TKh49

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
TKh49
TKh 05353 podczas Parady Parowozów w Wolsztynie
TKh 05353 podczas Parady Parowozów w Wolsztynie
Producent Polska Fablok Chrzanów
Lata budowy 1948–1963
Układ osi C
Masa służbowa 44 400 kg
Długość parowozu 9170 mm
Prędkość maksymalna 45 km/h
Ciśnienie w kotle 13 at
Powierzchnia ogrzewalna kotła 100 m²
Powierzchnia rusztu 1,7 m²
Średnica cylindra 460 mm
Skok tłoka 540 mm
Średnica kół napędnych 1150 mm
[1]
Portal Portal Transport szynowy
Parowóz TKh 49 -5564 przed stacją Toruń Główny

TKh49 (typ Ferrum[2]) – przemysłowy parowóz produkowany w latach 1948–1961 przez Fablok w Chrzanowie dla kolei przemysłowych.

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Przesuwna trzecia oś parowozu zapewniała kursowanie po bocznicy zakładowej o promieniu 70 metrów. Silnik parowy posiadał suwaki tłokowe oraz smarotłocznie Friedmanna. W parowozie zamontowano kocioł wyprodukowany przez Sosnowieckie Zakłady Budowy Kotłów. Kocioł z szerokim stojakiem półpromienistym ustawionym nad ostoją w specjalnym wykroju miał stalową skrzynię ogniową. Do zasilania kotła wykorzystywano dwa inżektory Friedmanna. Parowozy posiadały blaszaną ostoję wykonaną z ostojnic grubości 28 milimetrów zawieszoną na płaskich sprężynach. Połączenie sprężyn drugiej oraz trzeciej osi dawało czteropunktowe podparcie parowozu[3].

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

Parowóz zaprojektowano w 1946 roku na podstawie dokumentacji przedwojennych lokomotyw przemysłowych produkowanych w Chrzanowie. Zostało wyprodukowanych 477 parowozów. W latach 1953–1963 zostały wyeksportowane 83 lokomotywy do kolei przemysłowych w Chinach, Rumunii i na Węgrzech[4]. Parowozy prowadziły przewozy technologiczne na wydziałach gorących w hutach oraz były najbardziej niezawodnymi lokomotywami eksploatowanymi przez zakłady przemysłowe. Parowozy eksploatowano na bocznicach zakładów przemysłowych do końca XX wieku[5]. Parowóz TKh 5695 eksploatowany dawniej w hucie Florian w Świętochłowicach w 1996 roku został eksponatem skansenu w Chabówce oznakowany jako TKh49-1 i jedynym parowozem tego typu na inwentarzu Polskich Kolei Państwowych[6], a zarazem ostatnim parowozem przejętym przez PKP[7]. Na chwilę obecną jedyny w Polsce sprawny parowóz tego typu znajduje się w Klubie Sympatyków Kolei we Wrocławiu.

Lista parowozów typu Ferrum zachowanych w Polsce[edytuj | edytuj kod]

TKh Ferrum zachowane w Polsce (stan na 23 listopada 2014)[8]
Pojazd Rok produkcji Producent Miejscowość Stan
TKh 643 1949 Fablok Piła w naprawie
TKh 2191 1950 Fablok Białowieża eksponat
TKh 2873 1951 Fablok Pyskowice wrak
TKh 2942 1951 Fablok Węgliniec pomnik
TKh 2949 1952 Fablok Skierniewice eksponat
TKh 05353 1953 Fablok Wrocław czynny
TKh 3140 1954 Fablok Kościerzyna eksponat
TKh 3145 1954 Fablok CTL Maczki-Bór pomnik
Huta Szczecin 6 1958 Fablok Szczecin pomnik
TKh 4027 1955 Fablok Karsznice eksponat
TKh 0175 1957 Fablok Chabówka eksponat
TKh 5376 1956 Fablok Jarocin wrak
TKh 5380 1956 Fablok Pyskowice wrak
TKh 5564 1956 Fablok Toruń pomnik
TKh49-1 1961 Fablok Chabówka eksponat
TKh 5697 1961 Fablok Pyskowice eksponat
TKh 5699 1961 Fablok Tczew pomnik

Parowozy TKh 49 za granicą:

TKh49 nr 4015 "Karel" ("Karol" lub "Karzeł"?), rok prod. 1947. Fablok. Lokalizacja - Bitton, Wielka Brytania, parowóz obecnie remontowany, wchodzący w skład turystycznej kolei Avon Valley Railway, planowane ponowne oddanie do użytku po remoncie - październik 2016, źródło: http://www.avonvalleyrailway.org/about-us/locomotives-rolling-stock/tkh49-no-4015-karel/

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bogdan Pokropiński: Parowozy normalnotorowe produkcji polskiej. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 2007. ISBN 978-83-206-1617-0.
  2. Paweł Terczyński: Atlas lokomotyw 2002. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2002, s. 109.
  3. Zdeňek Bauer, Jirí Bouda: Stare parowozy. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1986. ISBN 83-217-2574-0.
  4. Miłosz Mazurek: Lokomotywa parowa TKh49.
  5. Paweł Terczyński: Atlas parowozów. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2003, s. 120. ISBN 83-901902-8-1.
  6. Maciej Panasiewicz: TKh49-1.
  7. Paweł Terczyński: Najmłodszy parowóz PKP, "Świat Kolei" nr 2/1997, s. 6
  8. Wciąż pod parą... (pol.). tomi.holdys.pl. [dostęp 2015-07-24].