836-2.
  10. Tomasz Szarota: Okupowanej Warszawy dzień powszedni. Warszawa: Czytelnik, 2010, s. 21. ISBN 978-83-07-03239-9.
  11. Piotr Rozwadowski (red.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. Tom 1. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 2005, s. 424. ISBN 83-11-09261-3.
  12. Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1969, s. 72–73.
  13. Bronisław Dostatni: Ochota ośrodkiem komunikacji lotniczej [w:] Dzieje Ochoty. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 188–189.
  14. Marcin Białas. Lotnisko na Gocławiu. „Stolica”, s. 53, kwiecień 2016. 
  15. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 926. ISBN 83-01-08836-2.
  16. Bronisław Dostatni: Ochota ośrodkiem komunikacji lotniczej [w:] Dzieje Ochoty. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 189.
  17. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975, s. 84.
  18. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 568, 671. ISBN 83-01-08836-2.
  19. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975, s. 83.
  20. Sebastian Lucinski: 10 lat „Lotniska Chopina”. Ale nazwa „Okęcie” wciąż popularniejsza. www.mmwarszawa.pl. [dostęp 2011-04-08].
  21. Am/PAP: Chopin zamiast Okęcia. Newsweek.pl. [dostęp 2011-04-08].
  22. Radosław Żuk, Dyrektor Biura Public Relations Lotniska Chopina: Od lat dziesięciu Chopin rządzi na Okęciu. old.lotnisko-chopina.pl. [dostęp 2016-01-31].
  23. Chopin lepszy niż Okęcie. [dostęp 2016-01-31].
  24. Placówka Straży Granicznej Warszawa – Okęcie. [dostęp 2015-04-08].
  25. Lotnisko Chopina zostanie zamknięte dla pasażerów. Pełnomocnik rządu podał datę, „WPROST.pl”, 27 listopada 2017 [dostęp 2017-11-28] (pol.).
  26. Małgorzata Zubik. Chcą milionów od lotniska. „Gazeta Stołeczna”, s. 1, 16 września 2017. 
  27. Lotnisko Chopina. Nowy terminal – nowe możliwości. , s. 3, 2015. Dział Public Relations P.P. „Porty Lotnicze“. 
  28. a b Lotnisko Chopina. Nowy terminal – nowe możliwości. , s. 7, 2015. Dział Public Relations P.P. „Porty Lotnicze“. 
  29. Lotnisko Chopina. Nowy terminal – nowe możliwości. , s. 8, 2015. Dział Public Relations P.P. „Porty Lotnicze“. 
  30. a b c d e f g h i j Statystyki przewozów pasażerskich i operacji lotniczych w latach 1993 -2010. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl. [dostęp 2015-08-28]. s. 2–3.
  31. a b c d Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym - regularnym i czarterowym w latach 2010 - 2012. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl, marzec 2013. [dostęp 2015-08-28]. s. 1.
  32. a b c d e f Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym - regularnym i czarterowym w latach 2012-2014. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl, marzec 2015. [dostęp 2015-08-27]. s. 1.
  33. a b Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym regularnym i czarterowym w latach 2013-2015. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl. [dostęp 2016-05-31].
  34. a b Ilość obsłużonych przesyłek „on board” (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w latach 2014 i 2013. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. maj 2015. [dostęp 2015-08-28]. s. 1.
  35. Ilość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w roku 2014-2015. W: Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl. [dostęp 2016-05-31].
  36. Terminal na Okęciu prawie gotowy. Kiedy otwarcie?. warszawa.gazeta.pl. [dostęp 2016-05-22].
  37. Rusza przebudowa Terminalu A na Lotnisku Chopina. Gazeta.pl, 14.09.2012. [dostęp 2012-11-03].
  38. Lotnisko Chopina. Nowy terminal – nowe możliwości. , s. 4, 2015. Dział Public Relations P.P. „Porty Lotnicze“. 
  39. Nowy terminal na Lotnisku Chopina już działa. W: Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze“ [on-line]. lotnisko-chopina.pl. [dostęp 2015-08-17].
  40. Pierwsze loty czarterowe z ówczesnego Terminalu 2.
  41. Pierwsze loty rozkładowe z Terminalu 2
  42. PPL ogłasza przetarg na dokończenie Terminalu 2
  43. Konrad Majszyk: Inwestycje na lotnisku Chopina, fiasko w Modlinie. Życie Warszawy.pl. [dostęp 2010-05-13].
  44. Jakub Panek: Lotnisko daje darmowy internet. Wi-Fi dostępne na Okęciu. wyborcza.pl, 14 sierpnia 2014. [dostęp 2014-12-08].
  45. Danuta Walewska. Lotnisko jest dobrze zaopatrzone w defibrylatory. „Rzeczpospolita (dodatek Życie Mazowsza)”, s. J5, 30 marca 2016. 
  46. 1 Baza Lotnicza.
  47. Lotnisko Chopina w światowej czołówce punktualności (pol.). Lotnicza Polska. [dostęp 2015-02-04].
  48. Tomasz Śniedziewski: Aer Lingus likwiduje loty z Warszawy do Dublina (pol.). pasazer.com. [dostęp 28 września 2017].
  49. Anna Żuchlińska: Air Canada Rouge: Z Warszawy do Toronto (pol.). pasazer.com. [dostęp 24 maja 2015].
  50. mb/gry: LOT traci monopol. Na trasie do Chin (pol.). tvn24bis.pl. [dostęp 18 sierpnia 2016].
  51. Mirosław Pachowicz: Nowość w LOT. Astana w końcu w sprzedaży (pol.). pasazer.com. [dostęp 25 stycznia 2017].
  52. Pasazer.com: LOT poleci do Berlina, Pasazer.com [dostęp 2017-09-01].
  53. a b Mariusz Piotrowski: Kolejne nowe trasy LOT. Z Warszawy polecimy do Koszyc i Charkowa (pol.). fly4free.pl. [dostęp 9 listopada 2015].
  54. Rozkład lotów - Lotnisko Chopina w Warszawie, www.lotnisko-chopina.pl [dostęp 2017-03-25] (pol.).
  55. Rozkład lotów - Lotnisko Chopina w Warszawie, www.lotnisko-chopina.pl [dostęp 2017-03-25] (pol.).
  56. Paweł Cybulak: LOT poleci z Warszawy do Kijowa (Żuliany) (pol.). pasazer.com. [dostęp 1 grudnia 2016].
  57. LOT Polish Airlines announces Warsaw-Los Angeles flight (ang.). eturbonews.com. [dostęp 4 października 2016].
  58. Paweł Cybulak: LOT: Z Warszawy do Luksemburga (pol.). pasazer.com. [dostęp 24 listopada 2015].
  59. Dominik Sipiński: LOT: Więcej Dreamlinerów, wraca Newark (pol.). pasazer.com. [dostęp 8 września 2016].
  60. LOT poleci do Norymbergi.
  61. Anna Żuchlińska: LOT poleci z Warszawy do Oslo (pol.). [dostęp 9 października 2017].
  62. Dominik Sipiński: LOT leci do Seulu (pol.). pasazer.com. [dostęp 22 czerwca 2016].
  63. Dominik Sipiński: LOT poleci do Singapuru od maja (pol.). pasazer.com. [dostęp 16 listopada 2017].
  64. Anna Żuchlińska: LOT: Z Warszawy polecimy do Tokio (pol.). pasazer.com. [dostęp 19 czerwca 2015].
  65. LOT poleci do Tokio (pol.). aeronews.pl. [dostęp 16 czerwca 2015].
  66. Mirosław Pachowicz: Eurolot do likwidacji. Na początek trasy własne (pol.). pasazer.com. [dostęp 8 lutego 2015].
  67. a b Dominik Sipiński: LOT poleci do Puli i Podgoricy (pol.). [dostęp 22 grudnia 2016].
  68. Mariusz Piotrowski: Nowa trasa PLL LOT: Z Warszawy polecimy na Litwę do Połągi (pol.). fly4free.pl. [dostęp 6 listopada 2015].
  69. a b Jakub Panek: LOT uruchomi z Lotniska Chopina nowe połączenia do Chorwacji (pol.). warszawa.wyborcza.pl. [dostęp 22 grudnia 2015].
  70. Dominik Sipiński: Nowa trasa krajowa Ryanaira! (pol.). pasazer.com. [dostęp 30 sierpnia 2016].
  71. Dominik Sipiński: Ural Airlines polecą z Moskwy do Warszawy (pol.). pasazer.com. [dostęp 21 września 2017].
  72. a b Paweł Cybulak: Wizz Air: 6. samolot na Lotnisku Chopina. 4 nowe trasy (pol.). pasazer.com. [dostęp 17 września 2015].
  73. Anna Żuchlińska: Wizz Air poleci z Warszawy do Maroka (pol.). pasazer.com. [dostęp 4 kwietnia 2017].
  74. Paweł Cybulak: Wizz Air poleci nad Morze Czerwone (pol.). pasazer.com. [dostęp 29 września 2016].
  75. a b c d e f g Marcin Piotrowski: HIT! Wizz Air ogłasza 7 nowych tras z Warszawy i nowy samolot w bazie! (pol.). fly4free.pl. [dostęp 25 października 2016].
  76. Anna Żuchlińska: Wizz Air: Z Warszawy do Neapolu (pol.). pasazer.com. [dostęp 14 marca 2016].
  77. Paweł Cybulak: Wizz Air poleci z Warszawy do Portugalii! (pol.). pasazer.com. [dostęp 11 lutego 2016].
  78. Anna Żuchlińska: Wizz Air: Z Warszawy do Santander (pol.). pasazer.com. [dostęp 19 października 2016].
  79. Anna Żuchlińska: http://www.pasazer.com/news/29100/wizz,air,poleci,z,polski,na,sardynie.html (pol.). pasazer.com. [dostęp 25 stycznia 2016].
  80. Paweł Cybulak: Dwie nowe trasy Wizz Aira. Do Włoch i Chorwacji (pol.). pasazer.com. [dostęp 17 czerwca 2016].
  81. http://www.pasazer.com/in-16600-tui,b767,arkefly,poleci,z,warszawy.php.
  82. http://www.pasazer.com/in-13715-lot,czartery,dla,rainbow,tours.php.
  83. ZTM Warszawa. [dostęp 2010-05-11].
  84. Z aktualności ZTM: Pociągi połączyły lotnisko z centrum. [dostęp 1 czerwca 2012].
  85. Pociągiem na lotnisko. ztm.waw.pl. [dostęp 2009-10-27].
  86. Taximafia bezkarna, bo lotnisko boi się ją przepędzić. Gazeta Wyborcza, sierpień 2012.
  87. Koniec mafii taksówkowej na lotnisku Chopina? Port lotniczy wyciąga ciężkie działa.
  88. Uchwała 76/11 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 20 czerwca 2011 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla Portu Lotniczego im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Samorząd Województwa Mazowieckiego. [dostęp 2011-07-30].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]