Zabytki Warszawy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Correct.svg
 Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi:
W związku z projektem szkolnym od lutego do kwietnia 2010 bardzo wiele obiektów z sekcji Śródmieście zostało opisanych w osobnych artykułach. Należy wstawić linki wewnętrzne.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.
Nieistniejący już kościół Brygidek na rogu ulicy Nalewki, dalej Arsenał, ok. 1775. Po lewej stronie wylot ulicy Bielańskiej
Warszawski Muranów leżący w gruzach, 1945. Jednym z nielicznych ocalałych budynków getta był widoczny Kościół św. Augustyna

Historia rozwoju Warszawy, sięgająca XIII w., została zapisana w jej strukturze przestrzennej i zabytkach. W wyniku wydarzeń II wojny światowej dziedzictwo kulturowe miasta - materialne i duchowe pamiątki jego dziejów zostały w olbrzymim stopniu zniszczone.

Dziedzictwo kulturowe w Warszawie podlega ochronie w oparciu o przepisy prawa:

Spis treści

[edytuj] Lista światowego dziedzictwa UNESCO

Na mocy prawa międzynarodowego w dniu 2 września 1980 Komitet UNESCO wpisał na Listę światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego ludzkości historyczne centrum Warszawy. Jednym z podstawowych kryteriów wpisu był unikatowy, niezwykle udany fakt odbudowy zespołu historycznego.

Obszar wpisany na listę obejmuje Stare Miasto w granicach murów obronnych wraz z fosami, teren podskarpia do Wisłostrady, ul. Mostową, kwartał zabudowy z kamienicą Johna i zespół kościoła św. Anny przy Krakowskim Przedmieściu oraz Zamek Królewski[1].

Rozważane jest wystąpienie o rozszerzenie wpisu na Listę światowego dziedzictwa o Cytadelę i Warszawską Stację Filtrów.

[edytuj] Pomnik historii

Trakt Królewski (Krakowskie Przedmieście) - część pomnika historii

Na podstawie Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Prezydent RP w 1994 uznał za pomnik historii historyczny zespół miasta Warszawy z traktem królewskim i Wilanowem (Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 8 września 1994) - obszar od Cytadeli, przez Nowe i Stare Miasto, Krakowskie Przedmieście, Nowy Świat i Al. Ujazdowskie do Belwederu oraz zespół pałacowo-parkowy w Wilanowie z parkiem Morysin.

Ponieważ pomnik historii ma stanowić strefę otulinową dla obiektów wpisanych na Listę światowego dziedzictwa, w przyszłości za pomnik historii ma zostać uznana także Warszawska Stacja Filtrów.

[edytuj] Park kulturowy

Planowane jest utworzenie parku kulturowego obejmującego część dzielnicy Wilanów, w tym zespół pałacowo-parkowy w Wilanowie wraz z parkiem Morysin.

Rozważa się także utworzenie drugiego takiego parku dla grodziska Bródno Stare oraz dla systemu fortyfikacji XIX-wiecznej Twierdzy Warszawa obejmującego rosyjskie fortyfikacje z okresu zaborów - Cytadelę z pierścieniem fortów wokół miasta, szańce, wały międzyfortowe, obiekty pomocnicze i częściowo zachowany układ dróg fortecznych[1].

[edytuj] Zabytki wpisane do rejestru zabytków

Do rejestru zabytków wpisano m.in. układy urbanistyczne i zespoły budowlane, dzieła architektury i budownictwa, dzieła budownictwa obronnego, obiekty techniki, cmentarze, parki, ogrody oraz zabytki archeologiczne. W rejestrze zabytków nieruchomych w 2006 wpisanych było ok. 1300 obiektów[1].

[edytuj] Bemowo

[edytuj] Białołęka

kościół św. Jakuba na Tarchominie (Białołęka)

[edytuj] Bielany

Fort II: koszary szyjowe
Pałac Brühla obecnie, wyremontowana fasada w 2006
  • kościół pw. św. Marii Magdaleny, ul. Wólczyńska 4
  • kościół par. pw. Matki Boskiej Królowej Polski, ul. Gdańska 6 a
  • zespół klasztorny kamedułów na Bielanach, ul. Dewajtis 3
    • kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP
    • 13 eremów kamedulskich
    • budynki poklasztorne
    • grób Staszica
    • obudowa źródła
  • kaplica przydrożna, ul. Wólczyńska 23
  • Fort II "Wawrzyszew", ul. Księżycowa
  • zespół pałacowo-parkowy, ul. Muzealna 8
    • pałac
    • 2 oficyny
    • domek dozorcy
    • brama wjazdowa
    • park
  • zespół Akademii Wychowania Fizycznego, ul. Marymoncka 34
    • gmach główny (z pływalnią i wieżą ciśnień)
    • hala sportowa
    • internat męski
    • internat żeński
    • 2 internaty nauczycielskie
    • 2 wille profesorskie
    • stołówka
  • dom, przy ul. Daniłowskiego 45

[edytuj] Mokotów

Kościół pw. Antoniego Padewskiego
Pałac Szustra
Królikarnia
  • "Miasto Ogród Czerniaków" - zespół urbanistyczny i budowlany
  • osiedle "Szare Domy"- zespół budowlany z zielenią
  • układ urbanistyczny i zespół budowlany (Różana - al. Niepodległości - Odolańska - Dąbrowskiego)
  • zespół klasztorny bernardynów, ul. Czerniakowska 2/4
  • 3 mogiły na cmentarzu, ul. Wałbrzyska
  • Park Dreszera, ul. Puławska - Odyńca - Kazimierzowska - Ursynowska
  • fort "Mokotów II", ul. Idzikowskiego
  • fort VII-A "Służewiec", al. Lotników 1
  • fort "Czerniaków", ul. Powsińska 13
  • fort "Mokotów I", ul. Racławicka
  • kamienica, ul. Asfaltowa 8 → al. Niepodległości 157
  • dworek, ul. Bernardyńska 1
  • willa, ul. Bieżanowska 5
  • zespół domów mieszkalnych Towarzystwa Kredytowego Miejskiego, ul. Boya-Żeleńskiego 4/6
  • willa, ul. Bukowińska 24
  • zespół pałacowy "Sielce", ul. Chełmska 21
    • pałac, tzw. łaźnia
    • 2 pawilony
    • pozostałości parku
  • willa, ul. Chocimska 18
  • zespół budynków d. Państwowego Zakładu Epidemiologicznego, ul. Chocimska 24
    • 4 budynki
    • ogrodzenie z bramami
  • Stacja Pomp Rzecznych Wodociągów Warszawskich, ul. Czerniakowska 124
    • dom mieszkalny kierownictwa Stacji
    • zbiornik osadowy
    • kamień z tablicą pamiątkową
    • ogrodzenie
  • dom mieszkalny pracowników Stacji Pomp Rzecznych, ul. Czerniakowska 126a
  • gimnazjum im. J. Piłsudskiego, ul. Czerniakowska 128
    • dom mieszkalny
  • budynek zakładu ss. nazaretanek, ul. Czerniakowska 137
  • dom Władysława Broniewskiego, ul. Dąbrowskiego 51
    • ogród
  • willa, ul. Domaniewska 14
    • ogród
  • willa, ul. Goraszewska 7
    • ogród
  • dom, ul. Huculska 6
    • zabudowania warsztatowe
  • dom, ul. Jodłowa 18
    • ogród
  • willa (elewacje), ul. Kielecka 33
  • willa, ul. Łowicka 39a
  • dom, ul. Malczewskiego 20
  • zespół kamienic, al. Niepodległości 157 / ul. Asfaltowa 8
    • kamienica, al. Niepodległości 157
    • kamienica, ul. Asfaltowa 8
    • dziedziniec-ogród
  • willa, ul. Narbutta 30
  • dom, ul. Narbutta 50
  • kino "Stolica", ob. "Iluzjon", ul. Narbutta 50a
  • willa Jana Koszczyc-Witkiewicza, ul. Naruszewicza 20
  • dom, ul. Podchorążych 79
  • Willa Podgórskich, ul. Powsińska 104
  • kamienica, ul. Puławska 28
  • zespół pałacu Szustra, ul. Puławska 55/59
    • pałac
    • Domek Mauretański
    • gołębnik z bramą
    • Domek Murgrabiego
    • Mauzoleum Szustrów
    • ogród, ob. park "Promenada"
  • zakład wychowawczy, ul. Puławska 95/97
  • pałacyk "Henryków", ul. Puławska 107a
    • ogród
  • zespół pałacowy "Królikarnia, ul. Puławska 113
    • pałac
    • park
    • most
    • kuchnia
    • budynki gospodarcze
  • Instytut Geologiczny, ul. Rakowiecka 4
  • kamienica, ul. Sandomierska 23
  • "Żółta Karczma" w Służewie, Al. Wilanowska 204
  • dom, ul. Wiśniowa 38
    • ogród
    • ogrodzenie
  • dom, ul. Wyścigowa 10/12

[edytuj] Ochota

Kościół św. Jakuba
Kamienica przy ul. Filtrowej 68
Fragment kolonii Lubeckiego, róg ulicy Raszyńskiej i Rapackiego

[edytuj] Praga Południe

Kościół par. - Parafia MB Nieustającej Pomocy
Najstarszy dom na Saskiej Kępie

[edytuj] Praga Północ

Katedra warszawsko-praska
Kościół pw. MB Loretańskiej
Prawosławna Katedra Metropolitalna
Gmach VIII LO im. Władysława IV
  • Osiedle Praga I" - zespół budynków
  • kościół pw. św. Floriana, pl. Weteranów 1863 r. / Floriańska 3
  • kościół pw. MB Loretańskiej, ul. Ratuszowa 5
  • Kościół Najświętszego Serca Jezusowego, ul. Kawęczyńska 53
  • cerkiew metropolitalna prawosławna pw. św. Marii Magdaleny, al. "Solidarności" 52
  • Park Praski oraz Ogród Zoologiczny, al. "Solidarności" - Wybrzeże Helskie - Starzyńskiego - Jagiellońska
  • Fort Śliwickiego Cytadeli Warszawskiej, ul. Jagiellońska 5
  • kamienica Cymermanów wraz z oficynami, ul. Białostocka 4
  • kamienica Menachema Rotlewiego, ul. Brzeska 18
  • skład Towarzystwa Akcyjnego A. Wróblewski (4 budynki), ul. Inżynierska 3
  • kamienica z oficynami, ul. Inżynierska 7
  • d. Dom Weteranów Powstania Styczniowego, ul. Jagiellońska 17
  • gmach dawnego Gimnazjum Praskiego im. Władysława IV, ul. Jagiellońska 38
  • zajezdnia tramwajowa, ul. Kawęczyńska 16
    • hala postojowa
    • budynek administracyjno-mieszkalny
  • gmach dawnej Komory Wodnej, ul. Kłopotowskiego 1-3
  • Mykwa w Warszawie, ob. LO, ul. Kłopotowskiego 31
  • układ urbanistyczny i zespół budowlany ulicy Małej
  • kamienica Nazimków wraz z oficyną, ul. Mała 13a
  • koszary V Oddziału Straży Ogniowej, ul. Marcinkowskiego 2
  • kamienica "księcia Bronisława Massalskiego "Pod Sowami"" wraz z oficyną, ul. Okrzei 26
  • Dom Akademicki Studentów Żydów, ob. komenda policji, ul. Sierakowskiego 7
  • kamienica, al. "Solidarności" 61
  • zespół szpitala Przemienia Pańskiego, al. "Solidarności" 67
    • budynek główny "A"
    • budynek "B"
    • laboratorium - patomorfologia
    • dom dozorcy
    • pralnia
    • kotłownia
    • kuchnia
    • ogrodzenie
  • dom, ul. Stalowa 57
  • dom "Pałac Konopackiego", ul. Strzelecka 11/13
  • Stalownia Praska, ul. Szwedzka 2/4
    • budynek produkcyjny
    • hala główna (część)
    • budynek administracyjny
    • magazyn
    • piwnice (chodniki podziemne)
    • ogrodzenie
  • zespół d. fabryki Lamp i fabryki chemicznej "Praga", ul. Szwedzka 20
    • kotłownia
    • komin kotłowni
    • 3 budynki glicerynowi
    • 2 magazyny surowców glicerynowych
    • budynek produkcyjny (2 hale)
    • pudełkarnia
    • budynek EPD "Wieża"
    • magazyn centralny
    • warzelnia
    • budynek biurowy
    • dom mieszkalny
  • kamienica, ul. Tarchomińska 13
  • zespół domów, ul. Targowa 50
    • 3 domy
  • fragment kamienicy ocalały po wojnie, ul. Targowa 22
  • kamienica, ul. Targowa 69
  • zespół budynków PKP, ul. Targowa 70
  • zespół gmachów dyrekcji PKP, ul. Targowa 74
  • kamienica, ul. Targowa 84
  • kamienica, ul. Wileńska 13
  • kamienica z oficyną, ul. Wileńska 19
  • kamienica z oficynami, ul. Wileńska 21
  • dom opieki (Dom Pracy im. Mańkowskich) z kaplicą MB z Lourdes, ul. Wileńska 69
  • założenie urbanistyczne ul. Ząbkowskiej, odcinek od ul. Targowej do ul. Brzeskiej (w tym Synagoga Icchaka Hersza Jahrmana)
  • zespół d. oczyszczalni spirytusu "Rektyfikacja Warszawska", ul. Ząbkowska 27-31
    • 3 budynki biurowe
    • 9 budynków produkcyjnych i magazynowych
    • portiernia
    • kotłownia z kominem
    • trafostacja
    • 2 domy mieszkalne
    • ogrodzenie od strony ulic Ząbkowskiej i Markowskiej
  • kamienica Inżynierska 7

[edytuj] Rembertów

[edytuj] Śródmieście

Fasada katedry św. Jana, w głębi kościół pojezuicki Matki Boskiej Łaskawej
Kościół Najświętszego Zbawiciela
Katedra św. Ducha
Synagoga im. Nożyków
Zamek Królewski wraz z Kolumną Zygmunta
Belweder
Pałac Na Wodzie w warszawskich Łazienkach
Zamek Ujazdowski
Gmach Obserwatorium Astronomicznego UW
Fontanna w Ogrodzie Saskim
Barbakan
Wieżyce Mostu Poniatowskiego
Hotel Polonia Palace
Pałac Kultury i Nauki
Pałac Przeździeckich
Pałac Czapskich
Hotel Europejski
Pałac Kazimierzowski
Brama Główna UW
Pałac Tyszkiewiczów
Pałac Prezydencki
Pałac Krasińskich
Galeria Zachęta
Pałac Branickich
Pałac Chodkiewiczów
Pałac Paca-Radziwiłłów
Pałac Borchów
Biblioteka Krasińskich
Grób Nieznanego Żołnierza
Gmach główny Politechniki Warszawskiej
Rynek Starego Miasta
Pałac Prymasowski
Pałac Blanka
Teatr Wielki
Pałac Przebendowskich
Pomnik Umschlagplatz
Gmach Sejmu
Kancelaria Prezydenta RP
Pałac Sapiehów
Gmach PAST-y

[edytuj] Targówek

Kościół Zmartwychwstania Pańskiego

[edytuj] Ursus

  • cmentarz par. rzym.-kat. (tzw. piastowski) w Gołąbkach, ul. Bohdana Żołądkowskiego
  • kapliczka przy cmentarzu, ul. Dzieci Warszawy

[edytuj] Ursynów

Wnętrze kościoła św. Katarzyny
Pałac Potockich w Natolinie
Pałac Ursynów
  • zespół kościoła św. Katarzyny, ul. Fosa 17
    • kościół
      • średniowieczna chrzcielnica
      • średniowieczny krucyfiks, przed którym miał się modlić Władysław Jagiełło
    • dzwonnica
    • plebania
    • wikarówka
    • cmentarz przykościelny
    • ogrodzenie
  • kwatera z mogiłami 1939-1945 na cmentarzu (par. śś. Ap. Piotra i Pawła), ul. Łagiewnicka
  • zespół torów wyścigów konnych, ul. Puławska 266
    • tory wyścigów i teren
    • trybuny
    • budynek administracyjny z siodlarnią
    • zespół budynków stajenno-mieszkalnych I
    • zespół budynków stajenno-mieszkalnych II
    • dom inspektora
  • zespół pałacowo-parkowy w Natolinie, ul. Nowoursynowska
    • pałac
    • oficyna pałacowa
    • pawilon ogrodowy (świątynia dorycka)
    • domki dozorców
    • gajówka
    • sarkofag
    • akwedukt
    • brama mauretańska
    • most mauretański, pomnik Natalii Sanguszkowej
    • brama
    • park
  • zespół pałacowy Ursynów, ul. Nowoursynowska 166
    • pałac z oficynami
    • taras ze schodami
    • park
  • dom (chałupa), ul. Kabaty 1
  • willa, ul. Krasnowolska 78
  • zespół dworski Wyczółki (I), ul. Łączyny 2
    • dwór
    • park z rzeźbami
  • zespół willi Wyczółki (II), 1918-22, ul. Łączyny 54
    • willa
    • czworak
    • ogród
  • leśniczówka, ul. Rydzowa 1

[edytuj] Wawer

Willa Lodusieńka z 1934 roku
Kościół w Zerzeniu
  • Kościół pw. Wniebowzięcia NMP, ul. Trakt Lubelski 157
  • cmentarz par. pw. Wniebowzięcia NMP, ul. Cylichowska
  • dom z piwnicami i skrytką, ul. Barbórki 16
  • dom, ul. Derkaczy 79
  • willa, ul. Dusznicka 64
  • willa "Lodusieńka", ul. Herbaciana 6
  • dom, ul. Junaków 24
    • ogród
  • willa, ul. Junaków 33/35
    • ogród
  • dom z wieżą, ul. Kamieńskiego 4
    • ogród
  • willa, ul. Lokalna 57/59
    • ogród
  • d. dworzec kolejowy Falenica, ul. Patriotów 40
  • zajazd, ul. Płowiecka 83
  • willa, ul. Przewodowa 112
    • ogród
  • willa, ul. Przewodowa 123/125
  • stacja kolejki dojazdowej "Wawer", ul. Widoczna 6
  • dom, ul. Widoczna 79
  • willa, ul. Wilgi 43
    • ogród
  • dom, ul. Zasobna 46/48
  • fabryka Aparatów Elektrycznych K. Szpotańskiego (4 sprzężone hale produkcyjne),

ul. Żegańska 1

[edytuj] Wesoła

  • kościół pw. św. Antoniego Padewskiego, ul. Borkowska 1
    • cmentarz przykościelny

[edytuj] Wilanów

Kościół św. Anny
Pałac króla Jana III Sobieskiego
Widok pałacu z lotu ptaka (przed remontem)
  • założenie urbanistyczne
  • zespół kościoła par. pw. św. Anny
    • kościół
    • plebania, ul. Biedronki 1
    • dom służby kościelnej, ul. Biedronki 1a
  • cmentarz
  • kaplica cmentarna
  • ogrodzenie i brama
  • zespół pałacowo-ogrodowy, ul. Stanisława Kostki Potockiego 1
    • pałac Królewski
    • kordegarda
    • oficyna kuchenna
    • stajnia pałacowa z wiatą
    • oranżeria
    • figarnia z pseudośredniowieczną bramą
    • ujeżdżalnia
    • wozownia
    • psiarnia
    • d. kuźnia, ul. Wiertnicza 1e
    • d. komisariat, ul. Wiertnicza 1f
    • d. ślusarnia i areszt (?), ul. Wiertnicza 1c
    • dom ogrodnika, ul. Biedronki 16
    • dom podstarościego
    • holendernia
    • spichrze
    • studnia na dziedzińcu
    • brama wjazdowa
    • park pałacowy z wystrojem architektoniczno-rzeźbiarskim
      • domek dozorcy
      • mauzoleum Potockich
      • pompownia
      • altana chińska
      • most rzymski
      • pomnik Bitwy Raszyńskiej
      • sarkofag ku czci Stanisława Kostki Potockiego
      • obelisk ku czci braci Potockich
      • kolumna z krzyżem maltańskim
      • kolumna z orłem
      • rzeźba figuralna (balustrady, posągi kamienne i ceramiczne)
  • d. szpital św. Aleksandra, ul. Biedronki 6
  • "Dom Doktora", ul. Biedronki 6a
  • d. fabryka, ul. Wiertnicza 1
  • d. kuźnia wiejska, ul. Wiertnicza 2
  • jatki, ul. Wiertnicza 2a
  • ochronka, ul. Wiertnicza 2a
  • d. zajazd, ul. Wiertnicza 27
  • mostek, ul. Wiertnicza
  • zespół pałacowo-parkowy w Morysinie
    • ruiny pałacyku
    • domek stróża
    • gajówka, drewn.
    • oraculum
    • brama
    • park
  • kościół św. Elżbiety w Warszawie (Powsin), ul. Przyczółkowa
    • dzwonnica
  • cmentarz wojenny z II wojny światowej w Powsinie, ul. Przyczółkowa
  • d. karczma w Powsinie, ul. Przyczółkowa 394

[edytuj] Włochy

Fort VI: Koszary szyjowe
  • Fort VI "Okęcie", ul. Lipowczana 6
  • pałac Koelichenów, ul. ks. J. Chrościckiego 2
  • zespół dworski, ul. 1 Sierpnia 11
    • dwór (częściowo rozebrany po 1945)
    • stodoła
    • budynek inwentarski
    • wozownia
    • czworak
    • ogród (szpalery drzew)

[edytuj] Wola

Kościół św. Karola Boromeusza na Woli
Alejka na Cmentarzu Powązkowskim
Stara brama cmentarza żydowskiego
Brama cmentarza Tatarskiego
Cmentarz Karaimski
Pomnik na Pawiaku
Pałacyk Biernackich
Fabryka Norblina

[edytuj] Żoliborz

Cytadela warszawska: Brama Straceń
Cytadela warszawska: kaponiera pierwszego bastionu
Fort Sokolnickiego: ceglana działobitnia od strony Cytadeli
Mur Carnota w rowie fortecznym Cytadeli Warszawskiej
  • Żoliborz historyczny (układ i zabudowa)
    • "Kolonia Dziennikarska
    • osiedle WSM
    • Żoliborz Oficerski"
  • zespół cytadeli, ul. Wybrzeże Gdyńskie
    • mury z bramami
    • X pawilon
    • d. kaplica pw. św. Ducha
    • d. budynki klasztorne
    • budynek, ul. Gwardii
    • budynek, ul. Fawory
    • Fort Sokolnickiego, ul. Krasińskiego
    • Fort Traugutta, ul. Mickiewicza
    • poterna (tunel) z cytadeli, ul. Wojska Polskiego/pl. Inwalidów
  • zabudowa parzystej strony, ul. Brodzińskiego, numery: 2 (z ogrodem), 4 (z ogrodem), 8, 10, 12 (z ogrodem), 16, 20 (z ogrodem), 24, 28 (z ogrodem), 30, 32
  • szkoła, ul. Czarnieckiego 49
  • willa, ul. Czarnieckiego 53
    • ogród
  • domy wraz z ogrodami, przy ul. Dygasińskiego, numery: 1, 3, 15, 19, 20, 21, 22 (bez ogrodu), 23
  • domy wraz z ogrodami przy ul. Dziennikarskiej, numery: 11, 12
  • szkoła, ul. Elbląska 51
  • dom (segment), ul. Forteczna 12
    • ogród
  • domy (segmenty) przy ul. Gomółki, numery: 4, 6
  • dom wraz z ogrodami przy ul. Hauke-Bosaka, numery: 9, 12
  • dom, ul. Kaniowska 1
  • domy przy pl. Lelewela, numery: 12, 14, 18 (z ogrodem)
  • dom, ul. Mickiewicza 34/36
  • domy (wraz z ogrodami) przy ul. Niegolewskiego, numery: 8, 10, 21 (bez ogrodu), 21/II (bez ogrodu), 27
  • willa, ul. Promyka 17
    • ogród
  • dom (segment), pl. Słoneczny 6
    • ogród
  • domy przy ul. Sułkowskiego, numery: 28 (z ogrodem), 32
  • domy przy ul. Śmiałej, numery: 41, 48, 50, 54 (z ogrodem), 58 (z ogrodem), 60, 63 (z ogrodem), 66, 73
  • willa przy pl. Tucholskim 24
    • ogród
  • zabudowa, ul. Wieniawskiego, numery: 1/I, 2/I, 2/2, 3/I, 3/II, 3/III, 3/IV, 4, 5/I, 5/II, 5/III, 5/IV, 5/V, 5/VI, 5/IX, 5/X, 6/I, 6/III, 6/VI, 6/VII, 6/VIII, 6/IX, 6/X, 7/I, 7/II, 7/IV, 7/V, 7/VI, 8/I, 8/III (z ogrodem), 8/IV, 8/VI (z ogrodem)
  • dom, al. Wojska Polskiego 29

[edytuj] Gminna ewidencja zabytków

Oprócz rejestru zabytków prowadzona jest także gminna ewidencja zabytków (dawniej gminna ewidencja dóbr kultury)[3], zweryfikowana w ostatnich latach. Obejmuje ona ok. 4500 obiektów niewpisanych do rejestru[1].

W gminnej ewidencji znajduje się ok. 90 obiektów wskazanych przez SARP jako obiekty architektury i urbanistyki XX wieku.

[edytuj] Dobra kultury współczesnej (lista SARP)

Oddział Warszawski Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP) ustalił 133 współczesne obiekty i zespoły, które uznano za wybitne dzieła urbanistyki i architektury współczesnej (od okresu tuż przed II wojną światową aż do lat 80.)[4]. Część z nich stanowią obiekty i zespoły wpisane już do rejestru zabytków lub ujęte w gminnej ewidencji zabytków. Na liście znalazły się obiekty o nowatorskich rozwiązaniach architektonicznych, przestrzennych i technicznych, szanujące kontekst w otoczeniu i tradycję miejsca, nagradzane i wyróżniane, o wysokich walorach artystycznych i unikatowych cechach. Lista nie ma mocy prawnej i niestety niedługo po jej powstaniu kilka obiektów zostało już wyburzonych:

[edytuj] Bielany

Budynek IMiGW (d. PIHiM)
  • osiedle Bielany I - ul. Skalbmierska, Reymonta, Oczapowskiego, Kasprowicza, Przybyszewskiego
  • osiedle Bielany I - ul. Schroegera
  • osiedle Bielany II - ul. Nałkowskiej, Kasprowicza, Duracza, Żeromskiego, Podczaszyńskiego
  • osiedle Bielany II-Serek - ul. Marymoncka, Duracza, Żeromskiego, Podczaszyńskiego
  • osiedle Bielany III - ul. Magiera, Staffa, Perzyńskiego, Broniewskiego, Jarzębskiego
  • szkoła przy ul. Staffa 3/5
  • hala gier i pawilony Akademii Wychowania Fizycznego - ul. Marymoncka 36 (1960-1968)
  • budynek PIHiM (obecnie Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - ul. Podleśna, Marymoncka 61 (1964-1965)
  • kościół pw. św. Zygmunta - pl. Konfederacji 55 (1980-1981)

[edytuj] Mokotów

Budynek Polskiego Radia
  • zespół zabudowy WSM Mokotów - ul. Dąbrowskiego i Malczewskiego (1947-1952)
  • budynek Państwowego Instytutu Geologicznego - ul. Rakowiecka 4 (1949-1955)
  • kino "Stolica" - ul. Narbutta 50a (1949-1950)
  • gmach Szkoły Głównej Handlowej - al. Niepodległości 162 (1925-1951)
  • budynek Instytutu Leków i Wytwórnia Surowic - ul. Chełmska 30/34 (1951-1953)
  • budynki Polskiego Radia - al. Niepodległości 77/85 (1951-1957)
  • pawilon tenisowy RKS "Warszawianka" (d. Start) - ul. Merliniego 9 (1954-1973, 1997)
  • garaż Zajezdni Służby Zdrowia - ul. Woronicza 19 (1956-1958)
  • osiedle "Wierzbno" - ul. Wołoska, Odyńca, al. Niepodległości, ul. Woronicza (1956-1967)
  • "Supersam" - ul. Puławska 2 (1959-1962) (rozebrany w 2006)
  • osiedla "Bruna", "Bruna-Batorego", "Batorego Zach." - ul. Bruna, Stefana Batorego, al. Niepodległości
  • dom przy ul. Bruna 2 (1960-1961)
  • Dom Książki "Uniwersus" - ul. Belwederska 20/22 (1975-1981)
  • osiedle "Sielce" - ul. Chełmska, Czerska, Łużycka, Sielecka (1953-1966)

[edytuj] Ochota

  • kino "Ochota" - ul. Grójecka 69 (1949-1950)
  • biurowiec PKP - ul. Grójecka 17 (ok. 1949)
  • Hala Targowa "Kopińska" - ul. Kopińska 18 (1952-1957)
  • zespół Archiwów Państwowych - ul. Hankiewicza, ul. Pawińskiego 1 (1954-1956)
  • stadion RKS "Skra" - ul. Wawelska 5 (1954-1956)
  • przystanek PKP "Ochota" - Al. Jerozolimskie 58 (1954-1962)
  • osiedle Rakowiec WSM - ul. Żwirki i Wigury, Sanocka, Pruszkowska (1964)

[edytuj] Praga Południe

Osiedle Młodych
Teatr Powszechny im. Zygmunta Hübnera

[edytuj] Praga Północ

  • osiedle "Praga II" - pl. Hallera, ul. Szanajcy, Ratuszowa, Jagiellońska (1947-1955)
  • osiedle "Praga I" (ZOR) - ul. Targowa, Ratuszowa, Jagiellońska, św. Cyryla i Metodego (1948-1952)
  • kino "Praha" (1948-1949) - ul. Jagiellońska 24/26 (zburzone w 2006)
  • przystanek PKP "Stadion" - ul. Sokola 2 (1955-1958)

[edytuj] Śródmieście

Trasa W-Z
Budynek GUS
Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa - pl. Konstytucji
Pawilony dworca Warszawa Śródmieście
Rotunda PKO - część Ściany Wschodniej
Dworzec Centralny - jeden z peronów
  • biurowiec NIK-u - ul. Marszałkowska 82 (1946)
  • zespół budynków Ministerstwa Komunikacji i Dyrekcji Kolei - ul. Chałubińskiego 4/6 (rozbud. 1947-1951)
  • NBP – rozbudowa - pl. Powstańców Warszawy 4 (1947-1955, 1975)
  • TU "Warta" w zespole Nowy Świat Wschodni - ul. Ordynacka 14/16 (1947-1949)
  • Trasa W-Z (1947-1949)
  • osiedle Mariensztat (1947-1949)
  • Dom Społeczny "Wawel" i szkoła muzyczna - ul. Bednarska 7 i 9
  • budynek Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w zespole "Wspólna" - pl. Trzech Krzyży 3/5 (1946-1948)
  • 6 budynków biurowych dla urzędów centralnych "Wspólna" - ul. Nowogrodzka, pl. Trzech Krzyży, ul. Hoża, ul. Krucza (1945-1953)
  • zespół "Nowy Świat Zachód" - ul. Kubusia Puchatka, ul. Tuwima (1945-1952)
  • zespół "Nowy Świat Wschód" - 6 budynków, ul. Gałczyńskiego 2, 4, 6, 8 - i (zburzone w 2008) kino "Skarpa" - ul. Kopernika 5/7/9[5] (1949-1960)
  • dom w zespole "Nowy Świat" - ul. Chmielna 2 (1947-1949)
  • dawna siedziba KC PZPR - ul. Nowy Świat 6 (1947-1951)
  • Centralny Dom Towarowy (CDT, obecnie Smyk) - ul. Bracka 15/19 (1948-1952)
  • siedziba Społecznego Funduszu Odbudowy Stolicy w zespole "Nowy Świat" - ul. Nowy Świat 17 (1948)
  • osiedle "Muranów Południowy" - Trasa W-Z, ul. Nowolipie, Żelazna, Wolność, Dzielna, Zamenhofa, Nowolipki, Andersa (1948-1956)
  • rynek Muranowski - ul. Nowolipie (1948-1956)
  • kino "Muranów" - ul. Andersa 1 (1948-1956)
  • budynek Głównego Urzędu Statystycznego - ul. Wawelska 1/3 - al. Niepodległości 208 (1948-1951)
  • budynki Ministerstwa Skarbu (obecnie Ministerstwa Finansów - ul. Świętokrzyska 12 (1948-1956)
  • zespół budynków Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej - ul. Wiejska 2/4/6 (1949-1952)
  • Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa (MDM) - pl. Konstytucji (1949-1953)
  • zespół MDM Latawiec - al. Wyzwolenia, ul. Mokotowska, Koszykowa, al. Armii Ludowej (1949-1955)
  • MDM Marszałkowska - ul. Marszałkowska, Polna, Waryńskiego (1949-1953)
  • biurowiec "Orbis" - ul. Bracka 16 (1949-1951)
  • budynek Centrali Handlowej Materiałów Budowlanych (Ministerstwa Handlu Wewnętrznego i Usług) - pl. Powstańców Warszawy 1 (1949-1954)
  • budynki Ministerstwa Rolnictwa w zespole "Krucza" - ul. Wspólna 30 (1949-1955)
  • Centralny Park Kultury i Wypoczynku "Powiśle" - ul. Kruczkowskiego, Rozbrat (1949-1964)
  • willa Sosnowskich - ul. Myśliwiecka 18 (1949-1950)
  • budynek CHZ Metalexport - ul. Mokotowska 49 (1950-1956)
  • budynek Centralnego Biura Studiów i Projektów Budownictwa Przemysłowego - ul. św. Barbary 1 (1950-1952)
  • budynek CHZ "Ciech" - ul. Jasna 12 (1950-1951)
  • biurowiec Ministerstwa Obrony Narodowej - ul. Królewska 7/9 (1950)
  • budynek Wojskowego Przedsiębiorstwa Budowlanego - Al. Jerozolimskie 103 (1951-1952)
  • budynek Wyższej Szkoły Nauk Społecznych – internat - ul. Belwederska 26/31 (1951-1954)
  • budynek szkoły baletowej - ul. Moliera 2/4 (1952)
  • biurowiec Prezydium Rządu - ul. Wspólna 62 (1952)
  • Pałac Kultury i Nauki - pl. Defilad 1 (1952-1955)
  • osiedle Muranów Północny - ul. Andersa, Zamenhofa, Nalewki, Stawki, Muranowska, Bonifraterska, Wałowa, Świętojerska (1952-1955)
  • zespół osiedli robotniczych Al. Jerozolimskie - Al. Jerozolimskie 42/44 (1953-1954)
  • Bar "Praha" - Al. Jerozolimskie 11/15 (1953-1954)
  • PH "Motozbyt" - ul. Świętokrzyska 16 (1954-1956)
  • hotel "Miejski" (d. Prudential) - pl. Powstańców Warszawy 9 (1931-1955)
  • "Grand Hotel" w zespole "Wspólna" - ul. Krucza 28 (1954-1959)
  • zespół osiedli robotniczych Marszałkowska - ul. Marszałkowska 136-140 (1954-1961)
  • budynek Ministerstwa Energetyki - ul. Mysia 2 (1955-1956?)
  • zespół Akademii Muzycznej - ul. Okólnik 8 (1955-1966)
  • przystanek PKP "Powiśle" - al. 3 Maja (1954-1963)
  • przystanek PKP "Śródmieście" - Al. Jerozolimskie 52 (1955-1963)
  • dom przy ul. Kredytowej 8 (1956-1959)
  • most Gdański (1957-1959)
  • hotel "Dom Chłopa" - pl. Powstańców Warszawy 2 (1957-1961)
  • wieżowiec Nauczycielskiej Spółdzielni Mieszkaniowej - ul. Wiejska 9 (1958-1961)
  • "Ściana Wschodnia" z Domami Towarowymi "Centrum" - ul. Marszałkowska 100/122 (1958-1968)
  • dom Nauczycielskiej Spółdzielni Mieszkaniowej - ul. Matejki 4 (1960-1967)
  • pensjonat "Zgoda" - ul. Zgoda 1 (1960-1966)
  • pawilon "Chemia" - ul. Bracka 9 (1960-1961) (zburzony w 2008)[6]
  • osiedle "Kombajn" - Al. Jerozolimskie 121 (1961-1966)
  • hotel Urzędu Rady Ministrów - ul. Flory, Klonowa 1 (1961-1967)
  • pawilon wystawowy w siedzibie SARP - ul. Foksal 2 (1962-1968)
  • Dom Plastyków ZPAP - ul. Mazowiecka 11a (1963-1968)
  • przystanek WKD "Śródmieście" - AL. Jerozolimskie (1963)
  • Teatr Żydowski - pl. Grzybowski 12/16 (1964-1967)
  • Węgierska Ekspozytura Handlowa - ul. Szwoleżerów 2 (1972)
  • osiedle "Szwoleżerów" - ul. Szwoleżerów (1972-1974)
  • kawiarnia "Rozdroże" - al. Ujazdowskie 6 (1973-1974)
  • Dworzec Centralny - Al. Jerozolimskie (1955-1976)
  • osiedle "Mirów" - ul. Leszno, Orla, Zimna, Ptasia, al. Jana Pawła II (1949-1960)
  • osiedle "Nowiniarska" - ul. Bonifraterska, Koźla, Nowiniarska, Sapieżyńska, Świętojerska, Zakroczymska (1956-1963)
  • osiedle "Długa" - ul. Długa, Miodowa, Schillera
  • osiedle "Bielańska" - pl. Bankowy, ul. Długa, Schillera, Daniłowiczowska, Senatorska (1959-1966)

[edytuj] Ursynów

  • Szkoła Państwowych Ośrodków Maszynowych i Spółdzielni Produkcyjnych (obecnie SGGW) - ul. Nowoursynowska 166 (1949-1956)

[edytuj] Wilanów

[edytuj] Wola

PDT "Wola"
  • Dom Słowa Polskiego (drukarnia) - ul. Miedziana 11
  • osiedle "Koło WSM" (ZOR) - ul. Obozowa, Czorsztyńska, Deotymy, Ożarowska, Stróżeckiej (1947-1951)
  • Dom Prasy Wojskowej - ul. Grzybowska 77 (1949-1958)
  • PDT "Wola" - ul. Młynarska 16 (1949-1956)
  • kino W-Z - ul. Leszno 17 (1949-1950) (zburzone w 2010)[7]
  • Bar "Wenecja" - al. "Solidarności" 128 (1959-1961, 2000)
  • kościół pw. Miłosierdzia Bożego - ul. Żytnia 3/9 (1978)

[edytuj] Żoliborz

  • zespół zabudowy WSM Żoliborz Kolonia IX - ul. Próchnika 8 i Sierpecka 5 (1936-1945)
  • zespół zabudowy WSM Żoliborz Kolonia XI, XII, XIII - ul. Popiełuszki 14 (1940-1948)
  • Społeczny Dom Kultury WSM - ul. Próchnika 8a (1948-1954)
  • pl. Henkla - ul. Henkla, Wyspiańskiego
  • Spółdzielczy Dom Towarowy "Merkury" - ul. Słowackiego 16/18 (1957-1964)
  • osiedla Sady Żoliborskie (WSM): Sady I, Sady II - ul. Broniewskiego, Braci Załuskich, Tołwińskiego, Popiełuszki, Krasińskiego (1958-1973)
  • osiedle Zatrasie - ul. Broniewskiego, Krasińskiego, Przasnyska, Elbląska (1960-1964)
  • dom przy ul. Przasnyskiej 14 (1960-1964)
  • osiedle "Serek Żoliborski" - ul. Broniewskiego, Krasińskiego, Popiełuszki

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m.st. Warszawy, 2006
  2. ↑ Zabytkowy „Plon“ na Saskiej Kępie. mwkz.pl. [dostęp 23 maja 2011].
  3. ↑ Gminna ewidencja zabytków - strona NID. [dostęp 2011-06-06].
  4. ↑ Lista obiektów architektury XX w. z lat 1945−1989 - Stowarzyszenie SARP
  5. ↑ Jerzy S. Majewski: Mozaiki ze zburzonego kina Skarpa w hospicjum. [dostęp 1.04.2009].
  6. ↑ Jerzy S. Majewski: Zniknął pawilon Chemii. [dostęp 11.04.2008].
  7. ↑ kuch: Stara Warszawa znika po kawałku - rozbiórki 2010. 2010-12-28. [dostęp 2011-01-07].

[edytuj] Źródło

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Zabytki_Warszawy&oldid=29786125”
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj