Lit (pierwiastek)

Lit
– ← lit → beryl
H ↑ Li ↓ Na 3 Li
Wygląd
srebrzystobiały
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a.	lit, Li, 3 (łac. lithium)
Grupa, okres, blok	1 (IA), 2, s
Stopień utlenienia	I
Właściwości metaliczne	metal alkaliczny
Właściwości tlenków	silnie zasadowe
Masa atomowa	6,941 u
Stan skupienia	stały
Gęstość	535 kg/m³
Temperatura topnienia	180,54 °C
Temperatura wrzenia	1342 °C
Numer CAS	7439-93-2
PubChem	3028194
Właściwości atomowe Promień • atomowy • walencyjny • van der Waalsa 152 pm (empiryczny); 167 pm (obliczony) 128 pm 182 pm Konfiguracja elektronowa [He]2s1 Zapełnienie powłok 2, 1 (wizualizacja powłok) Elektroujemność • w skali Paulinga • w skali Allreda 0,98 0,97 Potencjały jonizacyjne I 520,2 kJ/mol II 7298,1 kJ/mol III 11815,0 kJ/mol
Właściwości fizyczne Ciepło parowania 145,92 kJ/mol Ciepło topnienia 3 kJ/mol Ciśnienie pary nasyconej 1,63×10−8 Pa (453 K) Konduktywność 10,8×106 S/m Ciepło właściwe 3582 J/(kg·K) Przewodność cieplna 84,7 W/(m·K) Układ krystalograficzny regularny przestrzennie centrowany Twardość • w skali Mohsa 0,5 Prędkość dźwięku 6000 m/s (293,15 K) Objętość molowa 13,02×10−6 m³/mol
Najbardziej stabilne izotopy izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r. 6Li 7,5% stabilny izotop z 3 neutronami 7Li 92,5% stabilny izotop z 4 neutronami 8Li {syn.} 838 ms β− β−+2α 16,004 16,096 8Be brak
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów Zagrożenia wg Rozporządzenia CLP, zał. VI Niebezpieczeństwo Zwroty H H260, H314 Zwroty EUH EUH014 Zwroty P P223, P231+P232, P280, P305+P351+P338, P370+P378, P422 Europejska klasyfikacja substancji Zagrożenia wg Rozporządzenia CLP, zał. VI Łatwopalny (F) Żrący (C) Zwroty R R14/15, R34 Zwroty S S1/2, S8, S43, S45 NFPA 704 2 3 2 W
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło lit w Wikisłowniku

Lit (Li, łac. lithium – skała) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 3, metal należący do grupy litowców w układzie okresowym. Jest najlżejszym metalem.

Występowanie

W górnych warstwach Ziemi występuje w ilości 0,0018%, w postaci izotopu ⁷Li z dodatkiem 3,75%-7,5% ⁶Li. W warunkach naturalnych pierwiastek ten występuje tylko w postaci związanej. Wchodzi w skład minerałów: ambligonitu, lepidolitu, tryfilinu i spodumenu.

Odkrycie

Lit został odkryty w 1817 roku przez Johana Augusta Arfvedsona.

Charakterystyka

Związki litu to m.in. tlenek litu, nadtlenek litu, węglan litu, wodorotlenek litu, wodorek litu, glinowodorek litu, azotek litu. Sole litu są w większości bardzo dobrze rozpuszczalne w wodzie, charakteryzują się też stosunkowo dobrą rozpuszczalnością w rozpuszczalnikach organicznych.

Lit jest metalem aktywnym, jednak jest znacznie mniej reaktywny od pozostałych litowców. Lit na powietrzu ulega pasywacji i bez dostępu wilgoci nie traci połysku, z wodą w temperaturze pokojowej reaguje gwałtownie. Z gęstością 0,535 g/cm³ jest najlżejszym ze wszystkich metali i pływa po powierzchni nafty oraz innych rozpuszczalników węglowodorowych. Aby uniemożliwiać kontakt z wilgocią z powietrza, przechowuje się go w słoikach wypełnionych całkowicie naftą, bądź gazem obojętnym takim jak argon

Lit pod względem właściwości chemicznych przypomina wapniowce – tworzy trudno rozpuszczalny węglan, fosforan oraz fluorek. Wodorotlenek litu jest słabszą zasadą niż wodorotlenek sodu.

Kationy Li⁺ należą do V grupy kationów i barwią płomień na intensywny kolor wiśniowo-czerwony.

Zastosowanie

Lit jest stosowany do produkcji akumulatorów litowo-jonowych o dużej długowieczności i krótkim czasie ładowania oraz baterii litowych. Mydło litowe stosuje się w produkcji smarów. Związki metaloorganiczne litu zastępują obecnie tetraetyloołów i są stosowane jako środek przeciwstukowy. W stopach (np z glinem) stosowany w lotnictwie. Ciekły lit jest stosowany jako chłodziwo w reaktorach jądrowych. Deuterek litu jest istotnym składnikiem broni termonuklearnej.

Znaczenie biologiczne litu

Sole litu (np. węglan litu) są stosowane w psychiatrii jako normotymiki.

Linki zewnętrzne

• Zasoby litu na świecie. SamochodyElektryczne.org. [dostęp 2010-02-28].