Przejdź do zawartości

Lotnisko Chopina w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Lotnisko Chopina w Warszawie
Ilustracja
Lotnisko Chopina – Terminal A
Państwo

 Polska

Miejscowość

Warszawa

Typ

cywilne/wojskowe

Właściciel

Polskie Porty Lotnicze (PPL)

Data otwarcia

29 kwietnia 1934[1]

Kod IATA

WAW

Kod ICAO

EPWA

Strefa czasowa

UTC +1

Wysokość

110 m n.p.m.

Statystyki ruchu (2025)
Liczba pasażerów

24 097 059

Cargo

137 tys. t

Liczba operacji

200 958

Drogi startowe
Kierunek 15/33:

asfaltobeton, 3690 × 60 m

Kierunek 11/29:

asfaltobeton, 2800 × 50 m

Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „WAW”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „WAW”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „WAW”
Ziemia52°09′57″N 20°58′02″E/52,165833 20,967222
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Uroczystość otwarcia terminala pasażerskiego na lotnisku na Okęciu, 29 kwietnia 1934
Znajdujący się między dwoma hangarami budynek dworca lotniczego, 1934
Samoloty w porcie lotniczym Warszawa-Okęcie, początek lat 50.
Port lotniczy w latach 70.
Hala dworca lotniczego w latach 70.
Wnętrze hali odlotów starej części terminalu A przed przebudową (2008)
Wnętrze hali odlotów w nowej części terminalu A
Wnętrze hali odlotów w starej części terminalu A po przebudowie (2018)
Korytarz w części komercyjnej lotniska
Wyjścia do samolotów w terminalu A
Hala odbioru bagażu w terminalu A
Wprowadzony w 2015 system kolorowych linii kierujących podróżnych do stacji kolejowej Warszawa Lotnisko Chopina, przystanków autobusowych i postojów taksówek
Kaplica w strefie tranzytowej
Starsza część terminalu A (Terminal 1), oddana do użytku w 1992, przed przebudową w latach 2012–2015
Terminal General Aviation
Terminal Cargo z lotu ptaka
Terminal Wojskowego Portu Lotniczego
Wraki samolotu An-24 w barwach PLL LOT i dawnego warszawskiego Ikarusa 260 jako obiekty ćwiczeń strażackich przy terminalu Cargo
Rządowy Tu-154 i śmigłowiec PZL W-3 Sokół na płycie postojowej samolotów Wojskowego Portu Lotniczego
Taras widokowy
Pesa Elf 27WE-007 należący do SKM linii S2 na stacji Warszawa Lotnisko Chopina
Widok lotniska z lotu ptaka w kwietniu 2012
Zdjęcie satelitarne (rok 2005)

Lotnisko Chopina w Warszawie (ang. Warsaw Chopin Airport, zwyczajowo Okęcie, kod IATA: WAW, kod ICAO: EPWA) – międzynarodowy port lotniczy znajdujący się w Warszawie. Został otwarty w 1934. Obsługuje loty rozkładowe, czarterowe i cargo.

Lotnisko Chopina jest położone na osiedlu Okęcie (od którego pochodzi jego zwyczajowa nazwa) w dzielnicy Włochy, w odległości około 8 km na południowy zachód od centrum miasta. Jest największym portem lotniczym w Polsce.

Lotnisko jest główną bazą Polskich Linii Lotniczych LOT i bazą operacyjną Wizz Air. Jego właścicielem jest spółka Polskie Porty Lotnicze.

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Po 1918 zapadła decyzja o likwidacji lotniska mokotowskiego na Polu Mokotowskim i budowie zamiast niego trzech nowych lotnisk: wojskowego na Okęciu, cywilnego na Gocławiu oraz sportowego na Bielanach[2]. Lotnisko mokotowskie pełniło w tamtym czasie zarówno funkcję lotniska wojskowego, jak i cywilnego[2].

W planie regulacyjnym Warszawy z 1926 na nowe lotnisko wojskowe przeznaczono tereny na Okęciu i Paluchu o powierzchni 285 ha[3]. Projekt budowlany był oparty na nowoczesnych rozwiązaniach francuskich, zgodnie z którymi optymalnym kształtem lotniska było koło-elipsa lub wielobok, z centralnie położonym polem wzlotów i otaczającą go infrastrukturą (hangary, budynki administracyjne i magazyny)[4]. Pierwotna płyta lotniska nie miała betonowych pasów startowych. Miała wymiary 1270 m w osi południkowej i 1470 m w osi równoleżnikowej. Użytkownikiem były wówczas Doświadczalne Warsztaty Lotnicze[5]. Od 1931 na budowane na Okęciu lotnisko wojskowe zaczęto przenosić z lotniska mokotowskiego 1 Pułk Lotniczy[2]. W 1932 przy nowym lotnisku powstała stacja meteorologiczna[6].

Z powodu planów zabudowania Pola Mokotowskiego podjęto decyzję o przeniesieniu na Okęcie także ruchu pasażerskiego[7]. Miała to być dla lotniska cywilnego lokalizacja tymczasowa (do czasu wybudowania nowego lotniska na Gocławiu)[2]. 29 kwietnia 1934 uroczyście otwarto tam nowy terminal, który przejął ruch pasażerski z lotniska mokotowskiego[1]. W uroczystości wzięli udział m.in. prezydent Ignacy Mościcki, premier Janusz Jędrzejewicz, korpus dyplomatyczny i dyrektorzy siedmiu europejskich linii lotniczych[1]. Mszę świętą odprawił biskup polowy Józef Gawlina[1].

Był to największy cywilno-wojskowy port lotniczy w II RP[8]. Na lotnisko prowadziła brama wjazdowa z górującą nad okolicą wieżą wysokości ok. 50 metrów, znajdująca się w rejonie skrzyżowania ulic Żwirki i Wigury i Komitetu Obrony Robotników[9]. Wokół lotniska powstał klaster przedsiębiorstw związanych z lotnictwem m.in. należąca do Państwowych Zakładów Lotniczych Wytwórnia Płatowców, Polskie Zakłady Skody (późniejsza Wytwórnia Silników PZL), Doświadczalne Warsztaty Lotnicze, a także Instytut Techniczny Lotnictwa[8]. Od 1933 w północnej części lotniska działała stacja meteorologiczna[10]. Latem 1934 oddano do użytku szeroką ul. Żwirki i Wigury, łączącą port lotniczy z ul. Wawelską i centrum miasta, obsadzoną zachowanymi do dzisiaj lipami[11][12]. W 1935 na terenie lotniska wojskowego odsłonięto 20-metrowy pomnik Józefa Piłsudskiego (zniszczony przez Niemców w 1944)[13].

Podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939 od pierwszych godzin wojny lotnisko było celem ataków Luftwaffe[8]. Zbombardowano m.in. pas startowy, hangary i składy paliwa, przerwane zostały sieci: wodociągowa i elektryczna[8]. 8 września 1939 lotnisko zostało zajęte przez wojska niemieckie[8]. Zostało ono prowizorycznie naprawione, uporządkowano także zalegające polskie samoloty w celu umożliwienia wykonywania operacji lotniczych przez Luftwaffe[8]. 5 października 1939 na Okęciu wylądował samolot z Adolfem Hitlerem, który przyleciał do Warszawy w celu przyjęcia defilady zwycięstwa w Alejach Ujazdowskich[14].

W okresie okupacji niemieckiej lotnisko było wykorzystywane jako lotnisko transportowe[8]. Zbudowano m.in. betonową drogę startową na kierunku 300 stopni wraz z pomocniczymi drogami kołowania[8]. Stacjonowała tam część 1. Dywizji Lotniczej 6. Floty Powietrznej Roberta von Greima wyposażona w bombowce Junkers Ju 87 B[8]. W 1944, przed wybuchem powstania warszawskiego, na lotnisku znajdowało się 56 dział przeciwlotniczych[15]. W przejętych zakładach przemysłowych na Okęciu pracowali jeńcy wojenni i Żydzi[8].

1 sierpnia 1944, w godzinę „W”, lotnisko zostało zaatakowane przez żołnierzy 7 Pułku Piechoty AK „Garłuch” do których nie dotarła informacja o odwołaniu tego rozkazu. Atak zakończył się niepowodzeniem. Poległo ponad 120 powstańców, w tym wszyscy dowódcy[16].

W październiku 1944 Niemcy rozpoczęli stopniowe niszczenie infrastruktury lotniska. Przed wycofaniem się z Warszawy uszkodzili pas startowy i drogi kołowania[8] oraz wysadzili bramę wjazdową z wieżą[9].

Cywilną komunikację lotniczą z Okęcia wznowiono w marcu 1945[17].

Po wojnie zrezygnowano z planów budowy lotniska pasażerskiego na Gocławiu (do lat 70. działało tam lotnisko sportowe, na którego miejscu zbudowano osiedle mieszkaniowe Gocław-Lotnisko)[18][19]. W 1962 podjęto decyzję o rozbudowie Centralnego Portu Lotniczego Warszawa-Okęcie[20]. Prace zostały podzielone na trzy etapy[20]:

  • budowa głównej drogi startowej i dróg pomocniczych,
  • budowa zaplecza technicznego z budynkami Centrum Kontroli Ruchu Lotniczego,
  • budowa nowego Międzynarodowego Dworca Lotniczego, płyty przeddworcowej dla samolotów i dwupasmowej dojazdowej z parkingiem.

Prace, prowadzone przy nieprzerwanej obsłudze pasażerów[20], zakończono w 1969[21][22]. Zespół dworca, wybudowany na podstawie projektu Jana i Krystyny Dobrowolskich i Aleksandra Włodarza (konstrukcje), składał się z hali pasażerskiej, oraz bloków techniczno-administracyjnego i towarowo-pocztowego[20]. W 1978 rozdzielono ruch pasażerów w hali na przyloty i odloty przenosząc przyloty do oddzielnego pawilonu[23].

W październiku 1962 przeniesiono stację meteorologiczną na południowo-zachodnią stronę lotniska, co jeszcze bardziej ograniczyło wpływ miejskiej wyspy ciepła na wyniki pomiarów[24].

W 1973 rozpoczęto prace nad przebudową Krajowego Dworca Lotniczego (również według projektu Jana i Krystyny Dobrowolskich)[20].

W 1980 wydłużono główną drogę startową o 700 metrów, dzięki czemu lotnisko może przyjmować wszystkie typy samolotów[23].

W 2026 Polskie Porty Lotnicze rozpisały przetarg na rozbudowę lotniska. Na kwiecień 2027 zaplanowano zawarcie umowy z wykonawcą, a ostateczne zakończenie prac zaplanowano na czerwiec 2029. W ramach inwestycji poszerzony i rozbudowany ma zostać pirs południowy, liczba stanowisk postojowych ma zostać zwiększona o 30, a całość ma zwiększyć przepustowość lotniska do 30 mln pasażerów rocznie[25].

Nazwa

[edytuj | edytuj kod]

Od momentu swojego otwarcia w 1934 lotnisko nosiło nazwy: Port Lotniczy Warszawa-Okęcie[26] i Centralny Port Lotniczy Warszawa-Okęcie[27].

W 2001 lotnisku nadano imię Fryderyka Chopina. W styczniu 2010 zarejestrowano w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego nową, obowiązującą obecnie formalnie nazwę, Lotnisko Chopina. Zmiana ta jest przedmiotem kontrowersji, i jak wskazuje wiele doniesień medialnych, nie zmieniła dominującej wśród mieszkańców miasta konwencji nazywania lotniska „Okęciem”[28][29]. Zmianę nazwy lotniska uzasadniano m.in. tym, iż nazwa Okęcie „jest nazwą zwyczajową znaną głównie Polakom, która z niczym szczególnym się nie kojarzy. Natomiast Lotnisko Chopina jest marką niosącą określone wartości, na bazie której znacznie łatwiej budować pozycję i rozpoznawalność portu w Polsce i na świecie”[30]. Wśród wspomnianych wartości władze lotniska wymieniały „klasę”, „wysoką kulturę”, „romantyzm” i „polskość”. Władze lotniska zadeklarowały jednocześnie, że nie jest ich zamiarem „zmiana normy językowej i całkowite wytępienie nazwy Okęcie z języka polskiego”[31].

Tradycyjna nazwa „Okecie” (bez polskiego „ę”) jest także wciąż używana jako identyfikator lotniska w systemach radiowej i elektronicznej łączności lotniczej. Nazwę „Warszawa-Okęcie” noszą także Placówka Straży Granicznej na lotnisku[32], obsługiwane przez nią przejście graniczne oraz zlokalizowany na lotnisku Wojskowy Port Lotniczy.

Roszczenia do gruntów zajmowanych przez lotnisko

[edytuj | edytuj kod]

Właściciel lotniska toczy spór sądowy ze spadkobiercami rodziny Branickich, którzy domagają się odszkodowania w wysokości co najmniej 235 mln z tytułu bezumownego korzystania z ok. 30 ha gruntów, przejętych po wojnie przez Skarb Państwa na podstawie dekretu o reformie rolnej[33].

Przyszłość lotniska

[edytuj | edytuj kod]

W listopadzie 2017 rząd Beaty Szydło podjął decyzję, że cywilny ruch lotniczy z Lotniska Chopina zostanie przejęty po 2027 przez nowo wybudowany Port Solidarność – Centralny Port Komunikacyjny (CPK) dla Rzeczypospolitej Polskiej w Stanisławowie w gminie Baranów, 45 km na zachód od Warszawy[34][35].

 Osobny artykuł: Centralny Port Komunikacyjny.

Decyzja o dalszym funkcjonowaniu Lotniska Chopina ma zostać podjęta po opracowaniu w latach 2019–2020 studium wykonalności dla CPK[36].

Kalendarium

[edytuj | edytuj kod]
  • 1933 – Kosztem ponad 10 mln złotych ukończono budowę lotniska obejmującego trzy hangary, warsztaty, garaże, kotłownię oraz budynek dworca lotniczego wraz z betonową płytą postojową dla samolotów.
  • 1934 – 29 kwietnia – uroczyste otwarcie lotniska przez prezydenta RP Ignacego Mościckiego. Przenosiny lotów z lotniska mokotowskiego. W pierwszym roku działalności lotnisko obsłużyło 10750 pasażerów.
  • 1937 – Zainstalowano wyposażenie radionawigacyjne w postaci radiolatarni Lorentz – do lądowania w trudniejszych warunkach atmosferycznych.
  • 1939 – Do września z lotniska utrzymywane były regularne połączenia lotnicze z 6 krajowymi oraz 17 zagranicznymi lotniskami.
  • 1939–1945 – W czasie okupacji niemieckiej na terenie lotniska znajdowały się dwie szkoły lotnicze oraz zakład naprawczy Luftwaffe. Lotniskiem zarządzała spółka Junkers utrzymując na nim swój ośrodek badawczy. W okresie tym wybudowano na lotnisku pierwszą betonową drogę startową.
  • 1945 – styczeń – Zniszczenie lotniska przez wycofujące się wojska niemieckie.
  • 1969 – 27 kwietnia – Uroczyste oddanie do użytku Międzynarodowego Dworca Lotniczego[37] (MDL, użytkowany do 1992) i uruchomienie nowej linii autobusowej nr 175 do śródmieścia[37]
  • 1975 – Oddanie do użytku Krajowego Dworca Lotniczego (KDL, obecnie Terminal General Aviation) przy ul. 17 Stycznia (od 2019 ul. Komitetu Obrony Robotników)
  • 1979 – Oddanie do użytku nowej hali przylotów MDL (użytkowanej do 1992, po przebudowie zamieniona na terminal „Etiuda”).
  • 1992 – 1 lipca – Oddanie do użytku Terminalu 1 (obecnie stara część Terminalu A, architektonicznie i funkcjonalnie zintegrowana z nową częścią w latach 2012–2015).
  • 2004 – Otwarcie terminalu „Etiuda” dla tanich linii lotniczych[38].
  • 2005 – Otwarcie Terminalu VIP Aviation (obecnie pod nazwą Terminal General Aviation) w zmodernizowanym budynku d. Krajowego Dworca Lotniczego przy ul. 17 Stycznia (od 2019 ul. Komitetu Obrony Robotników).
  • 2006 – 1 grudnia – Oddanie do użytku części przylotowej Terminala 2.
  • 2008 – 7 marca – Oddanie do użytku części odlotowej Terminala 2.
  • 2008 – 30 marca – Wprowadzenie przepisów Schengen.
  • 2009 – 29 marca – Zamknięcie terminalu „Etiuda”[39].
  • 2010 – Przemianowanie terminali 1 i 2 w Terminal A.
  • 2011 – 8 sierpnia – Oddanie do użytku pirsu centralnego i południowego Terminalu A.
  • 2012 – 1 czerwca – Uruchomienie stacji kolejowej Warszawa Lotnisko Chopina.
  • 2012 – 13 września – Rozpoczęcie modernizacji starej części Terminala A.
  • 2014 – Wybudowanie nowej płyty postojowej dla samolotów cargo i dwóch dróg odlodzeniowych oraz dwóch nowych dróg kołowania[40].
  • 2015 – 22 maja – Otwarcie zmodernizowanej części Terminala A w tym. m.in. bezpośredniego połączenia hali przylotów ze stacją kolejową Warszawa Lotnisko Chopina. Na dachu zmodernizowanej części terminala umieszczono elektrownię słoneczną[41]. Udostępniony został także oszklony i zadaszony taras widokowy[42]. Modernizacja terminala kosztowała ok. 400 mln zł netto i była częściowo finansowana ze środków UE (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007–2013)[43].
  • 2019 – czerwiec – Uruchomienie bramek do automatycznej odprawy pasażerów z paszportami biometrycznymi[44]
  • 2025 – rozebranie terminala Etiuda[38].

Ruch pasażerski i cargo

[edytuj | edytuj kod]

Tabela ruchu

[edytuj | edytuj kod]
Rok Liczba pasażerów Liczba lotów Przesyłki cargo

(ton)

Źródło
Obsłużonych Zmiana

(r/r)

1934 10 000 n.d. - - [5]
2006 8 101 827 14,6% 126 534 [45]
2007 9 193 223 13,5% 133 116 [45]
2008 9 436 958 2,6% 129 728 [45]
2009 8 278 747 -12,2% 115 934 [45]
2010 8 666 552 4,7% 116 691 [46]
2011 9 322 485 7,6% 119 399 [46]
2012 9 567 063 2,6% 118 320 [47]
2013 10 669 879 11,5% 123 981 48 219 [47][48]
2014 10 574 539 -0,8% 121 913 53 475 [47][48]
2015 11 186 688 5,8% 124 691 58 282 [49][50]
2016 12 795 365 14,4% 138 909 72 186 [49][51]
2017 15 730 330 22,9% 157 044 84 389 [49][52]
2018 17 737 231 12,8% 172 520 92 377 [53][54]
2019 18 844 591 6,2% 180 562 97 784 [55][56]
2020 5 473 224 -71% 67 649 74 984 [57][58]
2021 7 445 468 36% 80 608 97 454 [59][60]
2022 14 389 143 93,3% 130 672 101 709 [61][62]
2023 18 472 491 28,4% 152 497 103 599 [63][64]
2024 21 261 806 15,1% 170 403 117 055 [65][66]
2025 24 097 059 13,3% 200 958 137 000 [67]

Terminale

[edytuj | edytuj kod]

W 2010 w celu ujednolicenia nazewnictwa budynków zlokalizowanych w Porcie Lotniczym im. Fryderyka Chopina w Warszawie zarządzono, że dotychczasowe budynki „Terminal 1” i „Terminal 2” otrzymają wspólną nazwę Terminal A[68]. Druga zmiana dotyczyła przemianowania byłego Terminala VIP Aviation na Terminal General Aviation.

  • Terminal A przy ul. Żwirki i Wigury:
    • d. Terminal 1 – starsza część pasażerskiego Terminalu A lotniska im. Fryderyka Chopina została oddana do użytku 1 lipca 1992. Jej początkowa przepustowość to około 3,5 mln pasażerów rocznie, powiększona w wyniku przebudowy dworca do ok. 5,5 mln pasażerów. Liczba stanowisk odprawy w tej części terminalu wynosiła 46 (numeracja nr 101-146), a pierwotna liczba bramek – 12. Była nazywana, ze względu na kolor dachu, filarów i ścian, „buraczkową”[69]. We wrześniu 2012 rozpoczęła się przebudowa terminala, której celami były architektoniczne i funkcjonalne zintegrowanie budynku z nową częścią, oraz wybudowanie przejścia podziemnego łączącego bezpośrednio halę przylotów z nową stacją kolejową[70][71]. Zmodernizowana część terminala, oddana do użytku w maju 2015, ma siedem kondygnacji o powierzchni 60 tys. m², 48 stanowisk odprawy biletowo-bagażowej i 6 stanowisk samoobsługowych[72]. Na dachu umieszczono także elektrownię słoneczną. Panele z ogniwami fotowoltaicznymi pokrywają 80% powierzchni dachu (7 tys. m²), co ma pozwolić na wyprodukowanie ok. 575 MWh energii elektrycznej rocznie (ok. 20% dziennego zapotrzebowania terminala przy idealnych warunkach pogodowych)[41].
    • d. Terminal 2 – nowsza część Terminalu A przystosowana jest do obsługi 6,5 mln pasażerów rocznie. Liczba stanowisk odprawy biletowo-bagażowej wynosi 70 (nr 201-282). Hala przylotów została oddana do użytku 1 grudnia 2006. Strefa odlotów w ówczesnym Terminalu 2 dostała pozwolenie na użytkowanie 7 marca 2008. 12 marca 2008 otwarto terminal i rozpoczęto odprawy pasażerów lotów czarterowych[73], a 18 marca pozostałych lotów rozkładowych[74];
    • pirs centralny i południowy – w ramach dalszej rozbudowy Terminalu A do istniejącego pirsu północnego dobudowano pirs centralny oraz dokończono prace przy pirsie południowym (otwarcie 8 sierpnia 2011); dzięki dokończeniu inwestycji pasażerowie oczekujący na wejście do samolotu mają do dyspozycji jednolitą, przestronną halę, której długość wynosi 725 m.; linie lotnicze i pasażerowie zyskały 11 nowych rękawów, zlokalizowanych w pirsie południowym i centralnym; łączna liczba bramek wynosi 45, a rękawów – 27[75][76].

Od sierpnia 2014 wszystkie osoby znajdujące się w Terminalu A mogą korzystać z bezpłatnego i nielimitowanego dostępu do Internetu[77].

Na terenie terminalu znajdują się dwie kaplice: w części ogólnodostępnej w hali odlotów, oraz otwarta w 2015 kaplica w strefie tranzytowej w pobliżu wyjścia nr 37 wraz z osobnym pokojem modlitwy dla pasażerów różnych religii.

  • Terminal General Aviation (d. Terminal VIP Aviation) przy ul. Komitetu Obrony Robotników. Został otwarty 8 lipca 2005. Służy odprawie pasażerów korzystających z prywatnych lub korporacyjnych samolotów lotnictwa ogólnego (ang. general aviation). Zlokalizowany jest w zmodernizowanym budynku byłego krajowego dworca lotniczego z 1975.

Na terenie lotniska wdrożono zintegrowany system ratowania życia w przypadkach nagłego zatrzymania krążenia, na który w 2016 składało się m.in. 49 defibrylatorów[78].

Dawne terminale

[edytuj | edytuj kod]
  • Terminal Etiuda – dawny terminal tanich linii lotniczych, działający w latach 2004–2009. Budynek powstał pod koniec lat 70.[38]. W latach 1979–1992 była to hala przylotów, zwana „fińską”, do której przeniesiono całość odpraw przylatujących do Warszawy[38]. Został rozebrany w 2025 w związku z planami rozbudowy głównego terminala[38];
  • Krajowy Dworzec Lotniczy przy ul. Żwirki i Wigury – od 8 maja 2008 przestał pełnić swoją funkcję ze względu na budowę pirsów centralnego i południowego.

Specjalistyczne dworce lotnicze

[edytuj | edytuj kod]
  • Dworzec Towarowy CARGO – zlokalizowany w południowej części lotniska przy ul. Wirażowej.
  • Wojskowy Port Lotniczy Warszawa-Okęcie – zlokalizowany przy ul. Żwirki i Wigury przed wjazdem do cywilnego portu lotniczego. Port był obsługiwany przez flotę samolotów 36 Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego (rozformowany w sierpniu 2011). Za ochronę poru lotniczego do 2001 odpowiadała 1 Warszawska Brygada Zmotoryzowana im. Czwartaków AL[79]. Terminal Wojskowego Portu Lotniczego (Terminal WPL) obsługiwany przez 1 Bazę Lotniczą[80] służy w szczególności do obsługi transportu członków najwyższych władz państwowych, przyjmowania rządowych delegacji zagranicznych i innych zadań związanych z obsługą administracji państwowej.

Obsługa lotniska

[edytuj | edytuj kod]
Widok ogólny lotniska od strony al. Krakowskiej (północno-zachodniej)
Widok ogólny lotniska od strony al. Krakowskiej (północno-zachodniej)

Obsługą samolotów na lotnisku, w szczególności załadunkiem i rozładunkiem bagażu, wyważaniem samolotów, transportem pasażerów po płycie lotniska, wypychaniem i holowaniem zajmują się wyspecjalizowane spółki:

Posiłki do samolotów dostarczają spółki:

  • Do & Co

Paliwo lotnicze do samolotów dostarczają spółki:

Według raportu OAG Punctuality Report z 2015, lotnisko należy pod względem punktualności do światowej czołówki. Blisko 90% lotów odbywa się w wyznaczonym czasie[81].

Kierunki lotów i linie lotnicze

[edytuj | edytuj kod]

Kierunki rozkładowe

[edytuj | edytuj kod]
Linia lotnicza Kierunek
Aegean Airlines
  1. Grecja Ateny
  2. Grecja Saloniki (od 31 marca 2026)[82]
Aer Lingus

Sezonowo:

  1. Irlandia Dublin
Air Arabia
  1. Zjednoczone Emiraty Arabskie Szardża
Air China
  1. Chiny Pekin[83]
Air France
  1. Francja Paryż-Charles de Gaulle
airBaltic
  1. Łotwa Ryga (od 30 marca 2026)[84]
Austrian Airlines
  1. Austria Wiedeń

Sezonowo:

  1. Austria Innsbruck
British Airways
  1. Wielka Brytania Londyn-Heathrow
Brussels Airlines
  1. Belgia Bruksela[85]
Corendon Airlines

Sezonowo:

  1. Turcja Antalya
  2. Turcja Alanya[86]
Emirates
  1. Zjednoczone Emiraty Arabskie Dubaj
Enter Air

Sezonowo:

  1. Zjednoczone Emiraty Arabskie Dubaj
Ethiopian Airlines
  1. Etiopia Addis Abeba[87]
Etihad Airways
  1. Zjednoczone Emiraty Arabskie Abu Zabi[88]
Eurowings
  1. Niemcy Düsseldorf[89]
Finnair
  1. Finlandia Helsinki
Flydubai
  1. Zjednoczone Emiraty Arabskie Dubaj
KLM
  1. Holandia Amsterdam
LOT
  1. Kazachstan Ałmaty (od 31 maja 2026)[90]
  2. Holandia Amsterdam
  3. Kazachstan Astana[91]
  4. Grecja Ateny
  5. Azerbejdżan Baku
  6. Tajlandia Bangkok-Suvarnabhumi (od 26 października 2026)[92]
  7. Hiszpania Barcelona-El Prat
  8. Liban Bejrut
  9. Serbia Belgrad
  10. Niemcy Berlin[93]
  11. Dania Billund[94]
  12. Włochy Bolonia (od 31 marca 2026)[95]
  13. Belgia Bruksela
  14. Węgry Budapeszt
  15. Rumunia Bukareszt
  16. Polska Bydgoszcz[96]
  17. Stany Zjednoczone Chicago-O’Hare
  18. Indie Delhi[97]
  19. Chorwacja Dubrownik[98]
  20. Niemcy Düsseldorf
  21. Armenia Erywań
  22. Niemcy Frankfurt
  23. Polska Gdańsk
  24. Szwajcaria Genewa
  25. Szwecja Göteborg-Landvetter[99]
  26. Niemcy Hamburg
  27. Egipt Kair
  28. Polska Katowice
  29. Mołdawia Kiszyniów
  30. Rumunia Kluż-Napoka
  31. Dania Kopenhaga
  32. Słowacja Koszyce[100]
  33. Polska Kraków
  34. Cypr Larnaka
  35. Portugalia Lizbona
  36. Wielka Brytania Londyn-Heathrow
  37. Stany Zjednoczone Los Angeles[101]
  38. Słowenia Lublana
  39. Polska Lublin
  40. Luksemburg Luksemburg[102]
  41. Francja Lyon
  42. Hiszpania Madryt-Barajas
  43. Hiszpania Malaga
  44. Malta Malta
  45. Maroko Marrakesz[103]
  46. Włochy Mediolan-Malpensa
  47. Stany Zjednoczone Miami[104]
  48. Niemcy Monachium
  49. Indie Mumbaj[105]
  50. Stany Zjednoczone Newark-Liberty[106]
  51. Francja Nicea-Lazurowe Wybrzeże
  52. Stany Zjednoczone Nowy Jork-John F. Kennedy
  53. Rumunia Oradea[107]
  54. Norwegia Oslo-Gardermoen[108]
  55. Czechosłowacja Ostrawa[109]
  56. Francja Paryż-Charles de Gaulle
  57. Czarnogóra Podgorica[110]
  58. Portugalia Porto (od 25 maja 2026)[111]
  59. Polska Poznań
  60. Czechosłowacja Praga
  61. Islandia Reykjavík-Keflavík[112]
  62. Arabia Saudyjska Rijad[113]
  63. Łotwa Ryga
  64. Polska Rzeszów
  65. Włochy Rzym-Fiumicino
  66. Grecja Saloniki
  67. Bośnia i Hercegowina Sarajewo
  68. Korea Południowa Seul-Inczon[114]
  69. Macedonia Północna Skopje
  70. Bułgaria Sofia
  71. Turcja Stambuł
  72. Norwegia Stavanger[115]
  73. Niemcy Stuttgart
  74. Polska Szczecin
  75. Szwecja Sztokholm-Arlanda
  76. Estonia Tallinn
  77. Uzbekistan Taszkent
  78. Gruzja Tbilisi
  79. Izrael Tel Awiw
  80. Hiszpania Teneryfa-Południe[116]
  81. Albania Tirana
  82. Japonia Tokio-Narita[117]
  83. Kanada Toronto-Pearson
  84. Włochy Wenecja-Marco Polo
  85. Austria Wiedeń
  86. Litwa Wilno
  87. Polska Wrocław
  88. Chorwacja Zagrzeb[118]
  89. Polska Zielona Góra
  90. Szwajcaria Zurych

Sezonowo:

  1. Bułgaria Burgas
  2. Zjednoczone Emiraty Arabskie Dubaj
  3. Grecja Heraklion (od 30 maja 2026)[119]
  4. Grecja Korfu[120]
  5. Hiszpania Palma de Mallorca (od 30 maja 2026)[121]
  6. Grecja Rodos
  7. Finlandia Rovaniemi
  8. Stany Zjednoczone San Francisco (od 6 maja 2026)[122]
  9. Chorwacja Split[123]
  10. Francja Strasburg
Lufthansa
  1. Niemcy Frankfurt
  2. Niemcy Monachium
Neos
  1. Włochy Mediolan-Malpensa[124]
Norwegian
  1. Norwegia Oslo-Gardermoen
Pegasus Airlines
  1. Turcja Ankara[125]

Sezonowo:

  1. Turcja Antalya
  2. Turcja Izmir
Qatar Airways
  1. Katar Doha
Ryanair
  1. Hiszpania Alicante
  2. Belgia Bruksela-Charleroi
  3. Wielka Brytania Leeds/Bradford[126]
  4. Wielka Brytania Manchester
  5. Hiszpania Palma de Mallorca
  6. Cypr Pafos
  7. Portugalia Porto
  8. Hiszpania Sewilla
  9. Austria Wiedeń

Sezonowo:

  1. Hiszpania Malaga[127]
  2. Włochy Piza
  3. Albania Tirana
SAS
  1. Dania Kopenhaga
SkyAlps Sezonowo:
  1. Włochy Bolzano[128]
Sky Express
  1. Grecja Ateny
Smartwings Poland[129]

Sezonowo:

  1. Maroko Agadir
  2. Chorwacja Dubrownik
  3. Portugalia Faro
  4. Hiszpania Girona
  5. Włochy Katania
  6. Grecja Korfu
  7. Grecja Kos
  8. Kenia Mombasa[130]
  9. Czarnogóra Podgorica
  10. Grecja Rodos
  11. Grecja Santorini
  12. Chorwacja Split
  13. Turcja Stambuł[131]
Sundor
  1. Izrael Tel Awiw[132]
SunExpress

Sezonowo:

  1. Turcja Antalya
  2. Turcja Izmir[133]
SWISS
  1. Szwajcaria Zurych
TAP Portugal
  1. Portugalia Lizbona
Turkish Airlines
  1. Turcja Stambuł[134]

Sezonowo:

  1. Turcja Antalya[135]
Wizz Air
  1. Maroko Agadir[136]
  2. Hiszpania Alicante
  3. Hiszpania Barcelona-El Prat
  4. Włochy Bari
  5. Szwajcaria/Francja/Niemcy Bazylea
  6. Włochy Bolonia
  7. Słowacja Bratysława (od 29 marca 2026)
  8. Belgia Bruksela-Charleroi
  9. Węgry Budapeszt
  10. Rumunia Bukareszt-Băneasa
  11. Niemcy Dortmund
  12. Holandia Eindhoven
  13. Portugalia Faro (od 31 marca 2026)[137]
  14. Hiszpania Fuerteventura
  15. Szwecja Göteborg
  16. Włochy Katania
  17. Dania Kopenhaga
  18. Gruzja Kutaisi
  19. Włochy Lamezia Terme (od 30 marca 2026)[138]
  20. Cypr Larnaka
  21. Wielka Brytania Leeds/Bradford
  22. Portugalia Lizbona
  23. Wielka Brytania Liverpool
  24. Wielka Brytania Londyn-Gatwick[139]
  25. Wielka Brytania Londyn-Luton
  26. Portugalia Madera
  27. Hiszpania Madryt
  28. Hiszpania Malaga
  29. Malta Malta
  30. Włochy Mediolan-Bergamo
  31. Włochy Mediolan-Malpensa[140]
  32. Hiszpania Minorka (od 29 marca 2026)[141]
  33. Włochy Neapol[142]
  34. Francja Nicea
  35. Norwegia Oslo-Torp
  36. Francja Paryż-Orly[143]
  37. Włochy Piza
  38. Islandia Reykjavík-Keflavík
  39. Włochy Rzym-Fiumicino
  40. Hiszpania Sewilla
  41. Szwecja Sztokholm-Skavsta
  42. Estonia Tallinn (od 29 marca 2026)[144]
  43. Izrael Tel Awiw
  44. Hiszpania Teneryfa-Południe
  45. Albania Tirana
  46. Hiszpania Walencja
  47. Włochy Wenecja-Marco Polo

Sezonowo:

  1. Rumunia Braszów (od 9 czerwca 2026)[145]
  2. Hiszpania Bilbao
  3. Bułgaria Burgas
  4. Grecja Chania
  5. Chorwacja Dubrownik
  6. Włochy Genua[146]
  7. Francja Grenoble
  8. Grecja Heraklion
  9. Grecja Korfu
  10. Maroko Marrakesz
  11. Włochy Olbia
  12. Hiszpania Palma de Mallorca
  13. Czarnogóra Podgorica
  14. Portugalia Porto[147]
  15. Grecja Rodos
  16. Grecja Santorini
  17. Chorwacja Split[148]
  18. Włochy Turyn
  19. Włochy Bolonia
  20. Włochy Werona
  21. Grecja Zakintos

Kierunki czarterowe

[edytuj | edytuj kod]
Linia lotnicza Kierunek
Enter Air
  1. Turcja Antalya
  2. Gambia Bandżul
  3. Turcja Bodrum
  4. Bułgaria Burgas
  5. Turcja Dalaman
  6. Tunezja Enfidha
  7. Hiszpania Fuerteventura
  8. Portugalia Funchal
  9. Hiszpania Gran Canaria
  10. Grecja Heraklion
  11. Egipt Hurghada
  12. Turcja Izmir
  13. Finlandia Kokkola
  14. Grecja Kos
  15. Hiszpania Lanzarote
  16. Egipt Marsa Alam
  17. Kenia Mombasa
  18. Grecja Patras
  19. Grecja Rodos
  20. Republika Zielonego Przylądka Sal
  21. Oman Salala
  22. Egipt Szarm el-Szejk
  23. Albania Tirana
LOT
  1. Turcja Antalya
  2. Tajlandia Bangkok-Suvarnabhumi
  3. Turcja Bodrum
  4. Meksyk Cancún
  5. Turcja Dalaman
  6. Hiszpania Girona
  7. Wietnam Ho Chi Minh
  8. Turcja Izmir
  9. Sri Lanka Kolombo
  10. Tajlandia Krabi
  11. Malezja Langkawi[149]
  12. Malediwy Male
  13. Hiszpania Palma de Mallorca
  14. Tajlandia Phuket
  15. Wietnam Phú Quốc[150]
  16. Dominikana Puerto Plata
  17. Dominikana Punta Cana
  18. Kuba Varadero
  19. Tanzania Zanzibar
Neos
  1. Tajlandia Bangkok-Suvarnabhumi[124]
  2. Tajlandia Krabi
  3. Madagaskar Nosy Be

Sezonowo:

  1. Malediwy Male
Nouvelair
  1. Tunezja Dżerba
  2. Tunezja Monastyr
Smartwings Poland
  1. Turcja Antalya[151]
  2. Turcja Bodrum
  3. Bułgaria Burgas
  4. Turcja Dalaman
  5. Hiszpania Fuerteventura
  6. Grecja Heraklion
  7. Egipt Hurghada
  8. Turcja Izmir
  9. Hiszpania Lanzarote
  10. Egipt Marsa Alam
  11. Włochy Palermo
  12. Hiszpania Palma de Mallorca
  13. Grecja Patras
  14. Albania Tirana

Kierunki towarowe

[edytuj | edytuj kod]
Linia lotnicza Kierunek
Air Contractors
  1. Francja Paryż-Charles de Gaulle
DHL
  1. Niemcy Lipsk
FedEx
  1. Francja Paryż-Charles de Gaulle
LOT Cargo (obsługiwane przez Cargojet Airways)
  1. Kanada Hamilton
  2. Stany Zjednoczone Nowy Jork-John F. Kennedy
Sprint Air
  1. Polska Bydgoszcz
  2. Polska Gdańsk
  3. Polska Katowice
  4. Polska Poznań
  5. Polska Wrocław
Suparna Airlines
  1. Chiny Nankin
UPS
  1. Niemcy Kolonia

Mapy z kierunkami lotów

[edytuj | edytuj kod]
Mapa konturowa Europy
Kierunki lotów regularnych do Europy z lotniska Chopina w Warszawie
Mapa konturowa świata
Kierunki lotów regularnych pozaeuropejskich z Lotniska Chopina w Warszawie
Mapa konturowa Europy
Kierunki lotów czarterowych do Europy z Lotniska Chopina w Warszawie
Mapa konturowa świata
Kierunki lotów czarterowych pozaeuropejskich z Lotniska Chopina w Warszawie
Mapa konturowa Europy
Kierunki lotów towarowych do Europy z Lotniska Chopina w Warszawie
Mapa konturowa świata
Kierunki lotów towarowych pozaeuropejskich z Lotniska Chopina w Warszawie

Drogi startowe i operacje lotnicze

[edytuj | edytuj kod]

Operacje lotnicze wykonywane są z dwóch asfaltobetonowych dróg startowych:

  • na kierunku 15/33, 3690 × 60 m, o nośności PCN 88 F/C/X/T;
  • na kierunku 11/29, 2800 × 50 m, o nośności PCN 77 R/A/W/T.

Samoloty poruszają się po 21 drogach kołowania. W ciągu godziny na lotnisku im. Fryderyka Chopina w Warszawie można wykonać 42 operacje lotnicze.

Pomoce nawigacyjne

[edytuj | edytuj kod]

RWY 11: światła Calvert kat. II (960 m), PAPI, ILS/DME kat. II

RWY 29: światła SALS (420 m), PAPI

RWY 15: światła SALS (420 m), PAPI

RWY 33: światła ALPA-ATA kat. II, PAPI, ILS/DME kat. IIIa

Dla wszystkich podejść dostępna jest również radiolatarnia VOR/DME OKC 113,45 MHz

Preferencyjny system dróg startowych

[edytuj | edytuj kod]

Z uwagi na kierunki wiatrów najczęściej wiejących w Polsce, układ ruchu lotniczego w przestrzeni nad Warszawą, stosowane na Lotnisku Chopina przepisy dotyczące ograniczania hałasu, układ dróg startowych, kołowania i szybkiego zjazdu, jak i wyposażenie w pomoce nawigacyjne, obowiązuje następujący system preferencyjny dróg startowych:

Przyloty:

  1. RWY 33,
  2. RWY 11,

Odloty:

  1. RWY 29,
  2. RWY 15,
  3. RWY 33,

Transport

[edytuj | edytuj kod]
Autobus linii 175 na placu Zawiszy w drodze na lotnisko

Komunikację z portem lotniczym utrzymuje miejska komunikacja autobusowa[152].

W 2012 oddano do użytku podziemną stację kolejową zlokalizowaną pod terminalem[153].

 Osobny artykuł: Warszawa Lotnisko Chopina.

Problemem portu lotniczego pozostają oszukujący pasażerów taksówkarze. Ich ofiarami padają głównie nieświadomi obcokrajowcy – cena kursu do centrum miasta może sięgnąć 150 zł lub więcej. Stało się to przedmiotem kampanii prasowej i tematem wielu publikacji „Gazety Stołecznej”[154]. W 2016 Urząd Lotnictwa Cywilnego poszerzył granice administracyjne lotniska o tereny parkingów i dróg dojazdowych przed terminalem aż do ul. Gordona Bennetta. Dzięki temu Służba Ochrony Lotniska może karać mandatami nieuczciwych kierowców, którzy stojąc w hali przylotów podchodzą do nieświadomych podróżnych, a hala przylotów została oznakowana w kilku językach informacjami o legalnych korporacjach taksówkowych[155].

Połączeniem lotniska z ekspresową obwodnicą miasta jest droga ekspresowa S79.

Częstotliwości radiowe

[edytuj | edytuj kod]
Airbus A380 na lotnisku Chopina
  • ATIS – 120,455 MHz
  • Okęcie Clearance Delivery – 121,605 MHz
  • Okęcie Ziemia (Okęcie Ground) – 121,905 MHz
  • Okęcie Wieża (Okęcie Tower) – 118,305 MHz
  • Warszawa Zbliżanie (Warsaw Approach) – 128,805 MHz (Południe) oraz 125,055 MHz (Północ)
  • Warszawa Director (Warsaw Director) – 129,380 MHz

Obszar ograniczonego użytkowania wokół lotniska

[edytuj | edytuj kod]

20 czerwca 2011 Sejmik Województwa Mazowieckiego podjął uchwałę nr 76/11 w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla Portu Lotniczego im. Fryderyka Chopina w Warszawie[156]. Uchwała weszła w życie 4 sierpnia – po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego. (Dz. Urz. Woj. Maz. nr 128, poz. 4086).

Wypadki na lotnisku i w jego pobliżu

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b c d Dominik Sipiński, Paweł Cybulak, Paweł Placha: Lotniska w Polsce. Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, s. 153. ISBN 978-83-7729-241-9.
  2. ↑ a b c d Ryszard Mączewski: Warszawa między wojnami. Łódź: Księży Młyn, 2009, s. 63. ISBN 978-83-61253-51-8.
  3. ↑ Jerzy Gromski: Ochota w latach 1916–1939, [w:] Dzieje Ochoty. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 128.
  4. ↑ Zdzisław Suwiński: Krajowa Baza Operacyjna nr 1 z Okęcia we wrześniu 1939 roku. Oświęcim: Wydawnictwo NapoleonV, 2016, s. 23. ISBN 978-83-65652-72-0.
  5. ↑ a b Robert Gawkowski, Okęcka historia [pdf], „Ochotnik”, 72, 2011, s. 8–11 [dostęp 2024-12-13] [zarchiwizowane z adresu 2011-04-09].
  6. ↑ Bernard Budzyński. Zarys historii instrumentalnych obserwacji pogody w Warszawie. „Kronika Warszawy”. 2 (154), s. 42, 2016. 
  7. ↑ Grzegorz Mika: Od wielkich idei do wielkiej płyty. Burzliwe dzieje warszawskiej architektury. Agencja Wydawniczo-Reklamowa Skarpa Warszawska, 2017, s. 186. ISBN 978-83-63842-67-3.
  8. ↑ a b c d e f g h i j k Krzysztof Komorowski (red.): Warszawa walczy 1939–1945. Leksykon. Warszawa: Fundacja Polska Walczy i Wydawnictwo Bellona, 2015, s. 552. ISBN 978-83-1113474-4.
  9. ↑ a b Jakub Jastrzębski. Wysoka przeszłość Okęcia. „Skarpa Warszawska”, s. 17, lipiec 2021. 
  10. ↑ Bernard Budzyński. Zarys historii instrumentalnych obserwacji pogody w Warszawie. „Kronika Warszawy”. 2(154), s. 42, 2016. 
  11. ↑ Jan Bystroń: Warszawa. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977, s. 311.
  12. ↑ Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 1035. ISBN 83-01-08836-2.
  13. ↑ Warszawa – Pomnik Józefa Piłsudskiego na Okęciu. sztuka.net, 13 listopada 2015. [dostęp 2019-11-23].
  14. ↑ Tomasz Szarota: Okupowanej Warszawy dzień powszedni. Warszawa: Czytelnik, 2010, s. 21. ISBN 978-83-07-03239-9.
  15. ↑ Piotr Rozwadowski (red.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. Tom 1. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 2005, s. 424. ISBN 83-11-09261-3.
  16. ↑ Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1969, s. 72–73.
  17. ↑ Bronisław Dostatni: Ochota ośrodkiem komunikacji lotniczej, [w:] Dzieje Ochoty. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 188–189.
  18. ↑ Marcin Białas. Lotnisko na Gocławiu. „Stolica”, s. 53, kwiecień 2016. 
  19. ↑ Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 926. ISBN 83-01-08836-2.
  20. ↑ a b c d e Krystyna Krzyżakowa: Warszawskie osiągnięcia, [w:] Kalendarz Warszawski'88. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1987, s. 148. ISBN 83-03-01684-9.
  21. ↑ Bronisław Dostatni: Ochota ośrodkiem komunikacji lotniczej, [w:] Dzieje Ochoty. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 189.
  22. ↑ Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975, s. 84.
  23. ↑ a b Krystyna Krzyżakowa: Warszawskie osiągnięcia, [w:] Kalendarz Warszawski'88. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1987, s. 149. ISBN 83-03-01684-9.
  24. ↑ Bernard Budzyński. Zarys historii instrumentalnych obserwacji pogody w Warszawie. „Kronika Warszawy”. 2 (154), s. 45–46, 2016. 
  25. ↑ Pasazer.com, PPL rozpisał przetarg na rozbudowę Lotniska Chopina [online], Pasazer.com, 29 grudnia 2025 [dostęp 2026-01-14].
  26. ↑ Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 568, 671. ISBN 83-01-08836-2.
  27. ↑ Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975, s. 83.
  28. ↑ Sebastian Lucinski: 10 lat „Lotniska Chopina”. Ale nazwa „Okęcie” wciąż popularniejsza. www.mmwarszawa.pl. [dostęp 2011-04-08].
  29. ↑ Am/PAP: Chopin zamiast Okęcia. Newsweek.pl. [dostęp 2011-04-08].
  30. ↑ Radosław Żuk, Dyrektor Biura Public Relations Lotniska Chopina: Od lat dziesięciu Chopin rządzi na Okęciu. old.lotnisko-chopina.pl. [dostęp 2016-01-31].
  31. ↑ Chopin lepszy niż Okęcie. [dostęp 2016-01-31].
  32. ↑ Placówka Straży Granicznej Warszawa – Okęcie. [dostęp 2015-04-08].
  33. ↑ Małgorzata Zubik. Chcą milionów od lotniska. „Gazeta Stołeczna”, s. 1, 16 września 2017. 
  34. ↑ Uchwała w sprawie przyjęcia „Koncepcji przygotowania i realizacji inwestycji Port Solidarność – Centralny Port Komunikacyjny dla Rzeczypospolitej Polskiej”. [w:] Kancelaria Prezesa Rady Ministrów [on-line]. premier.gov.pl, 7 listopada 2017. [dostęp 2017-12-20].
  35. ↑ Jarosław Osowski. Lotnisko na przekór faktom. „Gazeta Stołeczna”, s. 3, 8 listopada 2017. 
  36. ↑ Jarosław Osowski. Powolny start nowego lotniska. „Gazeta Stołeczna”, s. 4, 31 sierpnia 2018. 
  37. ↑ a b Kronika wydarzeń w Warszawie 1 I 1969 – 30 VI 1969. „Kronika Warszawy”. 1(70), s. 159–160, 1970. 
  38. ↑ a b c d e Krzysztof Śmietana. Etiuda ustępuje miejsca większemu terminalowi. „Dziennik Gazeta Prawna”, s. A12, 29 października 2025. 
  39. ↑ Kalendarz warszawski styczeń-marzec 2009. „Kronika Warszawy”. 142, s. 91, 2009. 
  40. ↑ Lotnisko Chopina. Nowy terminal – nowe możliwości, Dział Public Relations P.P. „Porty Lotnicze”, 2015, s. 3.
  41. ↑ a b Lotnisko Chopina. Nowy terminal – nowe możliwości, Dział Public Relations P.P. „Porty Lotnicze”, 2015, s. 7.
  42. ↑ Taras widokowy jest otwarty!. [w:] Lotnisko Chopina w Warszawie [on-line]. otnisko-chopina.pl. [dostęp 2018-10-12].
  43. ↑ Lotnisko Chopina. Nowy terminal – nowe możliwości, Dział Public Relations P.P. „Porty Lotnicze”, 2015, s. 8.
  44. ↑ Jarosław Osowski: Od dziś na lotniskach odprawa biometryczna. Boeing 737 odprawi się w 12 minut. warszawa.wyborcza.pl, 27 czerwca 2019. [dostęp 2019-06-27].
  45. ↑ a b c d Statystyki przewozów pasażerskich i operacji lotniczych w latach 1993–2010. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl. s. 2–3. [dostęp 2015-08-28].
  46. ↑ a b Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym – regularnym i czarterowym w latach 2010–2012. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl, marzec 2013. s. 1. [dostęp 2015-08-28].
  47. ↑ a b c Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym – regularnym i czarterowym w latach 2012–2014. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl, marzec 2015. s. 1. [dostęp 2015-08-27].
  48. ↑ a b Ilość obsłużonych przesyłek „on board” (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w latach 2014 i 2013. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. maj 2015. s. 1. [dostęp 2015-08-28].
  49. ↑ a b c Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym – regularnym i czarterowym w latach 2015–2017. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl, marzec 2013. s. 1. [dostęp 2015-08-28].
  50. ↑ Ilość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w roku 2014-2015. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl. [dostęp 2016-05-31].
  51. ↑ Ilość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w roku 2015–2016. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl. [dostęp 2016-03-30].
  52. ↑ Ilość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w roku 2016-2017. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl. [dostęp 2018-05-11].
  53. ↑ Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym – regularnym i czarterowym w latach 2016–2018. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl, marzec 2019. [dostęp 2019-05-01].
  54. ↑ Ilość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w roku 2017–2018. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. ulc.gov.pl, marzec 2019. s. 1. [dostęp 2019-05-01].
  55. ↑ Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym – regularnym i czarterowym w latach 2017–2019. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. 4 maja 2020. [dostęp 2020-08-09].
  56. ↑ Ilość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w roku 2018-2019. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. s. 1. [dostęp 2020-08-09].
  57. ↑ Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym – regularnym i czarterowym w latach 2018–2020. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. maj 2021. [dostęp 2021-06-06].
  58. ↑ Ilość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w roku 2019-2020. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. s. 1. [dostęp 2020-06-06].
  59. ↑ Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym – regularnym i czarterowym w latach 2019–2021. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. 2022. [dostęp 2023-02-23].
  60. ↑ Ilość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w roku 2020−2021. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. 2022. [dostęp 2023-02-23].
  61. ↑ Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym – regularnym i czarterowym w latach 2020–2022. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. marzec 2023. [dostęp 2023-05-09].
  62. ↑ Ilość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w roku 2021-2022. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. marzec 2023. [dostęp 2023-05-09].
  63. ↑ Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym – regularnym i czarterowym w latach 2021–2023. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. marzec 2024. [dostęp 2024-04-08].
  64. ↑ Ilość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w roku 2022-2023. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. marzec 2023. [dostęp 2024-04-08].
  65. ↑ Statystyki wg portów lotniczych. Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym – regularnym i czarterowym w latach 2022–2024. Czwarty kwartał 2024 r.. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. s. 1. [dostęp 2025-05-30].
  66. ↑ Statystyki – przewóz cargo. lość obsłużonego cargo on board (w kg) w polskich portach lotniczych w ruchu krajowym i międzynarodowym w latach 2023–2024. Czwarty kwartał 2024 r.. [w:] Urząd Lotnictwa Cywilnego [on-line]. s. 1. [dostęp 2025-05-30].
  67. ↑ Lotnisko Chopina: 24,1 mln pasażerów w roku 2025 [online], www.rynek-lotniczy.pl [dostęp 2026-01-19].
  68. ↑ Historia – Lotnisko Chopina w Warszawie [online], www.lotnisko-chopina.pl [dostęp 2022-05-15] (pol.).
  69. ↑ Terminal na Okęciu prawie gotowy. Kiedy otwarcie?. warszawa.gazeta.pl. [dostęp 2016-05-22].
  70. ↑ Rusza przebudowa Terminalu A na Lotnisku Chopina. Gazeta.pl, 2012-09-14. [dostęp 2012-11-03].
  71. ↑ Lotnisko Chopina. Nowy terminal – nowe możliwości, Dział Public Relations P.P. „Porty Lotnicze”, 2015, s. 4.
  72. ↑ Nowy terminal na Lotnisku Chopina już działa. [w:] Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze” [on-line]. lotnisko-chopina.pl. [dostęp 2015-08-17].
  73. ↑ Pierwsze loty czarterowe z ówczesnego Terminalu 2.
  74. ↑ Pierwsze loty rozkładowe z Terminalu 2.
  75. ↑ PPL ogłasza przetarg na dokończenie Terminalu 2.
  76. ↑ Konrad Majszyk: Inwestycje na lotnisku Chopina, fiasko w Modlinie. Życie Warszawy.pl. [dostęp 2010-05-13].
  77. ↑ Jakub Panek: Lotnisko daje darmowy internet. Wi-Fi dostępne na Okęciu. wyborcza.pl, 14 sierpnia 2014. [dostęp 2014-12-08].
  78. ↑ Danuta Walewska. Lotnisko jest dobrze zaopatrzone w defibrylatory. „Rzeczpospolita (dodatek Życie Mazowsza)”, s. J5, 30 marca 2016. 
  79. ↑ Patryk Pleskot, Bezpieczeństwo w czasach transformacji. Sprawozdania stanu zabezpieczenia Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych z lat 1989–1990 [w:] Bezpieczeństwo Europy, bezpieczeństwo Polski, t. 4: , Lublin 2017, s. 325–347 [online] [dostęp 2024-11-13].
  80. ↑ 1 Baza Lotnicza.
  81. ↑ Lotnisko Chopina w światowej czołówce punktualności. Lotnicza Polska. [dostęp 2015-02-04]. (pol.).
  82. ↑ List of destinations & airlines from Warsaw Chopin Airport - FlightsFrom.com [online], www.flightsfrom.com [dostęp 2025-11-18] (ang.).
  83. ↑ y, LOT traci monopol. Na trasie do Chin [online], tvn24bis.pl [dostęp 2016-08-18] (pol.).
  84. ↑ Pasazer.com, Warszawa znów na mapie airBaltic. Połączenie z Rygą wraca po latach [online], Pasazer.com, 16 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-16].
  85. ↑ In the next two years, Brussels Airlines will add five Airbus A320neo to the fleet – Aviation24.be [online], aviation24.be [dostęp 2024-04-24] (ang.).
  86. ↑ Corendon Airlines, Corendon Airlines – Bilety Lotnicze – Your Holiday Airline [online], Corendon Airlines [dostęp 2024-03-11] (pol.).
  87. ↑ HIT! Ethiopian poleci z Warszawy do Addis Abeby – bilety już w sprzedaży! [online], Fly4free.pl - wydawaj mniej, podróżuj więcej - tanie loty, wczasy, hotele [dostęp 2024-04-18] (pol.).
  88. ↑ Etihad przyleci na Lotnisko Chopina! [online], www.rynek-lotniczy.pl [dostęp 2024-09-06] (pol.).
  89. ↑ Eurowings NS25 Network Additions – 01DEC24 [online], AeroRoutes [dostęp 2024-12-03] (ang.).
  90. ↑ Pasazer.com, Kierunek Kazachstan. Nowa trasa PLL LOT [online], Pasazer.com, 20 października 2025 [dostęp 2025-10-20].
  91. ↑ Mirosław Pachowicz, Nowość w LOT. Astana w końcu w sprzedaży [online], pasazer.com [dostęp 2017-01-25] (pol.).
  92. ↑ Polskie Linie Lotnicze LOT poszerzają swoją siatkę o kolejne połączenie dalekodystansowe. Tym razem narodowy przewoźnik zaprasza do Bangkoku [online], biuroprasowe.lot.com [dostęp 2025-12-17].
  93. ↑ Pasazer.com: LOT poleci do Berlina [online], Pasazer.com [dostęp 2017-09-01].
  94. ↑ Nowe trasy polskiego przewoźnika: LOT poleci do Legolandu – Lotnictwo – rp.pl [online], www.rp.pl [dostęp 2018-06-07] (pol.).
  95. ↑ Pasazer.com, Polecimy do Włoch. Kolejna nowość w siatce LOT-u [online], Pasazer.com, 28 października 2025 [dostęp 2025-10-28].
  96. ↑ Nowa trasa Warszawa Bydgoszcz.
  97. ↑ LOT poleci do Indii. Od września loty do Delhi [online].
  98. ↑ LOT do Dubrownika przez całą zimę [online], www.rynek-lotniczy.pl [dostęp 2025-08-30].
  99. ↑ Rozkład lotów – Lotnisko Chopina w Warszawie [online], www.lotnisko-chopina.pl [dostęp 2017-03-25] (pol.).
  100. ↑ Mariusz Piotrowski, Kolejne nowe trasy LOT. Z Warszawy polecimy do Koszyc i Charkowa [online], fly4free.pl [dostęp 2015-11-09] (pol.).
  101. ↑ LOT Polish Airlines announces Warsaw-Los Angeles flight. eturbonews.com. [dostęp 2016-10-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (5 października 2016)]. (ang.).
  102. ↑ Paweł Cybulak: LOT: Z Warszawy do Luksemburga. pasazer.com. [dostęp 2015-11-24]. (pol.).
  103. ↑ Nowa egzotyczna trasa LOT z Warszawy! Do tego kraju jeszcze nigdy nie latali [online], Fly4free.pl - wydawaj mniej, podróżuj więcej - tanie loty, wczasy, hotele [dostęp 2025-04-23].
  104. ↑ LOT Polish Airlines is coming to Miami [online], worldairlinenews.com [dostęp 2018-08-29] (ang.).
  105. ↑ Rută nouă: Varșovia – Mumbai cu LOT Polish Airlines din mai 2022 [online], boardingpass.ro [dostęp 2024-04-24] (rum.).
  106. ↑ Dominik Sipiński: LOT: Więcej Dreamlinerów, wraca Newark. pasazer.com. [dostęp 2016-09-08]. (pol.).
  107. ↑ Pasazer.com: LOT poleci do Oradei już 1 lipca [online], Pasazer.com, 28 marca 2024 [dostęp 2024-04-11] (pol.).
  108. ↑ Anna Żuchlińska: LOT poleci z Warszawy do Oslo. pasazer.com. [dostęp 2017-10-09]. (pol.).
  109. ↑ LOT uruchomi loty na trasie Warszawa – Ostrawa. Ryanair uruchomi dodatkowe rejsy do Dublina | Z kraju [online], TVN24 BiS [dostęp 2019-11-29] (pol.).
  110. ↑ Dominik Sipiński, LOT poleci do Puli i Podgoricy [online] [dostęp 2016-12-22] (pol.).
  111. ↑ Skorzystaj z nowego połączenia do Porto [online], www.lot.com [dostęp 2025-10-30] (pol.).
  112. ↑ Pasazer.com: Nowa trasa. Polecimy LOT-em na Islandię [online], Pasazer.com, 11 grudnia 2024 [dostęp 2024-12-11].
  113. ↑ LOT poleci do Rijadu! – Rynek Lotniczy [online], rynek-lotniczy.pl [dostęp 2024-04-24].
  114. ↑ Dominik Sipiński, LOT leci do Seulu [online], pasazer.com [dostęp 2016-06-22] (pol.).
  115. ↑ Pasazer.com, Nowe połączenie od LOT-u! Kierunek północ [online], Pasazer.com, 3 września 2025 [dostęp 2025-09-03].
  116. ↑ LOT Adds Warsaw – Tenerife Route in NW24 [online], AeroRoutes [dostęp 2024-08-19] (ang.).
  117. ↑ Anna Żuchlińska, LOT: Z Warszawy polecimy do Tokio [online], pasazer.com [dostęp 2015-06-19] (pol.).
  118. ↑ Mirosław Pachowicz, Eurolot do likwidacji. Na początek trasy własne [online], pasazer.com [dostęp 2015-02-08] (pol.).
  119. ↑ Wakacyjna nowość od LOT-u. Polecimy na Kretę [online], Pasazer.com [dostęp 2025-11-27].
  120. ↑ Pasazer.com: LOT poleci z Warszawy na Korfu [online], Pasazer.com [dostęp 2019-02-21].
  121. ↑ WKolejna wakacyjna nowość od LOT-u. Kierunek Hiszpania [online], Pasazer.com [dostęp 2025-12-02].
  122. ↑ {{{tytuł}}} [online], www.lot.com [dostęp 2025-11-14].
  123. ↑ Jakub Panek, LOT uruchomi z Lotniska Chopina nowe połączenia do Chorwacji [online], warszawa.wyborcza.pl [dostęp 2015-12-22] (pol.).
  124. ↑ a b Neos NW25 Warsaw – Asia Charters [online], AeroRoutes [dostęp 2025-06-23] (ang.).
  125. ↑ Pegasus poleci z Warszawy do Ankary – Pasazer.com [online], pasazer.com [dostęp 2024-04-24] (pol.).
  126. ↑ Mariusz Piotrowski, 3 nowe trasy Ryanaira z Warszawy! [online], Fly4free.pl [dostęp 2025-08-01] (pol.).
  127. ↑ Pasazer.com: Trzy nowe trasy Ryanaira z Lotniska Chopina [online], Pasazer.com, 12 grudnia 2024 [dostęp 2024-12-12].
  128. ↑ SkyAlps poleci z Warszawy do Bolzano [online], Pasazer.com, 27 lipca 2025 [dostęp 2025-08-01] (pol.).
  129. ↑ Flight schedule | Smartwings [online], smartwings.com [dostęp 2024-04-24] (ang.).
  130. ↑ Smartwings Poland Adds Warsaw – Mombasa Service in NW23 – AeroRoutes [online], aeroroutes.com [dostęp 2024-04-24] (ang.).
  131. ↑ Smartwings Poland Adds Warsaw – Istanbul From late-Dec 2022 – AeroRoutes [online], aeroroutes.com [dostęp 2024-04-24] (ang.).
  132. ↑ El Al NS24 Europe Service Changes – 14MAR24 [online], AeroRoutes [dostęp 2025-04-15] (ang.).
  133. ↑ SunExpress NS24 Network Expansion – 24SEP23 [online], AeroRoutes [dostęp 2024-03-12] (ang.).
  134. ↑ Turcja. Ruszyło nowe lotnisko w Stambule – Lotnictwo – rp.pl [online], www.rp.pl [dostęp 2019-04-09] (pol.).
  135. ↑ Turkish Airlines poleci z Polski do Antalyi – Pasazer.com [online], pasazer.com [dostęp 2024-04-24] (pol.).
  136. ↑ Pasazer.com, Pasazer.com: Wizz Air poleci z Warszawy do Agadiru [online], Pasazer.com, 1 sierpnia 2025 [dostęp 2025-08-01].
  137. ↑ Wizz Air: Aż 5 nowych tras z Lotniska Chopina [online], Pasazer.com, 17 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-17].
  138. ↑ Wizz Air: Aż 5 nowych tras z Lotniska Chopina [online], Pasazer.com, 17 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-17].
  139. ↑ Pasazer.com: Wizz Air poleci z Warszawy na kolejne londyńskie lotnisko [online], Pasazer.com, 25 lutego 2025 [dostęp 2025-02-25].
  140. ↑ 4 nowe trasy Wizz Aira z Polski! Poleci na jedno z największych lotnisko w Europie i na Maderę! [online], Fly4free.pl - wydawaj mniej, podróżuj więcej - tanie loty, wczasy, hotele [dostęp 2024-07-01] (pol.).
  141. ↑ Wizz Air: Aż 5 nowych tras z Lotniska Chopina [online], Pasazer.com, 17 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-17].
  142. ↑ Anna Żuchlińska, Wizz Air: Z Warszawy do Neapolu [online], pasazer.com [dostęp 2016-03-14] (pol.).
  143. ↑ Piotr Golianek: Wizz Air poleci z Warszawy i Budapesztu do Paryża-Orly. pasazer.com. [dostęp 2019-12-23]. (pol.).
  144. ↑ Wizz Air: Aż 5 nowych tras z Lotniska Chopina [online], Pasazer.com, 17 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-17].
  145. ↑ Wizz Air: Aż 5 nowych tras z Lotniska Chopina [online], Pasazer.com, 17 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-17].
  146. ↑ Wizz: 13. samolot w Warszawie i nowa trasa [online], rynek-lotniczy.pl [dostęp 2024-10-28] (pol.).
  147. ↑ Paweł Cybulak, Wizz Air poleci z Warszawy do Portugalii! [online], pasazer.com [dostęp 2016-02-11] (pol.).
  148. ↑ Paweł Cybulak, Dwie nowe trasy Wizz Aira. Do Włoch i Chorwacji [online], pasazer.com [dostęp 2016-06-17] (pol.).
  149. ↑ Pasazer.com: Dreamlinerem LOT-u na Langkawi [online], Pasazer.com, 15 listopada 2024 [dostęp 2025-01-13].
  150. ↑ Khoảng 250 khách Ba Lan đến đảo ngọc Phú Quốc – Tuổi Trẻ Online [online], vn/khoang-250-khach-ba-lan-den-dao-ngoc-phu-quoc-20221106094118565.htm [dostęp 2024-04-24] (wiet.).
  151. ↑ phone [online], itaka.pl [dostęp 2024-04-24].
  152. ↑ ZTM Warszawa. [dostęp 2010-05-11].
  153. ↑ Z aktualności ZTM: Pociągi połączyły lotnisko z centrum. [dostęp 2012-06-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (13 sierpnia 2017)].
  154. ↑ Taximafia bezkarna, bo lotnisko boi się ją przepędzić. Gazeta Wyborcza, sierpień 2012.
  155. ↑ Koniec mafii taksówkowej na lotnisku Chopina? Port lotniczy wyciąga ciężkie działa.
  156. ↑ Uchwała 76/11 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 20 czerwca 2011 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla Portu Lotniczego im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Samorząd Województwa Mazowieckiego. [dostęp 2011-07-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-10-25)].

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Porty lotnicze i lotniska w Polsce
Porty lotnicze
czynne
planowane
Lotniska
cywilne
według rejestru ULC
wojskowe
niekontrolowane
nieczynne
zlikwidowane

Sylwetka samolotu

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Lotnisko_Chopina_w_Warszawie&oldid=78891229”