Olita

Olita
Herb Olity Flaga Olity
Panorama miasta
Państwo	Litwa
Okręg	olicki
Burmistrz	Feliksas Džiautas
Powierzchnia	48 km²
Położenie	54°23′20″N 24°02′50″E
Ludność (2010) • liczba ludności • gęstość	66 828 1392 os./km²
Nr kierunkowy	315
Kod pocztowy	LT-62504
Miasta partnerskie	Berdyczów Ukraina Botkyrka Szwecja Cēsis Łotwa Choszczno Polska Mandal Norwegia Næstved Dania Opole Polska Ostrołęka Polska Pisz Polska Rouen Francja Suwałki Polska Ełk Polska
Położenie na mapie Litwy Olita
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Olita (lit. Alytus wymowa) – szóste co do wielkości (70 tys. mieszkańców w 2005) miasto Litwy, położone nad Niemnem. Zamieszkane w 95% przez Litwinów, siedziba okręgu olickiego.

Historia

Pierwsza wzmianka o Olicie z krzyżackiej kroniki Wiganda z Marburga dotyczy 1377, gdzie na wzgórzu u styku Niemna i Alytupis znajdował się zamek obronny. W dokumentach krzyżackich Olitę określano nazwą Aliten.

Na mocy układu w Mielnie Olita pozostawała po stronie krzyżackiej.

W 1392 w rejonie Olity miało dojść do sporu między krzyżowcami z Niemiec i Anglii o prawo niesienia chorągwi św. Jerzego. W momencie gdy rycerstwo opuszczało Olitę i maszerowało w kierunku Lidy chorągiew niósł rycerz niemiecki Ruprecht Sekendorf. Z kolei angielski lord Perey, syn księcia Nordcumberlandu, również rościł sobie prawo do niesienia tej chorągwi. Na tym tle doszło między Niemcami i Anglikami do krwawej bójki, którą uśmierzyli dopiero dostojnicy Zakonu Krzyżackiego.

15 czerwca 1581 król Stefan Batory nadał Olicie prawa miejskie (lokacja na prawie magdeburskim).

W czasach przedrozbiorowych w Olicie znajdowała się ekonomia królewska.

Zasadniczo Olita jest podzielona na dwie części. W przeszłości było nawet tak, że po III rozbiorze Polski zachodnia część Olity należała do Prus, a wschodnia do Rosji.

Po klęsce Napoleona Rosja zajęła obie części Olity, jednakże różnice administracyjne zlikwidowano dopiero upadku powstania styczniowego (1863).

W XIX wieku miasto należało do Kongresówki. W 1870 pozbawiona praw miejskich. Istniała też wiejska gmina Olita.

Pod koniec XIX w. Olitę uczyniono miastem obronnym doprowadzono tam kolej i szosę. Z tego czasu zachowały się koszary artyleryjskie, Park Garnizonowy i kościół garnizonowy.

W XIX wieku w Olicie na lewym brzegu Niemna stał dwór, gorzelnia i drewniany kościółek, a na prawym brzegu murowany kościół.

W 1915 Olita została zajęta przez wojska niemieckie i była cała administrowana jako jedno miasto.

12 lutego 1919 w Olicie doszło do pierwszej potyczki litewskiego wojska z bolszewikami, którzy opanowali miasto.

Na mocy rozejmu po walkach polsko-litewskich w 1919 Olita znalazła się po stronie litewskiej. Polacy z Suwalszczyzny domagali się przesunięcia polsko-litewskiej linii demarkacyjnej. W końcu października 1919 delegacja polska na rokowaniach pokojowych w Paryżu złożyła przedstawicielom Ententy memoriał, w którym domagano się wytyczenia linii demarkacyjnej od Wisztyńca do Olity. Na przeszkodzie stanęła sowiecka ofensywa na Warszawę (1920) i zajęcie Suwalszczyzny przez wojska litewskie. Od tego czasu Olita po obydwu brzegach Niemna pozostawała częścią niepodległej Litwy z wyjątkiem okupacji sowieckiej (1940–1941, 1944–1991) i niemieckiej (1941–1944).

Po wrześniu 1939 w Olicie znajdował się obóz dla polskich żołnierzy internowanych na Litwie. Podczas okupacji niemieckiej (1941–1944) w rejonie Olity hitlerowcy wymordowali 60 tys. Żydów (w Lesie Vidzgiris). Z kolei w obozie dla sowieckich jeńców wojennych (Stalag 343) dochodziło do aktów kanibalizmu, w obozie zginęło nie mniej niż 20 tys. sowieckich jeńców wojennych.

W 1944 w Olicie zatrzymała się eskadra lotnictwa francuskiego (Normandia-Niemen). Po wojnie w rejonie Olity działała do ok. 1952 litewska partyzantka antysowiecka (Okręg Dajnawa).

W Olicie pracował ksiądz katolicki Pranas Račiūnas (1919–1997), którego na początku 1984 komisja administracyjna rejonu Olita (Alytus) ukarała grzywną w wysokości 10 rubli za zorganizowanie na dziedzińcu kościoła uroczystości noworocznych dla dzieci.

W Olicie zachowały się kościoły pw. św. Ludwika (ufundowany przez Jana Zabrzezińskiego w 1520–1524) i pw. św. Aniołów Stróżów (1810).

W Olicie urodził się w 1819 Szymon Marcin Kozłowski - polski duchowny katolicki, biskup łucko-żytomierski (1883-1891), następnie arcybiskup mohylewski, rektor Akademii Duchownej w Petersburgu, biblista, popularyzator teologii.

Wojsko w Olicie

W mieście stacjonuje Batalion Piechoty Zmotoryzowanej im. Wielkiej Księżnej Litewskiej Biruty. Wydzielał on cześć swoich sił do Litewsko-Polskiego Batalionu Sił Pokojowych, którego polski komponent stacjonował w Orzyszu.

Sport

W mieście znajduje się hala sportowa Alytus Sportas Arena. Urodził się tu kulturysta Robert Burneika oraz diva WWE Živilė Raudonienė (Aksana).

Zobacz też

• Synagoga w Olicie

Linki zewnętrzne

• Olita w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VII (Netrebka – Perepiat) z 1886 r.