Linia kolejowa nr 104
| Chabówka – Nowy Sącz | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dane podstawowe | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Zarządca | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Numer linii |
104 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Tabela SRJP |
135,136 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Długość |
76,076[1] km | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Rozstaw szyn |
1435 mm | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Sieć trakcyjna |
3000 V DC (Częściowo. Na odcinku Rabka Zaryte – Fornale oraz Limanowa – Marcinkowice w budowie) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Prędkość maksymalna |
100[2] km/h | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 Linia kolejowa w Rabce-Zdroju, w rejonie ulicy Władysława Orkana | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Historia | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Lata budowy |
1882–1884 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Rok otwarcia |
1884 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Rok elektryfikacji |
1986 (Marcinkowice – Nowy Sącz) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Linia kolejowa nr 104 – jednotorowa, drugorzędna, w większości niezelektryfikowana górska linia kolejowa znaczenia państwowego łącząca Chabówkę z Nowym Sączem[3].
Przebieg linii
[edytuj | edytuj kod]Linia na całej długości przebiega przez obszar Beskidu Wyspowego[4], a tor szlakowy został przeprowadzony wzdłuż trzech dolin rzecznych[3].
Charakterystyka techniczna
[edytuj | edytuj kod]Linia liczy 76,076 km długości. Trasa jest określana jako typowo górska, z nachyleniami do 27 promili[3].
Pokonaniu przeszkód terenowych służy 19 większych mostów i wiaduktów, z których najdłuższy – mierzący 300 metrów – umożliwia przekroczenie rzeki Dunajec w Nowym Sączu[3].
Na większości stacji zachowały się zabudowania pochodzące z okresu budowy linii[4].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Budowa linii rozpoczęła się w 1882 roku i trwała dwa lata[5], otwarto ją w 1884 roku jako część austriackiej, państwowej Galicyjskiej Kolei Transwersalnej, prowadzącej z Czadcy do Husiatyna[3]. 28 maja 1986 roku zelektryfikowano odcinek Nowy Sącz – Marcinkowice[6][7]. W maju 1990 roku na linii uroczyście zakończono eksploatację trakcji parowej[3]. Wydarzenie zostało zaakcentowane organizacją przez Krakowski Klub Modelarzy Kolejowych i Południową Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych dnia 5 maja 1990 roku pociągu specjalnego prowadzonego przez parowóz Ty2 z lokomotywowni Nowy Sącz (Ty2-1091)[3]. 21 maja 1993 roku zelektryfikowany został odcinek Chabówka – Rabka-Zdrój[6].
Regularny ruch pasażerski na linii został zawieszony w 2004 roku, a towarowy w 2000 roku[8]. Jesienią 2015 roku przedstawiciele spółki PKP Polskie Linie Kolejowe poinformowali opinię publiczną o konieczności pilnego remontu linii[4]. Zapowiedziano, że w przypadku braku pozyskania środków finansowych na remont linia zostanie zamknięta[4]. W styczniu 2016 roku ogłoszono, że remont linii odbędzie się[8].
Według stanu na 28 kwietnia 2016 roku po zakończeniu prac remontowych – linia była otwarta dla ruchu pociągów na całym odcinku z Chabówki do Nowego Sącza[9]. Przed modernizacją była ona regularnie używana do przejazdów pociągów retro, złożonych m.in. z taboru należącego do skansenu w Chabówce[4]. Wraz z budową nowej linii kolejowej nr 622, zwanej potocznie „Podłęże – Piekiełko” i linii kolejowej nr 623 zwanej potocznie „Fornale – Szczyrzyc”, pozwoli ona na znaczne skrócenie czasu przejazdu między Krakowem a Nowym Sączem i Zakopanem[10].
Aktualnie realizowane są prace modernizacyjne odcinku Rabka Zaryte – Fornale oraz Limanowa – Nowy Sącz połączone z elektryfikacją fragmentów Rabka Zaryte – Mszana Dolna oraz Limanowa – Marcinkowice[11][12][13]. W czerwcu 2024 roku rozpoczęto prace na Limanowa – Klęczany polegające na budowie w większości odcinka w nowym przebiegu oraz elektryfikacją[14]. 24 czerwca 2025 roku rozpoczęto drążenie tunelu kolejowego pod Pisarzową przez tarczę TBM Jadwiga[15], która zakończyła prace 14 kwietnia 2026 roku[16].
13 grudnia 2025 roku nastąpiło uroczyste otwarcie zelektryfikowanego odcinka Rabka-Zdrój – Rabka Zaryte z wykorzystaniem pociągu zabytkowego prowadzonego przez parowóz TKt48. Dzień później nastąpiło uruchomienie połączeń pasażerskich na tym odcinku poprzez wydłużenie do stacji Rabka Zaryte kursów tych pociągów pasażerskich, które dotychczas bieg kończyły na torze szlakowym w Rabce-Zdroju[17].
12 marca 2026 roku podpisano umowę na modernizację i elektryfikację odcinka Tymbark – Limanowa[18].
14 czerwca 2026 roku po zakończeniu prac uruchomiono ponownie regularny ruch pasażerski na odcinku Marcinkowice – Nowy Sącz[19].
Infrastruktura
[edytuj | edytuj kod]Posterunki ruchu i punkty ekspedycyjne
[edytuj | edytuj kod]Na linii znajdują się 19 różne punkty eksploatacyjne, w tym 7 stacji kolejowych, 12 przystanków.
| Rodzaj i nazwa | Zdjęcie | Liczba peronów | Liczba krawędzi peronowych | Infrastruktura |
| stacja Chabówka ♿︎ |
_Lichen99.jpg) |
2 | 3 | |
| przystanek Rabka-Zdrój |
_Travelarz.jpg) |
1 | 1 | |
| stacja Rabka Zaryte |
 |
1 | 2 |
|
| przystanek Raba Niżna |
 |
1 | 1 | |
| przystanek Mszana Dolna Marki |
 |
1 | 1 | |
| stacja Mszana Dolna |
.jpg) |
1 | 2 | |
| przystanek Kasina Wielka |
 |
1 | 0 | |
| przystanek Skrzydlna |
 |
1 | 1 | |
| przystanek Dobra koło Limanowej |
 |
1 | 1 | |
| stacja Tymbark |
 |
2 | 0 | |
| przystanek Piekiełko |
 |
1 | 1 | |
| przystanek Łososina Górna |
 |
1 | 1 | |
| stacja Limanowa |
 |
0 | 0 | ● przejście podziemne |
| przystanek Chomranice |
 |
1 | 1 | |
| przystanek Klęczany |
 |
1 | 1 | |
| stacja Marcinkowice ♿︎ |
 |
2 | 2 | ● przejście podziemne |
| przystanek Nowy Sącz Chełmiec |
 |
1 | 1 | |
| przystanek Nowy Sącz Miasto |
 |
1 | 1 | |
| stacja Nowy Sącz |
_Lichen99.jpg) |
2 | 3 |
|
Galeria
[edytuj | edytuj kod]
SP42-260 z pociągiem specjalnym z Nowego Sącza do Chabówki
Pociąg retro na stacji Chabówka
Linia kolejowa w okolicach Rabki Zaryte
Linia kolejowa w Piekiełku
Pociąg retro ciągnięty przez parowóz OKz32-2 wjeżdża na stację w Kasinie Wielkiej
Pociąg retro w Rabie Niżej
Stacja kolejowa Mszana Dolna
Pociąg retro w okolicach stacji Rabka Zaryte
Linia kolejowa na północ od przystanku kolejowego Rabka-Zdrój, w tle Luboń Wielki
Przebudowa linii w Rabce-Zdroju, stan w sierpniu 2023
Budynek stacyjny Raba Niżna, stan z roku 2023.
Jedna z dwóch części zdemontowanego mostu nad Rabą
Modernizacja linii. Zaryte, stan na listopad 2024
Zmodernizowana stacja kolejowa w Marcinkowicach
Przejścia podziemne na stacji Limanowa (stacja w budowie)
Miejsce wlotu tunelu pod Pisarzową.
Fragment modernizowanej linii kolejowej w Rabce-Zdrój (Zaryte) widok w stronę Rabki.
.jpg)
_Travelarz.jpg)
.jpg)
.jpg)
-WidokNaPółnoc-POL,_Rabka-Zdrój.jpg)
.jpg)
.webp)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Id-12 (D29) Wykaz linii. plk-sa.pl, 2020-07-27. [dostęp 2020-09-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-10-09)]. (pol.).
- ↑ Wykaz maksymalnych prędkości. plk-sa.pl. [dostęp 2025-11-08]. (pol.).
- 1 2 3 4 5 6 7 Sułkowski, Kołodziejski 1990 ↓.
- 1 2 3 4 5 Gazeta.pl (2015-09-23) ↓.
- ↑ Irena Wilczek Sowa, O tymbarskiej „stacji kolejowej” na portalu „Wycieczki po Małopolsce” – Tymbark.in [online], 19 czerwca 2023 [dostęp 2026-03-08].
- 1 2 Linia kolejowa 104 (PL) • Chabówka – Nowy Sącz / Atlas Kolejowy Polski, Czech, Słowacji i Podkarpackiej Rusi [online], atlaskolejowy.net [dostęp 2024-04-24].
- ↑ Elektryfikacja PKP na przełomie wieków XX i XXI, Zbigniew Tyszko, Warszawa: ZP, 2006, s. 138.
- 1 2 Linia nr 104 do Chabówki będzie uratowana 22.01.2016.
- ↑ Mapa Interaktywna Linii Kolejowych [online], mapa.plk-sa.pl [dostęp 2017-11-24].
- ↑ Strona główna [online], Linia 104 i „Podłęże – Piekiełko” [dostęp 2020-08-27] (pol.).
- ↑ Wystartowały prace na odcinku linii 104 Klęczany – Nowy Sącz – Rynek Kolejowy [online], rynek-kolejowy.pl [dostęp 2024-05-12].
- ↑ Podłęże – Piekiełko: start. W ruch poszły maszyny! [online], Ministerstwo Infrastruktury, 8 września 2023 [dostęp 2023-11-27] (pol.).
- ↑ Mapy – Linia 104 i „Podłęże – Piekiełko” [online], podleze-piekielko.pl [dostęp 2024-05-14] (pol.).
- ↑ To największa inwestycja kolejowa na południu Polski. Czwarty odcinek przebudowy linii kolejowej 104 Chabówka – Nowy Sącz [online], muratorplus.pl, 18 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-25] (pol.).
- ↑ Anna Dziedzic, Kinga idzie jak burza! Maszyna TBM wydrążyła już 890 metrów tunelu pod Pisarzową [online], Murator Plus, 7 sierpnia 2025 [dostęp 2025-10-17].
- ↑ Podłęże – Piekiełko. Główny tunel kolejowy pod Pisarzową wydrążony! [online], Rynek Kolejowy, 14 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-14].
- ↑ Anna Salgut, Linia kolejowa nr 104 [online], Sądeczanin, 15 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-15].
- ↑ Podłęże – Piekiełko. Jest kolejna umowa. Tym razem na Tymbark – Limanowa [online], Rynek Kolejowy, 12 marca 2026 [dostęp 2026-03-13].
- ↑ Kolej odzyskała nieczynne przez lata stacje [online], NaKolei, 14 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-14].
- ↑ Wykaz posterunków ruchu i punktów ekspedycyjnych, plk-sa.pl.
- ↑ Załącznik nr 7, Informacje dotyczące zakresu świadczonych usług na rzecz pasażera oraz warunki techniczne peronów na stacjach pasażerskich, pkp.pl.
- ↑ Lista stacji, bazakolejowa.pl.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Zbigniew Sułkowski, Tomasz Kołodziejski. W Beskidy... „Parowozik nr 3/1990”, s. 5. Poznań 1990: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych. (pol.).
- anpop, PAP: Miłośnicy Beskidu Wyspowego apelują o ratowanie linii kolejowej. gazeta.pl, 2015-09-23. [dostęp 2016-01-17]. (pol.).
- Paweł Brzozowski, Linia kolejowa Chabówka – Nowy Sącz 1884–2009 [online], egory.pl, 4 listopada 2009 [dostęp 2017-06-28] [zarchiwizowane z adresu 2019-01-19].