Maksymilian Maria Kolbe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Maksymilian Kolbe)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Święty
Maksymilian Maria Kolbe OFMConv.

Rajmund Kolbe
prezbiter i męczennik
Ilustracja
Zdjęcie Maksymiliana Marii Kolbego z 1939
Data i miejsce urodzenia 8 stycznia 1894
Zduńska Wola
Data i miejsce śmierci 14 sierpnia 1941
Oświęcim (KL Auschwitz)
Beatyfikacja 17 października 1971
Bazylika świętego Piotra, Rzym
przez Pawła VI
Kanonizacja 10 października 1982
plac świętego Piotra, Rzym
przez św. Jana Pawła II
Wspomnienie 14 sierpnia
Atrybuty numer obozowy 16670, obóz koncentracyjny, pasiak obozowy, okulary, różaniec z chleba, księga, liść palmowy
Patron Honorowych Dawców Krwi, rodzin, Zduńskiej Woli, diecezji bielsko-żywieckiej, diecezji elbląskiej, Pabianic
Szczególne miejsca kultu Auschwitz, Niepokalanów
faksymile
Tylko miłość jest twórcza
Kraj działania Polska Polska,
Zjednoczone Królestwo Włoch Włochy,
Japonia Japonia
Gwardian klasztoru franciszkanów w Niepokalanowie
Okres sprawowania 1927–1930, 1936–1941
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja Zakon Braci Mniejszych Konwentualnych
Śluby zakonne 1 listopada 1914
Diakonat 8 października 1917
Prezbiterat 28 kwietnia 1918
Przyczyna śmierci morderstwo (zastrzyk fenolu)
Miejsce spoczynku Auschwitz (ciało spalone w krematorium)
Tytuł naukowy doktor filozofii,
doktor teologii
Edukacja Papieski Uniwersytet Gregoriański w Rzymie
(1912–1915),
Papieski Wydział Teologiczny Świętego Bonawentury w Rzymie
(1915–1919)
Rodzice Juliusz Kolbe,
Marianna z domu Dąbrowska
Krewni i powinowaci o. Alfons Józef Kolbe OFMConv. (brat);
Franciszek (brat);
Walenty (brat);
Antoni (brat)
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Polski Podziemnej z Mieczami

Maksymilian Maria Kolbe (właśc. Rajmund Kolbe; ur. 8 stycznia 1894 w Zduńskiej Woli, zm. 14 sierpnia 1941 w Oświęcimiu (KL Auschwitz)) – polski franciszkanin konwentualny, prezbiter, gwardian, misjonarz, męczennik, święty Kościoła katolickiego, założyciel: organizacji pod nazwą Rycerstwo Niepokalanej, miesięcznika „Rycerz Niepokalanej” i Radia Niepokalanów oraz najliczniejszego klasztoru na świecie w Niepokalanowie (762 osoby)[1]. Pierwszy polski męczennik okresu II wojny światowej wyniesiony na ołtarze podczas beatyfikacji w 1971.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 8 stycznia 1894 w Zduńskiej Woli przy ulicy Browarnej 9, o godzinie 1:00[2], w miejscowości należącej wówczas do zaboru rosyjskiego, jako drugi syn Juliusza Kolbe[a] i Marianny[b] z domu Dąbrowskiej w rodzinie wielodzietnej. Miał czterech braci (Franciszka[c], Józefa – późniejszego o. Alfonsa[d], który został również franciszkaninem oraz Walentego i Antoniego[e], którzy zmarli w dzieciństwie)[3]. Jego pradziad, Paweł Kolbe przybył do Zduńskiej Woli z południa Czech (miejscowość Štoky koło Igławy (czes. Jihlava)) w I połowie XIX wieku (około 1840)[3] i zajmował się tkactwem, matka Marianna również pochodziła z rodziny tkaczy. Oboje rodzice należeli do Trzeciego Zakonu św. Franciszka[3].

Jedna z jego krewnych, ciocia Anna Kubiak z d. Dąbrowska tak opisała jego mieszkanie w Zduńskiej Woli[3]:

Quote-alpha.png
Mieszkanie było jednoizbowe: duża sala, a w niej warsztaty tkackie w jednym rogu, a w drugim kuchnia. Niewielka część sali była przegrodzona. Tam był pokoik Kolbów. W pokoiku znajdował się charakterystyczny ołtarzyk z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej, krzyżyk stojący, posążki aniołków i lichtarze ze świecami. Lampka olejna świeciła się przed ołtarzykiem w środy, soboty, niedziele oraz uroczystości Matki Boskiej. Odprawiali przed tym domowym sanktuarium Niepokalanej wspólne modlitwy.

8 stycznia 1894 został ochrzczony w kościele Wniebowzięcia NMP w Zduńskiej Woli przez ks. Franciszka Kapałczyńskiego[3], a rodzicami chrzestnymi byli Leopold Lange i Anna Dąbrowska[2][4]. Z powodu trudnej sytuacji finansowej rodzina Kolbe przeniosła się wkrótce do Łodzi, a później w 1897 do Pabianic. Tam rodzice Kolbego znaleźli pracę, ojciec pracował w fabryce, a matka prowadziła sklep, potem była położną. W czerwcu 1902 przyjął Pierwszą Komunię Świętą[5]. Na jego przyszłe losy istotne znaczenie miało widzenie jakie miał w kościele św. Mateusza w Pabianicach. Jego matka Marianna w liście z 12 października 1941 do franciszkanów z Niepokalanowa tak opisała to zdarzenie[3]:

Quote-alpha.png
Mieliśmy taki skryty ołtarzyk, do którego on często się wkradał i modlił się. (...) Byłam niespokojna, czy czasem nie jest chory, więc pytam się go, co się z tobą dzieje? (...) Drżąc ze wzruszenia i ze łzami mówi mi: jak mama mi powiedziała, co to z ciebie będzie, to ja bardzo prosiłem Matkę Bożą, żeby mi powiedziała, co ze mną będzie. I potem, gdy byłem w kościele, to znowu Ją prosiłem, wtedy Matka Boża pokazała mi się, trzymając dwie korony: jedną białą, drugą czerwoną. Z miłością na mnie patrzała i spytała, czy chcę te korony. Biała znaczy, że wytrwam w czystości, a czerwona, że będę męczennikiem. Odpowiedziałem, że chcę... Wówczas Matka Boża mile na mnie spoglądnęła i znikła.

Życie zakonne[edytuj | edytuj kod]

Na prośbę przybyłych na misje do parafii pabianickiej misjonarzy franciszkańskich ze Lwowa (m.in. ojca prowincjała Peregryna Haczeli OFMConv.), Rajmund oraz jego brat Franciszek (rok później w 1908 również Józef)[6] za zgodą rodziców postanowili iść za głosem powołania, wstępując do zakonu franciszkanów[7]. W 1907 Rajmund Kolbe rozpoczął naukę w małym seminarium franciszkanów we Lwowie, w 1910 zaczął nowicjat w zakonie franciszkanów, przyjmując imię Maksymilian. W 1912 rozpoczął studia w Krakowie, kilka miesięcy później został wysłany do Międzynarodowego Kolegium Serafickiego w Rzymie. Śluby wieczyste złożył 1 listopada 1914 przyjmując imię Maria. Uzyskał doktorat z filozofii na uniwersytecie Gregorianum w 1916; a z teologii w 1919 na wydziale ojców franciszkanów, jednak interesował się także matematyką i fizyką – w 1915 w urzędzie patentowym złożył szkic „Eteroplanu”, aparatu umożliwiającego podróż w kosmos – był to projekt pojazdu międzyplanetarnego, opartego na zasadzie trójczłonowej rakiety nośnej[8]. 8 października 1917 otrzymał święcenia diakonatu, a 28 kwietnia 1918 przyjął święcenia kapłańskie, które mu udzielił kard. Basilio Pompilj[6]. Mszę świętą prymicyjną odprawił w kościele S. Andrea delle Fratte w Rzymie. W 1919 wrócił do Polski i podjął wykłady z historii Kościoła w seminarium ojców franciszkanów w Krakowie.

Działalność wydawnicza[edytuj | edytuj kod]

Przebywając w Rzymie założył wraz ze współbraćmi w 1917 związek (Pia unio) Rycerstwo Niepokalanej (Militia Immaculatae), zajmujący się apostolstwem, którego patronką została Maryja. Od stycznia 1922 zaczął wydawać w Krakowie miesięcznik „Rycerz Niepokalanej” (nakład pierwszego wydania wyniósł 5000 egzemplarzy). Pod koniec tego roku wydawanie jego zostało przeniesione do Grodna. Miesięcznikowi nadał charakter pisma katechetycznego (w 1938 osiągnął nakład miliona egzemplarzy).

W 1927 założył pod Warszawą klasztor Niepokalanów, będąc jego pierwszym gwardianem. Wybudował go na gruncie podarowanym przez księcia Jana Druckiego-Lubeckiego, syna Władysława. Wydawał tam m.in. pismo „Rycerz Niepokalanej”, a od 1935 również „Mały Dziennik”. Oba pisma poruszały nie tylko tematy religijne, ale także społeczne, polityczne i kulturalne. Ponadto w drukarni Niepokalanowa wydawano również miesięczniki dla dzieci „Rycerzyk Niepokalanej” (od 1933) i „Mały Rycerzyk Niepokalanej” (od 1938) oraz „Biuletyn Misyjny” (od 1939)[9]. Wsparcia przy jego dziełach udzielił mu prowincjał o. Kornel Czupryk[10].

Jako przedstawiciel „Małego Dziennika” był członkiem Rady Naczelnej Polskiego Związku Wydawców Dzienników i Czasopism[11], 14 maja 1937 został wybrany do jego zarządu głównego[12].

Działalność misyjna[edytuj | edytuj kod]

O. Kornel Czupryk i o. Maksymilian przed wyjazdem do Japonii w 1933

W okresie 1931–1935 prowadził działalność misyjną w Japonii, gdzie rozpoczął wydawanie japońskiego odpowiednika „Rycerza Niepokalanej” w języku japońskim Seibo no Kishi i założył Niepokalanów japoński. W 1931 z jego inicjatywy w mieście Nagasaki założono franciszkański klasztor (jap. Mugenzai no Sono; pol. Ogród Niepokalanej). Pomimo sugestii pozostałych duchownych, aby klasztor umiejscowić w katolickiej dzielnicy Urakami, Kolbe zdecydował o jego budowie na stoku jednej z gór otaczających Nagasaki, po przeciwnej stronie niż miasto. Czternaście lat później decyzja ta okazała się zbawienna dla klasztoru, gdy 9 sierpnia 1945 załoga amerykańskiego B-29-36-MO zrzuciła na Nagasaki bombę atomową, a stok góry osłonił budynek przed falą uderzeniową[13].

Ówczesny chargé d’affaires ambasady polskiej w Tokio, Jacek Trawiński tak go scharakteryzował[14]:

Quote-alpha.png
Człowiek skupiony, cichy, skromny, a równocześnie pełen godności, autorytetu i skupionej energii. Gdy poczynał mówić o swych sprawach, o swej placówce w Nagasaki - twarz ożywiała mu się, a w miarę słów rozjaśniała się, uświęcała.

W Japonii spotkał się z tzw. małą radiofonią, czyli stacjami nadawczymi małej mocy zainstalowanymi w wielu punktach kraju.

Powrót do Polski, okupacja niemiecka i pobyt w obozie koncentracyjnym[edytuj | edytuj kod]

Po powrocie w 1936 do Polski postanowił uruchomić stację nadawczą w Niepokalanowie. Zgodnie z obowiązującym w przedwojennej Polsce prawem nie istniała taka możliwość. Nie tracąc nadziei zapisał się do PZK i został krótkofalowcem o znaku SP3RN (jak Radio Niepokalanów). Stacja nadawała na przełomie lat 1937/1938, pokrywając swoim zasięgiem praktycznie obszar całego kraju.

W lipcu 1936 podczas kapituły zakonnej został wybrany ponownie gwardianem klasztoru w Niepokalanowie, a także dyrektorem tamtejszego wydawnictwa[15][16]. Konwent stał się wówczas największym klasztorem katolickim na świecie – we wrześniu 1939 było tam ok. 700 zakonników i kandydatów.

Cela śmierci św. Maksymiliana Marii Kolbego w obozie koncentracyjnym Auschwitz (blok 11).

W czasie okupacji niemieckiej działalność klasztoru została zawieszona, pozostałych ok. 40 zakonników Niemcy aresztowali 19 września 1939. Po wyjściu na wolność zorganizował w klasztorze ośrodek usług dla okolicznej ludności i oddał się pogłębianiu formacji pozostałych przy nim współbraci. Powtórnie aresztowany 17 lutego 1941, przesłuchiwany i więziony na Pawiaku[17].

28 maja 1941 trafił do obozu koncentracyjnego w Auschwitz, gdzie otrzymał numer obozowy 16670[18]. W obozie przydzielono go do komanda „Babice”, które pracowało przy wyrębie drzew i znoszeniu gałęzi[19]. Poza tym pełnił on potajemnie posługę kapłańską dla współwięźniów (m.in. spowiadał, głosił kazania i ukradkiem sprawował msze święte). Pozostały po nim dwie pamiątki (mały obozowy kielich mszalny oraz jego różaniec). Po wyzwoleniu obozu KL Auschwitz ocaleni więźniowie przekazali te pamiątki, które obecnie eksponowane są w relikwiarzach.

Podczas apelu w obozie 29 lipca 1941, który prowadził kierownik obozu Karl Fritzsch dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka (nr obozowy 5659), który był w grupie 10 więźniów skazanych na śmierć, za ucieczkę z obozu (blok 14A) jednego z więźniów[20]. Po wojnie Franciszek Gajowniczek wobec świadków Franciszka Mazurkiewicza i Brata Ferdynanda Marii Kasza w Brzegu tak opisał to zdarzenie[21]:

Quote-alpha.png
W okresie żniw, w ostatnich dniach lipca 1941 roku, przy nadarzającej się sposobności, jeden z więźniów oświęcimskich z mojego bloku zbiegł. Jako represja za to, na wieczornym apelu nastąpiło dziesiątkowanie więźniów mojego bloku. Dziesięciu więźniów z mojego bloku wyznaczono na śmierć. Dowódca obozu Fritzsch w towarzystwie Rapportfuhrera Palitzscha dokonał selekcji (wyboru). Nieszczęśliwy los padł również na mnie. Ze słowami: „Ach, jak żal mi żony i dzieci, które osierocam” - udałem się na koniec bloku. Miałem iść do celi śmierci głodowej. Te słowa usłyszał O. Maksymilian Kolbe, franciszkanin z Niepokalanowa. Wyszedł z szeregów, zbliżył się do Lagerfuhrera Fritzscha i usiłował ucałować jego rękę. Fritzsch zapytał tłumacza: „Was wunscht dieses polnische Schwein?” O. Maksymilian Kolbe, wskazując ręką na mnie wyraził swoją chęć pójścia za mnie na śmierć. Lagerfuhrer Fritzsch ruchem ręki i słowem „heraus” kazał mi wystąpić z szeregu skazańców, a moje miejsce zajął O. Maksymilian Kolbe. Za chwilę odprowadzono ich do celi śmierci, a nam kazano rozejść się na bloki. W tej chwili trudno mi było uświadomić sobie ogrom wrażenia, jaki ogarnął mnie; ja, skazaniec mam żyć dalej, a ktoś chętnie i dobrowolnie ofiaruje swoje życie za mnie. Czy to sen, czy rzeczywistość?... Wśród kolegów wspólnej niedoli oświęcimskiej dał się słyszeć jeden głos podziwu heroicznego poświęcenia życia tego kapłana za mnie.

Świadkiem tego zdarzenia był też więzień tego bloku Michał Micherdziński. W późniejszych zeznaniach tak z kolei opisał on to zdarzenie[22][18]:

Quote-alpha.png
O. Maksymilian szedł w więziennym pasiaku, z miską u boku, w drewniakach. Nie szedł jak żebrak, ani też jak bohater. Szedł jak człowiek świadomy wielkiej misji. Stanął spokojnie przed oficerami. Cała świta, która dokonywała selekcji, wszyscy stali i patrzyli po sobie, nie wiedzieli, co robić. Wreszcie opamiętał się kierownik obozu i wściekły, zapytał swojego zastępcę:
– "Was will dieses polnische Schwein?" (pol.
Czego chce ta polska świnia?).
Zaczęli szukać tłumacza, ale okazało się, że tłumacz jest zbędny. O. Maksymilian w postawie na baczność odpowiedział spokojnie po niemiecku:
– "Ich will sterben für ihn" (pol.
Chcę umrzeć za niego)
i wskazał lewą ręką na stojącego obok Gajowniczka. Padło kolejne pytanie:
– "Wer bist du?" (pol.
Kim jesteś?)
– "Ich bin ein polnischer katolischer Priester" (pol.
Jestem polskim księdzem katolickim.)
O. Maksymilian, mimo iż wiedział, jak Niemcy traktują polskich księży, nie bał się przyznać do swojego kapłaństwa. Panowała wtedy nieznośna cisza. Każda sekunda wydawała się trwać wieki. Wreszcie stało się coś, czego do dzisiaj nie mogą zrozumieć ani Niemcy, ani więźniowie. Kapitan SS, który zawsze zwracał się do więźniów przez wulgarne "ty", zwrócił się do o. Maksymiliana per "pan":
– "Warum wollen Sie für ihn sterben?" (pol.
Dlaczego pan chce umrzeć za niego?)
O. Maksymilian odpowiedział:
– "Er hat eine Frau und Kinder" (pol.
On ma żonę i dzieci.)
Po chwili esesman powiedział:
– "Gut" (pol.
Dobrze).

Po apelu dziesięciu skazanych (w tym o. Maksymiliana) zaprowadzono do bloku 11 (śmierci), kazano się rozebrać do naga i zamknięto w piwnicy[17]. Świadkiem ich umierania był więzień nr obozowy 1192, Bruno Borgowiec, który ocalał z obozu i w 1946 złożył zeznanie przed notariuszem w Chorzowie[17]. Stwierdził on m.in.[17]:

Quote-alpha.png
Początkowo więźniowie krzyczeli z rozpaczy, bluźniąc przeciw Bogu. Później pod wpływem ojca Kolbego zaczęli się modlić i śpiewać pieśni do Matki Najświętszej. Zakonnik dodawał im otuchy, spowiadał i przygotowywał na śmierć. Stojąc lub klęcząc, wpatrywał się pogodnym wzrokiem w dokonujących inspekcji esesmanów.

Ojciec Kolbe zmarł 14 sierpnia 1941 dobity zastrzykiem trucizny – fenolu przez funkcjonariusza obozowego, kierownika izby chorych Hansa Bocka o godz. 12:50[17][23]. Bruno Borgowiec tak opisał to zdarzenie[17]:

Quote-alpha.png
Zmarł w pozycji siedzącej, oparty o ścianę, z oczami otwartymi i głową przechyloną na bok.

Jego ciało zostało spalone w obozowym krematorium. Natomiast 25 października 1944 Franciszek Gajowniczek został przeniesiony do obozu koncentracyjnego KL Sachsenhausen, gdzie doczekał się wyzwolenia przez wojsko amerykańskie.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Tablica rodowodowa[24]
Prapradziadkowie Wawrzyniec Kolbe
(1800–?)
Anna Kolbe
Jan Nisig
(1797–1846)
Apolonia Nisig
? ? Jędrzej Dąbrowski
Balbina Dąbrowska
? ? ?
Pradziadkowie Paweł Kolbe
(1825–?)
Teresa Nisig
(1821–4.07.1854)
Antoni Grejbich
(1807–?)
Teresa Studnicka
(1808–?)
Kazimierz Dąbrowski
Agnieszka Grzybowska
Bogumił Klinicki
?
Dziadkowie Jan Kolbe
(8.02.1848–1921)
Helena Grajbych
(27.01.1847–?)
Franciszek Dąbrowski
(1823–1897)
Anna Krystyna Klinicka
(?–1892)
Rodzice Juliusz Kolbe
(1871–1919)
Marianna Dąbrowska
(25.02.1870–17.03.1946)
Rajmund Kolbe
(8.01.1894–14.08.1941)

Wyniesienie na ołtarze[edytuj | edytuj kod]

Beatyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu II wojny światowej, generał zakonu franciszkanów o. Beda Maria Hess OFMConv. podjął starania w stolicy Apostolskiej w celu wyniesienia go na ołtarze[25]. 8 grudnia 1946 wydał on okólnik, w którym nakazał zebrać jego pisma, spisać wspomnienia oraz zebrać adresy świadków jego życia i działalności[26].

Wstępne badania procesowe rozpoczęły się w diecezji padewskiej 24 maja 1948[26]. Odtąd przysługiwał mu tytuł Sługi Bożego. Proces informacyjny toczył się równolegle w czterech diecezjach: padewskiej (1948–1952), warszawskiej (1949–1950), rzymskiej (1951) i Nagasaki (1949–1951)[27]. Wstępny proces zgromadził obszerny materiał dowodowy, gdyż przesłuchano 75 świadków i zebrano dostępne dokumenty dotyczące jego życia i działalności[27]. Do 1952 zostały ponadto zebrane jego pisma i złożone w Kongregacji do Spraw Obrzędów w Rzymie[27]. Komisja teologiczna po zapoznaniu się z jego pismami pozytywnie zaopiniowała 26 kwietnia 1955 ich treść, wydając 12 maja tegoż roku dekret o ich ważności[27][28]. Zebrany materiał posłużył do przygotowania stosownych procesów apostolskich, które zostały przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa kanonicznego w: Padwie (1961–1963), Warszawie (1962), Krakowie (1962), Nagasaki (1961–1963) i Trenton (1962)[26]. 6 czerwca 1964 Kongregacja do Spraw Obrzędów wydała dekret o ważności procesu informacyjnego i apostolskiego[28].

Następnie, po zbadaniu wszystkich okoliczności, 30 stycznia 1969 papież Paweł VI podpisał dekret o heroiczności jego życia i cnót[28]. Odtąd przysługiwał mu tytuł Czcigodnego Sługi Bożego. Postulatorem generalnym procesu beatyfikacyjnego został mianowany o. Antonio Ricciardi OFMConv[29]. Do beatyfikacji potrzebny był fakt dwóch cudownych uzdrowień za jego przyczyną. Po ich zgłoszeniu stosowne procesy toczyły się równolegle w okresie (1964–1966) i (1965–1967). 8 maja 1970 odbyło się posiedzenie Rady Lekarskiej w sprawie tych cudownych uzdrowień, a 14 czerwca 1971 Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych wydała dekret uznający fakt cudownych uzdrowień za jego przyczyną[28].

Papież wyraził zgodę na jego beatyfikację, jako wyznawcy, która odbyła się w Rzymie, w bazylice św. Piotra podczas uroczystej mszy świętej 17 października 1971, której przewodniczył papież Paweł VI[26]. W homilii Paweł VI powiedział m.in.[30]:

Quote-alpha.png
Kto z nas nie pamięta niezrównanego faktu? "Jestem kapłanem katolickim" mówi ojciec Kolbe ofiarując siebie na śmierć i na jaką śmierć! dla ratowania życia skazanego w mściwym odwecie, nieznanego mu towarzysza niedoli. Był to wielki moment: ofiara została przyjęta. Zrodziła się ona z serca nawykłego do wyrzeczeń, jakby w naturalnym odruchu posługi kapłańskiej.

Na jego beatyfikację przybyło około 150 tysięcy osób, w tym około 6 tysięcy Polaków, z polską delegacją której przewodniczył Prymas Polski Stefan kard. Wyszyński[26]. Obecny był m.in. kard. Karol Wojtyła, późniejszy papież i święty oraz Franciszek Gajowniczek ocalony przez o. Maksymiliana Kolbego więzień.

Obraz z jego wizerunkiem, który w dniu beatyfikacji znajdował się w glorii Berniniego w bazylice św. Piotra, znajduje się obecnie w głównym ołtarzu pabianickiego sanktuarium św. Maksymiliana Kolbego. Kolbe był pierwszym Polakiem beatyfikowanym po II wojnie światowej[31].

Kanonizacja[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z procedurą postępowania kanonizacyjnego jako wyznawcy do jego kanonizacji potrzebne było stwierdzenie dwóch nowych cudownych uzdrowień za jego wstawiennictwem. Konferencja Episkopatu Polski i Konferencja Episkopatu Niemiec wystosowały prośby do Stolicy Apostolskiej o przyśpieszenie procesu jego kanonizacji[32]. Zastanawiano się wówczas: czy istnieje możliwość zmiany procedury kanonizacyjnej, tak by był ogłoszonym świętym jako męczennik[33]. Postulatorem generalnym procesu kanonizacyjnego został mianowany o. Ambrogio Sanna OFMConv[34]. W 1981 i 1982 odbyły się w Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych posiedzenia w tej sprawie[32].

19 stycznia 1982 Kongregacja ta ogłosiła dekret, który stwierdził, że papież św. Jan Paweł II udzielił dyspensy od przepisu kanonu 2138 §1 Kodeksu prawa kanonicznego, czyli można przystąpić do jego kanonizacji bez wymagania dwóch nowych zatwierdzonych cudów za jego wstawiennictwem[32]. Ostatecznie w marcu 1982 papież św. Jan Paweł II zdecydował – po zasięgnięciu opinii Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych – o jego kanonizacji jako męczennika, wyznaczając ją na 10 października 1982[35]. Uroczystej mszy kanonizacyjnej na placu świętego Piotra w Rzymie przewodniczył papież św. Jan Paweł II, który w homilii powiedział m.in.[36]:

Quote-alpha.png
Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka - jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy, i jest wśród nas obecny. Ojciec Kolbe upomniał się o prawo do życia, wyrażając gotowość pójścia na śmierć w jego zastępstwie, ponieważ tamten był ojcem rodziny i jego życie potrzebne było najbliższym. Ojciec Maksymilian Maria Kolbe potwierdził w ten sposób prawo Stwórcy do życia niewinnego człowieka, dał świadectwo Chrystusowi i miłości.

Relikwie[edytuj | edytuj kod]

Pomimo, że ciało o. Maksymiliana Marii Kolbego zostało spalone w obozowym krematorium, a jego prochy rozrzucone po okolicznych polach, to ocalone zostały jego niewielkie fragmenty włosów, pozostałe przed aresztowaniem[37]. Fryzjer zakonny br. Akurcjusz Pruszak OFMConv. zachował te fragmenty w dwóch kopertach: w jednej ze strzyżenia przed wyjazdem do Japonii oraz w drugiej z brody zgolonej we wrześniu 1939[37]. Obecnie relikwie te eksponowane są w relikwiarzach[38].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Jako redaktor naczelny miesięczników „Rycerz Niepokalanej” i „Mały Rycerzyk Niepokalanej” o. Maksymilian Maria Kolbe opublikował liczne artykuły w tych czasopismach. Ponadto wydał jedną pozycję poświęconą swojej wyprawie misyjnej do Japonii (1937)[39]. Pozostawił po sobie liczne materiały w postaci: listów, artykułów, referatów, pamiętników, przemówień, konferencji i notatek, które zostały zebrane i opublikowane przez różnych redaktorów już po jego śmierci oraz przetłumaczone i wydane w językach obcych[39]:

  • Maksymilian Maria Kolbe: Metoda misyjna i religie w Japonii. Poznań: Zw. Akad. Kół Misyjnych w Polsce, 1937. OCLC 749135072. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe: Nasz ideał. Niepokalanów: Drukarnia Milicji Niepokalanej, 1946. OCLC 968544225. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (przygot. do druku Komitet Redakcyjny): Pisma ojca Maksymiliana Marii Kolbego franciszkanina. T. 1, Wstęp, wykaz skrótów, rys życia, chronologia życia i działalności, listy 1912-1929. Niepokalanów: 1970. OCLC 805261850. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (przygot. do druku Komitet Redakcyjny): Pisma ojca Maksymiliana Marii Kolbego franciszkanina. T. 2, Listy 1930-czerwiec 1933. Niepokalanów: 1970. OCLC 805261874. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (przygot. do druku Komitet Redakcyjny): Pisma ojca Maksymiliana Marii Kolbego franciszkanina. T. 3, Listy: lipiec 1933-15 lipiec 1936. Niepokalanów: 1970. OCLC 805261883. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (przygot. do druku Komitet Redakcyjny): Pisma ojca Maksymiliana Marii Kolbego franciszkanina. T. 4, Listy: 16 lipiec 1936-czerwiec 1941. Niepokalanów: 1970. OCLC 805261904. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (przygot. do druku Komitet Redakcyjny): Pisma ojca Maksymiliana Marii Kolbego franciszkanina. T. 5, Notatki, pamiętniki. Niepokalanów: 1970. OCLC 805261935. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (przygot. do druku Komitet Redakcyjny): Pisma ojca Maksymiliana Marii Kolbego franciszkanina. T. 6, Artykuły, referaty, szkice 1914–1929. Niepokalanów: 1970. OCLC 805261948. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (przygot. do druku Komitet Redakcyjny): Pisma ojca Maksymiliana Marii Kolbego franciszkanina. T. 7, Artykuły, referaty, szkice 1930–1941. Niepokalanów: 1970. OCLC 805261957. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (przygotował do druku komitet redakcyjny pod kierunkiem Joachima Romana Bara): Wybór pism. Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej, 1973. OCLC 5787409. (pol.)
  • Massimiliano Kolbe: Gli scritti di Massimiliano Kolbe eroe di Oświęcim e beato della Chiesa. Vol. 1–2 (traduzione dal pollaco di Cristoforo Zambelli). Wyd. 1. Firenze: Città di Vita, 1975. OCLC 835915073. (wł.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (oprac. i red. Jan Antoni Książek, Władysław Kornel Kaczmarek pod kierunkiem Joachima Romana Bara): Konferencje ascetyczne: notatki słuchaczy z przemówień Ojca Maksymiliana Kolbego. Niepokalanów: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, 1976. OCLC 749822000. (pol.)
  • Maximilian Maria Kolbe (excerpts from his writings and addresses selected, compiled, and arranged by Jerzy M. Domański; ed., transl. and with an introd. by Regis N. Barwig; pref. by Fulton J. Sheen): Maria was his middle name: day-by-day with Blessed Maximilian Maria Kolbe. Altadena (California): The Benziger Sisters Publishers, 1977. OCLC 42983454. (ang.)
  • Massimiliano Kolbe: Gli scritti di Massimiliano Kolbe eroe di Oświęcim e beato della Chiesa. 3 (traduzione dal pollaco di Cristoforo Zambelli). Wyd. 1. Firenze: Città di Vita, 1978. OCLC 749148836. (wł.)
  • Maximilien-Marie Kolbe (trad. de P. Grémaud; préf. et introd. de J. F. Villepelée): Carnets spirituels: notes de retraites et meditations. Paryż: Éditions P. Lethielleux, 1981. ISBN 2-249-60149-6. OCLC 836797426. (fr.)
  • Maksymilian Maria Kolbe: Błogosławiony Maksymilian Maria Kolbe: zbiór poezji. Cz. 9. Kraków: DSL, 1982, seria: Biblioteczka Służby Liturgicznej. OCLC 750625312. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (wybór, układ i oprac. Amelia Szafrańska): Myśli i rozważania. Warszawa: PAX, 1982. ISBN 83-211-0429-0. OCLC 462008335. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (wybór tekstów Leon Dyczewski): Ten, który rozdał życie. Warszawa: Kuria Prowincjonalna OO. Franciszkanów, 1983. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (opracował Damian Synowiec): Nieznana korespondencja. Kraków: 1985. OCLC 911237919. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (oprac. i red. Jan Antoni Książek, Władysław Kornel Kaczmarek pod kierunkiem Joachima Romana Bara): Konferencje świętego Maksymiliana Marii Kolbego. Niepokalanów: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, 1990. ISBN 83-85037-21-7. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe: Oddanie się Niepokalanej. Wyd. 1. Niepokalanów: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, 1992. ISBN 83-85037-23-3. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (red. Jerzy Domański): Co dzień ze św. Maksymilianem: wybór tekstów z pism i przemówień o. Maksymiliana Marii Kolbego. Wyd. 1. Niepokalanów: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, 1994. ISBN 83-86412-01-1. OCLC 69554508. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (wyboru dokonał Marek Jarzębowski): „Raz się żyje”: św. Maksymilian radzi. Cz. 1. Niepokalanów: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, 1995, seria: Biblioteczka Myśli. ISBN 83-86412-19-4. OCLC 751070316. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (wyboru i oprac. dokonał Stanisław Krajski): Pisma wybrane. Warszawa: Wydawnictwo Św. Tomasza z Akwinu, 1995. ISBN 83-86535-08-3. OCLC 749811288. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (zebrał Elfi): Do ideału Mi: myśli Maksymiliana Marii Kolbego. Niepokalanów: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, 1996. ISBN 83-86412-66-6. OCLC 297547364. (pol.)
  • Massimiliano Kolbe: Scritti di Massimiliano Kolbe. Rzym: Ass. Rel. Centro Nazionale Milizia dell'Immacolta: ENMI Editrice Nazzionale, 1997. OCLC 797557136. (wł.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (wyboru i oprac. dokonał Stanisław Krajski): Św. Maksymilian Maria Kolbe o masonerii i Żydach. Wyd. 1. Krzeszowice: Dom Wydawniczy „Ostoja”, 1998. ISBN 83-909116-2-0. OCLC 42277435. (pol.)
  • Maximilliano M. Kolbe (trad. Francesco Francaviglia): Escritos de San Maximiliano M. Kolbe. Rzym: Centro Internazionale Milizia dell'Immacolata, 2003. OCLC 968789195. (wł.)
  • Maksymilian Maria Kolbe: Pisma. Cz. 1. Wyd. 1. Teresin: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów Niepokalanów, 2007. ISBN 978-83-60479-17-9. OCLC 749764050. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe: Pisma. Cz. 2. Wyd. 1. Niepokalanów: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów Niepokalanów, 2008. ISBN 978-83-60479-18-6. OCLC 750117898. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (wyboru tekstów dokonała i oprac. Maria Lademann): Droga modlitwy ze świętym Maksymilianem. Niepokalanów: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, 2008. ISBN 978-83-60479-34-6. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (wybór tekstów: Ewa Glińska): Rady przyjaciela. Cz. 11. Częstochowa: Edycja Świętego Pawła, 2011, seria: Perełki z Aureolą. ISBN 978-83-7424-948-5. OCLC 802105708. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (wybór i oprac. Roman Aleksander Soczewka): Dobrego dnia ze św. Maksymilianem Kolbem: myśli na każdy dzień roku. Częstochowa: Edycja Świętego Pawła, 2011. ISBN 978-83-7424-670-5. OCLC 751047290. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (przygotował Roman Aleksander Soczewka): Cały Twój, Maryjo!: wybrane modlitwy i nowenna za wstawiennictwem św. Maksymiliana. Cz. 4. Częstochowa: Edycja Świętego Pawła, 2011, seria: Ufność. ISBN 978-83-7424-878-5. OCLC 802125462. (pol.)
  • Maksymilian Maria Kolbe (wybór tekstów Stanisław Gancarek): Maryja najkrótszą drogą do komunii z Bogiem: wybór tekstów św. Maksymiliana Kolbego: materiały formacyjne Ruchu Rodzin Nazaretańskich. Częstochowa: Częstochowskie Wydawnictwo Archidiecezjalne Regina Poloniae, 2011, seria: Ku Nowej Ewangelizacji. ISBN 978-83-62244-36-2. OCLC 804260709. (pol.)
  • Bł. Jan Paweł II, św. Maksymilian M. Kolbe, kard. Stefan Wyszyński (wybór i układ Tomasz Krzyżak; zdjęcia: Gabriela Mytyk-Krzyżak): Pełna łaski: modlitwy do Matki Bożej. Teresin: Wydawnictwo Pająk Media, 2011. ISBN 978-83-932339-2-2. OCLC 804007370. (pol.)
  • Maximilian Maria Kolbe (selected, complied, arranged, translated and edited from the "Pisma sw. Maksymiliana Kolbego" by Hilda Elfleda Brown): She shall crush the head: selected writings od St. Maximilian Kolbe. Phoenix: Leonine Publishers, 2015. ISBN 978-1-942190-19-6. OCLC 982628347. (ang.)
Galeria
Maksymilian Maria Kolbe (1936)
Pomnik w Tarnowie-Mościcach
(1963)
Pomnik w Chrzanowie
(1972)
Rzeźba w Muszynie
(1993)
Pomnik w Niepokalanowie
(1994)
Maksymilian Kolbe (pierwszy z lewej) na fasadzie Opactwa Westminsterskiego w Londynie
(1998)
Drewniana rzeźba w Wiślicy
Witraż w kołobrzeskiej katedrze
Wojcieszów, kościół parafialny pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski-tablica pamiątkowa
Ostrzeszów, tablica pamiątkowa
Św. Maksymilian Maria Kobe (Kościół w Siędlęcinie)
Sędzisław – kościół pw. św. Maksymiliana Kolbe, sztandar procesyjny

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Do celi w której on zmarł, w piwnicy bloku śmierci (nr 11) na terenie obozu koncentracyjnego KL Auschwitz, w ramach swoich pielgrzymek do Polski, przybyło trzech papieży: św. Jan Paweł II (7 czerwca 1979), Benedykt XVI (28 maja 2006)[40] oraz Franciszek (29 lipca 2016)[41]. Co roku, w rocznicę jego śmierci (14 sierpnia) i jego kanonizacji (10 października), z kościoła parafialnego pod jego wezwaniem w Oświęcimiu wyrusza uroczysta procesja do obozu, gdzie odprawiana jest msza święta, a pod ścianą straceń i w celi jego śmierci składane są kwiaty[22]. Obchody te kończą się w Harmężach, gdzie znajduje się prowadzone przez franciszkanów Centrum św. Maksymiliana[22].

10 października 1998 Stolica Apostolska uznała świętego za patrona miasta Zduńska Wola, a 10 października 2004 także za patrona miasta Pabianice.

22 maja 1999 Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów ustanowiła św. Maksymiliana Marię Kolbego patronem Honorowych Dawców Krwi w Polsce (dekret podpisał Prefekt Kongregacji kard. Jorge Medina Estévez).

Uchwałą z 21 października 2010 Senat RP zdecydował o ustanowieniu roku 2011 Rokiem Świętego Maksymiliana Marii Kolbego[42][43].

9 kwietnia 2016 Młodzież Wszechpolska obrała św. Maksymiliana za swojego patrona[44].

Ponadto jest patronem diecezji: bielsko-żywieckiej, elbląskiej oraz koszalińsko-kołobrzeskiej.

Jest on również patronem wielu placówek oświatowych: Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego w Szczecinie[45], Szkoły Podstawowej w Teresinie[46], Szkoły Podstawowej w Pusznie Godowskim[47], Publicznej Szkoły Podstawowej w Karolewie[48], Szkoły Podstawowej nr 3 w Chmielniku[49], Szkoły Podstawowej we Wróblowej[50], Szkoły Podstawowej w Harmężach[51], Szkoły Podstawowej nr 4 w Błoniu[52], Szkoły Podstawowej nr 77 z Oddziałami Integracyjnymi w Krakowie[53], Szkoły Podstawowej w Gnojnicy Dolnej[54], Polskiej Szkoły Dokształcającej w Riverhead[55], Polskiej Szkoły w Chicago[56], Centrum Edukacyjnego w Segerea (Tanzania)[57].

Wielu ulicom w kilkudziesięciu miejscowościach w Polsce nadano jego imię, m.in. jednej z ulic w: Białymstoku, Bydgoszczy, Jaworznie, Legnicy, Mszanie Dolnej, Oświęcimiu, Pile, Radomsku, Rzeszowie czy Warszawie.

W 2007 utworzono Fundację Maksymiliana Kolbego powołaną przez Episkopaty Niemiec i Polski, która jest kontynuatorką istniejącego od 1973 Dzieła Maksymiliana Kolbego i pomaga przede wszystkim byłym więźniom obozów koncentracyjnych i gett[58]. 22 października 2014 w Warszawie zarejestrowano Fundację Filmową im. św. Maksymiliana Kolbego, której celem jest prowadzenie działalności na rzecz wspierania kultury i oświaty oraz wspierania produkcji filmów promujących wartości chrześcijańskie[59].

Warto dodać, że Poczta Polska wyemitowała trzy znaczki pocztowe jemu poświęcone, z okazji:

  • Jego kanonizacji, o nominale 27 zł wyemitowany 10 października 1982 projektu Krzysztofa Kosmowskiego według obrazu Mieczysława Kościelniaka[60],
  • Roku Maksymilianowskiego, o nominale 2500 zł wyemitowany 24 października 1994 projektu Macieja Jędrysika[61],
  • Roku jemu poświęconego, o nominale 1,95 zł wyemitowany 12 sierpnia 2011 projektu Macieja Jędrysika[62].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Film i teatr[edytuj | edytuj kod]

Historia życia i śmierci Maksymiliana Kolbego została zekranizowana w filmie Życie za życie. Maksymilian Kolbe (1991) w reżyserii Krzysztofa Zanussiego. W rolę zakonnika wcielił się Edward Żentara. Ponadto w 2007 powstał film dokumentalny o jego życiu w reżyserii Tomasza Wojciechowskiego i Leszka Wasiuty pt. Męczennik miłości dla TV Puls[67]. W 2017 ukazał się kolejny film fabularny o nim w reżyserii Michała Kondrata Dwie korony z główną rolą Adama Woronowicza[68].

7 kwietnia 1990 w Operze Śląskiej w Bytomiu odbyła się prapremiera opery Dominique Probst zatytułowana „Maksymilian Kolbe” do libretta, które napisał Eugène Ionesco, w reżyserii Tadeusza Bradeckiego z główną rolą Adama Kruszewskiego[69]. Ponadto 25 listopada 2016 odbyła się w Teatrze Oratorium przy Bazylice Najświętszego Serca Jezusowego w Warszawie prapremiera spektaklu Kazimierza Brauna zatytułowanego „Mój syn Maksymilian” w reżyserii Marcina Kwaśnego, który został oparty na autentycznej korespondencji między św. Maksymilianem a jego matką i mówi o wyjątkowej więzi między nimi oraz roli Matki Bożej Niepokalanej w ich życiu[70].

Spór o antysemityzm[edytuj | edytuj kod]

Na kilka miesięcy przed kanonizacją Maksymiliana, w czerwcu 1982 w żydowskim periodyku St. Louis Jewish Light ukazał się artykuł, który podkreślał przekonanie Kolbego o światowym spisku Żydów. Dowodem miały być odniesienia do Protokołów Mędrców Syjonu i powoływanie się na nie w pismach Kolbego. W rzeczywistości jednak Kolbe odwołuje się do Protokołów jedynie dwa razy, w 1924 i 1926, czyli na dziesięć lat przedtem, gdy pierwszy raz potwierdzono fałszerstwo Protokołów. Odpowiedzi na zarzuty wobec Kolbego podjęli się wówczas redaktorzy St. Louis Review[71].

Kolejna istotna polemika toczyła się na łamach The New York Review of Books. Daniel Schlafly z Saint Louis University oraz Warren Green z Saint Louis Center for Holocaust Studies odnieśli się krytycznie na temat książki Johna Grossa, który zarzucał Kolbemu podsycanie bezwzględnej antysemickiej kampanii[71]. Wśród wymienionych argumentów przeciw Grossowi autorzy listu zwrócili uwagę, że Żydzi i antysemityzm nie stanowili podstaw i celów działania Maksymiliana. Kwestia żydowska była jedynie marginesem w nauczaniu Kolbego. Na 1402 pozostawione po nim dokumenty, Kolbe odnosił się do Żydów i judaizmu w 31 z nich, z czego w kilku porusza kwestie społeczne, koncentrując się w pozostałych na sprawach związanych z działalnością apostolską.

W odpowiedzi Gross zredukował swoje stanowisko skupiając się bardziej na wyrażeniu oczekiwań wobec Kościoła katolickiego z okresu międzywojennego niż na personalnych zarzutach wobec Maksymiliana Kolbego[72].

W tym samym okresie zarzuty o antysemityzm wysuwały również inne amerykańskie czasopisma. Wśród nich The Washington Post, dla którego Kolbe przez propagowanie antysemityzmu tworzył środowisko sprzyjające dla Holokaustu. Także Boston Jewish Advocate wydawał artykuły w podobnym tonie. Tym razem odpowiedzi na zarzuty podjął się André Frossard pisząc m.in.: Niskiego, podłego uczucia antysemityzmu – zostało to dowodnie wykazane – nie znał najdrobniejszy atom jego osoby. Żyd był jego bliźnim, chciałby, żeby stał się mu jeszcze bliższy, to wszystko. Nigdy, ale to nigdy, nie uchybił miłości[71].

W jednym z listów (z 15 lipca 1935) Kolbe pisał:

Quote-alpha.png
Mówiąc o Żydach, bardzo bym uważał na to, żeby czasem nie wzbudzić albo nie pogłębić nienawiści do nich w czytelnikach i tak już nastrojonych do nich czasem nawet wrogo. Na ogół więcej bym się starał o rozwój polskiego handlu i przemysłu, niż piętnował Żydów[71].

Z zarzutami o antysemityzm polemizował też Braun przypominając, że św. Maksymilian w Niepokalanowie w czasie II wojny światowej ponad rok przechowywał wysiedlonych, z których połowę stanowili Żydzi. Powołał się także na świadectwo żydowskiego więźnia z Auschwitz, Zygmunta Gorsona:

Quote-alpha.png
Wielu z nas straciło nadzieję, wielu chłopców w moim wieku rzucało się na druty wysokiego napięcia. Kiedy błąkałem się, szukając kogokolwiek, z kim mógłbym podzielić się wspomnieniami, o. Kolbe mnie spotkał i rozmawiał ze mną. Był dla mnie jak anioł, ocierał zawsze moje łzy. Straciłem wiarę, a o. Kolbe mi ją przywrócił! Jestem Żydem od pokoleń, ponieważ jestem synem matki Żydówki, jestem wyznania mojżeszowego i jestem dumny z tego. On wiedział, że jestem Żydem, lecz to nie stanowiło różnicy. Jego serce nie czyniło rozróżnienia między osobami i nie miało dla niego znaczenia to, czy są Żydami, katolikami lub jeszcze innych religii: on kochał wszystkich i dawał miłość, nic innego jak miłość[73].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz też kategorię: Parafie pod wezwaniem św. Maksymiliana.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Gdy wszyscy trzej synowie wstąpili do zakonu, ojciec jego Juliusz zamieszkał przy klasztorze franciszkanów we Lwowie jako tercjarz. W 1914 przeniósł się do Częstochowy, gdzie przy parafii św. Zygmunta otworzył sklep papierniczy i myślał o zostaniu organistą. Wybuchła jednak I wojna światowa, gdzie został wysłany w końcu września 1914 na front. W okolicy Olkusza, został okrążony przez Rosjan i wraz z całą kompanią legionistów dostał się do niewoli. Jako oficer został przez nich powieszony (→ Tomasz Krzyżak: Maksymiliana Kolbe hartowała rodzina. teologiapolityczna.pl).
  2. Matka jego Marianna od 1908 mieszkała przy lwowskim klasztorze Benedyktynek, prowadząc świątobliwe życie (m.in. codziennie w klasztornym kościele uczestniczyła w porannej mszy świętej). W 1912 wyjechała ze Lwowa, przenosząc się do Krakowa. Przy pomocy franciszkanów zamieszkała w klasztorze Sióstr Felicjanek przy ul. Smoleńsk, prowadząc bogate życie duchowe (m.in. miała w swym pokoju dwa ołtarzyki Maryi Niepokalanej, które przyozdabiała świeżymi kwiatami. Wstawała wcześnie o godz. 4 na poranną modlitwę. Po śmierci znaleziono w jej łóżku dyscyplinę i deskę szewską, nakrytą prześcieradłem). Zmarła 17 marca 1946 i zgodnie z jej życzeniem, została pochowana w grobowcu sióstr felicjanek na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (→ Tomasz Krzyżak: Maksymiliana Kolbe hartowała rodzina. teologiapolityczna.pl A. K.. Sylwetki katolickie. Matka rycerzy. „Rycerz Niepokalanej”. Nr 5, s. 105-106, 1946. ).
  3. Franciszek (ur. 25 lipca 1892 w Zduńskiej Woli), najstarszy jego brat 4 września 1910 wraz z nim wstąpił do zakonu franciszkanów, przyjmując imię zakonne Walerian. Rok później oboje złożyli pierwsze śluby czasowe, ale nie wytrwał w powołaniu. Gdy w 1914 wybuchła I wojna światowa, wyruszył na front, pociągając za sobą kilku współbraci. Po zakończeniu działań wojennych do klasztoru już nie wrócił. Podejmował próby powrotu, ale nie zgadzały się na to władze zakonne. Następnie ożenił się 18 czerwca 1917 w Nowym Sączu z Ireną Triebling, z którą miał jedną córkę Anielę. Małżeństwo to nie należało do udanych (przez jakiś czas żyli w separacji). Był nauczycielem, organistą, a następnie urzędnikiem państwowym. Wybuch II wojny światowej zastał go we Lwowie. Wkrótce – już razem z żoną i córką – przeniósł się do Zduńskiej Woli i rozpoczął działalność w konspiracji. Zapisał się nawet na volkslistę, by jak wspominali jego koledzy z podziemia, wyciągać od Niemców tajemnice wojskowe. W 1943 gestapo odkryło, że pracuje w konspiracji. Został aresztowany i wywieziony 3 lipca 1943 do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu (KL Auschwitz), otrzymując nr obozowy 127600. Potem 23 października 1943 przeniesiono go do obozu KL Buchenwald (nr obozowy 34470), a następnie 18 stycznia 1945 do KL Mittelbau, gdzie zmarł 23 stycznia tegoż roku. Jego żona zmarła rok po wojnie. Córka zaś bezpotomnie w latach dziewięćdziesiątych (→ Teresa Wontor-Cichy: Więzień KL Auschwitz Franciszek Kolbe (numer obozowy 127 600). (PDF), episodesfromauschwitz.pl).
  4. Młodszy jego brat Józef wstąpił 14 września 1915 również do zakonu franciszkanów przyjmując imię zakonne Alfons. Bracia spotkali się w 1919 po powrocie Maksymiliana z Włoch do Polski (Alfons studiował wówczas teologię w Krakowie). Święcenia kapłańskie przyjął 29 czerwca 1921. Wkrótce stał się najbliższym współpracownikiem brata. We wrześniu 1924 oboje zaczęli pracować razem przy wydawaniu „Rycerza Niepokalanej”. Często przejmował od brata obowiązki redaktora naczelnego tego czasopisma. W 1927 wspólnie budowali klasztor w Niepokalanowie, gdzie został m.in. rektorem Małego Seminarium Misyjnego. W lipcu 1930 został gwardianem klasztoru w Niepokalanowie. Kilka miesięcy później, 3 grudnia, zmarł w szpitalu w Warszawie, w wieku 34 lat. Spoczął na cmentarzu zakonnym w Niepokalanowie (→ Tomasz Krzyżak: Maksymiliana Kolbe hartowała rodzina. teologiapolityczna.pl).
  5. W Pabianicach urodzili się najmłodsi jego bracia, ale oboje zmarli w dzieciństwie. Walenty urodził się 1 listopada 1897, ale rok później 20 listopada 1898 zmarł. Antoni z kolei urodził się 19 maja 1900. Żył cztery lata, zmarł 27 lipca 1904 (→ Tomasz Krzyżak: Maksymiliana Kolbe hartowała rodzina. teologiapolityczna.pl).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Klasztorne miasteczko. W: Miesięcznik Rodzin Katolickich „Nasza Arka” [on-line]. nasza-arka.pl, 2008-01. [dostęp 2017-11-01].
  2. a b Szafrańska 1983 ↓, s. 12.
  3. a b c d e f Tomasz Krzyżak: Maksymiliana Kolbe hartowała rodzina. teologiapolityczna.pl. [dostęp 2018-06-18].
  4. Wpis metrykalny w księdze chrztów (Zduńska Wola UMZ-1894) (ros.). metryki.genealodzy.pl. [dostęp 2016-12-06].
  5. Szafrańska 1983 ↓, s. 13.
  6. a b Święty Maksymilian Maria Kolbe, prezbiter i męczennik. brewiarz.pl ↓.
  7. Szafrańska 1983 ↓, s. 14.
  8. Ks. Jacek Zjawin: Chrześcijanin na maksa. ministranci.pl. [dostęp 2012-09-01].
  9. Szafrańska 1983 ↓, s. 21.
  10. O. Korneli Czupryk - prowincjał, misjonarz, komisarz. old.franciszkanie.pl, 2009-06-10. [dostęp 2018-07-02].
  11. 30 posiedzenie Rady Naczelnej Polskiego Związku Wydawców Dzienników i Czasopism. „Łodzianin”. Nr 313, s. 3, 3 listopada 1938. 
  12. Zebranie Związku Wydawców odbyło się w Warszawie 14-go b.m.. „Ilustrowana Republika”. Nr 135, s. 9, 19 maja 1937. 
  13. Św. Maksymilian Maria Kolbe. nasza-arka.pl 2008 ↓, s. 5.
  14. Szafrańska 1983 ↓, s. 20.
  15. Nowe władze zakonne OO. Franciszkanów w Polsce. „Gazeta Szamotulska”. Nr 82, s. 2, 21 lipca 1936. 
  16. Andrzej Deptuch, Wiesław Banach. Spotkania. Rozmowa z o. Andrzejem – cz. 2. „Słówko”. Nr 6, s. 4, 8 lutego 1998. Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Sanoku. 
  17. a b c d e f Philippe Maxence: Męczennik Maksymilian Kolbe (pol.). histmag.org, 2013-05-17. [dostęp 2015-05-08].
  18. a b O. Witold Pobiedziński OFMConv.: Nowe, nieznane fakty ! Przeczytaj wywiad ze świadkiem śmierci Św. Maksymiliana. fronda.pl, 2016-08-14. [dostęp 2018-06-17].
  19. Więzień numer 16670. nasza-arka.pl. [dostęp 2018-06-17].
  20. Św. Maksymilian – życie i działalność. W: Centrum Św. Maksymiliana w Harmężach [on-line]. harmeze.franciszkanie.pl. [dostęp 2018-06-17].
  21. Jerzy Chrzanowski: ŚWIADKOWIE MĘCZEŃSTWA I MIŁOŚCI OJCA MAKSYMILIANA (WSPOMNIENIE FRANCISZKA GAJOWNICZKA). W: Związek gmin związanych z życiem świętego Maksymiliana Marii Kolbe [on-line]. [dostęp 2018-07-03].
  22. a b c Stałem w jednym szeregu z o. Maksymilianem. nasza-arka.pl. [dostęp 2015-09-12].
  23. Szafrańska 1983 ↓, s. 24.
  24. Święty Maksymilian Kolbe. geni.com. [dostęp 2018-01-04].
  25. Szafrańska 1983 ↓, s. 28–29.
  26. a b c d e Szafrańska 1983 ↓, s. 29.
  27. a b c d Joachim Bar OFMConv.: Z praktyki sądowej: Proces beatyfikacyjny O. Maksymiliana Kolbe. (PDF). W: Prawo Kanoniczne: kwartalnik prawno-historyczny nr 11/1-2, 351-354 [on-line]. bazhum.muzhp.pl, 1968. [dostęp 2018-06-18].
  28. a b c d ~1941~ Rajmund Kolbe (Maksymilian Maria) (ang.). newsaints.faithweb.com. [dostęp 2017-05-27].
  29. Szafrańska 1983 ↓, s. 32.
  30. Paweł VI: Homilia Podczas Mszy Świętej Beatyfikacyjnej. W: Parafia św. Maksymiliana Marii Kolbego w Oświęcimiu [on-line]. maksymilian.bielsko.opoka.org.pl, 1971-10-17. [dostęp 2018-06-18].
  31. Adam Sudoł: Wybór z Księgi Ogłoszeń Parafii Przemienienia Pańskiego w Sanoku (lata 1967–1995). Sanok: 2001, s. 55. ISBN 83-914224-7-X.
  32. a b c Szafrańska 1983 ↓, s. 33.
  33. Szafrańska 1983 ↓, s. 32–33.
  34. Szafrańska 1983 ↓, s. 91.
  35. Szafrańska 1983 ↓, s. 34.
  36. Św. Jan Paweł II: Kanonizacja Błogosławionego o.Maksymiliana Marii Kolbego. Homilia Ojca Świętego JANA PAWŁA II. W: Parafia św. Maksymiliana Marii Kolbego w Oświęcimiu [on-line]. maksymilian.bielsko.opoka.org.pl, 1982-10-10. [dostęp 2018-06-18].
  37. a b Szafrańska 1983 ↓, s. 26.
  38. Maria Patynowska: Czy wiesz, że istnieją relikwie św Maksymiliana M. Kolbe. fronda.pl. [dostęp 2017-11-01].
  39. a b Maksymilian Maria Kolbe (św.; 1894–1941) (pol.). W: Katalog zbiorów polskich bibliotek naukowych NUKAT [on-line]. katalog.nukat.edu.pl. [dostęp 2017-11-01].
  40. Jan Paweł II i Benedykt XVI w Auschwitz. deon.pl. [dostęp 2016-08-09].
  41. Cisza i skupienie. Samotna modlitwa w celi św. Maksymiliana Kolbego. tvp.info. [dostęp 2016-08-09].
  42. M.P. z 2010 r. Nr 81, poz. 977.
  43. Wicemarszałek Senatu Marek Ziółkowski: UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 21 października 2010 r. ogłoszeniu roku 2011 Rokiem Świętego Maksymiliana Marii Kolbego (pol.). Senat Rzeczypospolitej Polskiej, 2010-10-21. [dostęp 2010-10-30].
  44. III pielgrzymka na Jasną Górę: św. Maksymilian patronem Młodzieży Wszechpolskiej! (pol.). Młodzież Wszechpolska. [dostęp 2016-04-25].
  45. Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. św. Maksymiliana Marii Kolbego w Szczecinie. sk.edu.pl. [dostęp 2017-05-27].
  46. Szkoła Podstawowa im. św. Maksymiliana Kolbego w Teresinie. spteresin. [dostęp 2017-05-27].
  47. Szkoła Podstawowa im. św. Maksymiliana Marii Kolbe w Pusznie Godowskim. sppuszno.szkolnastrona.pl. [dostęp 2017-05-27].
  48. Publiczna Szkoła Podstawowa im. św. Maksymiliana Marii Kolbe w Karolewie. pspkarolew.superszkolna.pl. [dostęp 2017-05-27].
  49. Szkoła Podstawowa nr 3 Św. Maksymiliana Marii Kolbe w Chmielniku. sp3chmielnik.szkolna.net. [dostęp 2017-05-27].
  50. SP im. św. Maksymiliana Marii Kolbe we Wróblowej. mapa.targeo.pl. [dostęp 2017-05-27].
  51. Szkoła Podstawowa im. św. Maksymiliana Marii Kolbego w Harmężach. money.pl. [dostęp 2017-05-27].
  52. Szkoła Podstawowa nr 4 im. Św. Maksymiliana Marii Kolbego w Błoniu. gim2blonie.edupage.org. [dostęp 2017-05-27].
  53. Szkoła Podstawowa nr 77 z Oddziałami Integracyjnymi im. św. Maksymiliana Marii Kolbe w Krakowie. gm37.krakow.pl. [dostęp 2017-05-27].
  54. Nadanie imienia Szkole Podstawowej i Gimnazjum w Gnojnicy Dolnej. ropczyce.eu, 2015-05-29. [dostęp 2017-05-27].
  55. Polska Szkoła Dokształcająca im. św. Maksymiliana m. Kolbego w Riverhead (USA). psmmk.com. [dostęp 2017-05-27].
  56. Polska Szkoła im. św. Maksymiliana Marii Kolbe w Chicago. kolbeschool.org. [dostęp 2017-05-27].
  57. Szkoła zawodowa w Segerea (Dar es Salaam). W: Dzieło Pomocy „Ad Gentes” [on-line]. adgentes.misje.pl. [dostęp 2017-05-27].
  58. Fundacja Maksymiliana Kolbego ma 10 lat. ekai.pl, 2017-02-20. [dostęp 2018-07-03].
  59. Fundacja Filmowa im. św. Maksymiliana Kolbego. mojepanstwo.pl. [dostęp 2018-07-03].
  60. 1982.10.10. Kanonizacja Ojca Maksymiliana Marii Kolbego. W: Katalog Znaczków Polskich [on-line]. kzp.pl. [dostęp 2017-07-07].
  61. 1994.10.24. Rok Maksymilianowski. W: Katalog Znaczków Polskich [on-line]. kzp.pl. [dostęp 2017-07-07].
  62. 2011.08.12. Rok Św. Maksymiliana Marii Kolbe. W: Katalog Znaczków Polskich [on-line]. kzp.pl. [dostęp 2017-07-07].
  63. Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 12 sierpnia 1954 o wznowieniu Krzyża i Medalu Niepodległości pod nazwą Krzyż i Medal Niepodległości Polski Podziemnej. W: Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. Londyn, 14-08-1954. [dostęp 19-01-2017]. s. 45.
  64. Dekret z dnia 7 kwietnia 1959 r., o zmianach w dekrecie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 12 sierpnia 1954 o wznowieniu Krzyża i Medalu Niepodległości pod nazwą Krzyż i Medal Niepodległości Polski Podziemnej. W: Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. Londyn, 08-04-1959. [dostęp 19-01-2017]. s. 19-21.
  65. Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 1959 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 12 sierpnia 1954 o wznowieniu Krzyża i Medalu Niepodległości pod nazwą Krzyż i Medal Niepodległości Polski Podziemnej. W: Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. Londyn, 24-04-1959. [dostęp 19-01-2017]. s. 19-21.
  66. Zbigniew Puchalski: Dzieje polskich znaków zaszczytnych. Warszawa: Wyd. Sejmowe, 2000, s. 247.
  67. Męczennik miłości. telemagazyn.pl. [dostęp 2017-05-27].
  68. Dwie korony (2017) (pol.). filmweb.pl. [dostęp 2017-05-22].
  69. Dominique Probst: Maksymilian Kolbe. W: Encyklopedia Teatru Polskiego [on-line]. [dostęp 2018-06-20].
  70. Spektakl „Mój syn Maksymilian” w reżyserii Marcina Kwaśnego. dobremiejsce.org. [dostęp 2018-06-20].
  71. a b c d Norbert Wójtowicz: Maksymilian Kolbe i zorganizowane zło (pol.). opoka.org.pl. [dostęp 2009-12-11].; zob. też: Norbert Wójtowicz, Maksymilian Maria Kolbe wobec masonerii, „Szewska Pasja”, R.1 (1996), nr 2, marzec, s. 16–19; Tenże, Ojciec Kolbe wobec masonerii, „Posłaniec Serca Jezusa” (Chicago), R.80 (1996), nr 5, maj, s. 12–17; Tenże, Ojciec Kolbe nie demonizował, „Rojalista – Pro Patria”, R. 1996, nr 3 (19), maj–lipiec, s. 1–3.
  72. Warren Green, Daniel Schlafly, John Gross: Kolbe & Anti-Semitism (ang.). New York Review of Books, 1983-04-14. [dostęp 2009-12-11].
  73. Prof. Braun o bezpodstawnych oskarżeniach o. Kolbe o antysemityzm. ekai.pl, 2010-05-28. [dostęp 2018-02-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Philippe Maxence (przełożył Jan Maria Kłoczowski): Maksymilian Kolbe: kapłan, dziennikarz, męczennik (1894-1941). Wyd. 1. Warszawa: Noir sur Blanc, 2013. ISBN 978-83-7392-414-7. OCLC 857741458.
  • Amelia Szafrańska: Święty naszych czasów: beatyfikacja i kanonizacja Ojca Maksymiliana Kolbego. Wyd. I. Warszawa: Instytut wydawniczy PAX, 1983. ISBN 83-211-0496-7. OCLC 469089454.
  • Tomasz P. Terlikowski: Maksymilian M. Kolbe. Biografia świętego męczennika. Wyd. I. Kraków: Wydawnictwo Esprit sp. z o.o., 2017. ISBN 978-83-65706-09-6. OCLC 1019989787.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]