Parysów (powiat garwoliński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Parysów
Herb
Herb Parysowa
Kościół parafialny w Parysowie
Kościół parafialny w Parysowie
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat garwoliński
Gmina Parysów
Liczba ludności (2006) 1100
Strefa numeracyjna (+48) 25
Kod pocztowy 08-441
SIMC 0683743
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Parysów
Parysów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Parysów
Parysów
Ziemia 51°58′30″N 21°40′50″E/51,975000 21,680556Na mapach: 51°58′30″N 21°40′50″E/51,975000 21,680556
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości
Kaplica cmentarna w Parysowie
Wiatrak koźlak w Parysowie

Parysówwieś w Polsce (1538-1869 miasto) siedziba gminy gminy Parysów położona w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego. Według danych z 31 grudnia 2006 roku wieś zamieszkiwało 1100 mieszkańców.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie wieś nazywała się Siećcza, nazwa ta pojawia się w zapisach z XV i XVI wieku jako Scheschcza (1444), Syeczcza (1448), Syecza (1494), Szieczicza (1523). Pierwotna nazwa najprawdopodobniej brzmiała Siedźcza, i uległa przekształceniu w Siećcza. Przy słuszności jakiej hipotezy, nazwa pochodziłaby od nazwy osobowej Siadek. Dzięki staraniom Floriana Parysa, kasztelana zakroczymskiego, miejscowość w 1538 otrzymała prawa miejskie na prawie magdeburskim. Od osoby założyciela pochodzi obecna nazwa.[1] W 1869 roku miejscowość straciła prawa miejskie.

W XIX wieku miejscowość była przejściowo siedzibą gminy Pszonka.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • 1444 – pierwsza pisemna wzmianka o osadzie pod nazwą Scheschcza.
  • 4 października 1445 – biskup Andrzej Bniński dokonuje aktu konsekracji świątyni.
  • 1448 – wzmianka o osadzie tym razem jako Syeczcza.
  • 1494 – następna wzmianka, tym razem jako Syecza.
  • 1523 – następnie jako Szieczicza.
  • 27 lutego 1538 – na obszarze wsi Syecza, zostaje lokowane na prawie magdeburskim miasto Parysów.
  • 1541-1599 – budowa nowego kościoła.
  • 1605 – pożar kościoła w Parysowie
  • 1609 – budowa nowego kościoła.
  • 1721 – ostatni Parys z Parysowa (Adam) sprzedaje miasteczko.
  • 1 poł. XVIII – pożar kościoła.
  • 1750 – budowa czwartego w dziejach osady kościoła.
  • 1868 – budowa kaplicy na cmentarzu grzebalnym.
  • 1869 – na mocy ukazu cara Aleksandra II Parysów utracił prawa miejskie.
  • koń. XIX – budowa synagogi w Parysowie.
  • 1914 – rozebranie drewnianego kościoła i rozpoczęcie budowy murowanego.
  • 17 IX 1939 – wkroczenie wojsk niemieckich do Parysowa.
  • X 1939 - okupacyjne władze powołują Judenrat.
  • XI 1941 - 27 IX 1942 – na terenie Parysowa znajdowało się getto. Stłoczono w nim około 3,500 osób.
  • 16 listopada 1942 - grupy wypadowe Gwardii Ludowej z Mińska Mazowieckiego i Parysowa spaliły posterunek policji, urząd gminny i agencję pocztową.
  • 1944 – wycofujące się wojska niemieckie podpalają Parysów.
  • 28 lipca 1944 – do Parysowa wkraczają wojska II Armii Pancernej frontu białoruskiego.
  • 1981-1984 – przebudowanie budynku opuszczonej synagogi na Gminny Ośrodek Kultury oraz Gminną Bibliotekę Publiczną.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Miejsca pamięci[edytuj | edytuj kod]

  • tablica pamiątkowa ku czci poległych 11.XI.1918 r.
  • pomnik poświęcony żołnierzom Armii Krajowej Placówki Parysów Obwodu Gołąb

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

  • Publiczne Gimnazjum w Parysowie
  • Szkoła Podstawowa w Parysowie im. Armii Krajowej
  • Publiczne Przedszkole w Parysowie

Kultura i sport[edytuj | edytuj kod]

  • Gminny Ośrodek Kultury
  • Gminna Biblioteka Publiczna w Parysowie
  • Klub Sportowy ULKS Orzeł Parysów

Parysów w filmie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Kazimierz Rymut: Nazwy miast Polski. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 180. ISBN 83-04-02436-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]