Przejdź do zawartości

Piotr Apostoł

Edytuj linki
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Święty Piotr)
Piotr
Πέτρος
Szymon
‏ܟܐܦܐ‎
Papież
Biskup Rzymu
Patriarcha Antiochii
Ilustracja
Piotr Apostoł, obraz pędzla El Greca (1587–1596)
Kraj działania

Cesarstwo Rzymskie

Data i miejsce urodzenia

?
Betsaida

Data i miejsce śmierci

64/67
Wzgórze Watykańskie

Miejsce pochówku

przypuszczalnie Cmentarz w Watykanie↗

Papież
Okres sprawowania

ok. 33–64/67

Patriarcha Antiochii
Okres sprawowania

ok. 37 – ok. 53

Wyznanie

pierwotne chrześcijaństwo

Wybór patriarchy

37

Pontyfikat

ok. 33

Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Święty
apostoł
męczennik
Ilustracja
Przyczyna śmierci

ukrzyżowanie

Czczony przez

Kościół katolicki,
Cerkiew prawosławną

Wspomnienie

29 czerwca (kat.),
29–30 czerwca
16 stycznia (praw. według kal. jul.)
12–13 lipca (Sobór dwunastu apostołów)
29 stycznia (Adoracja okowów ap. Piotra) (praw. według kal. greg.)
1 sierpnia św. Piotra w okowach (mariaw)

Atrybuty

dwa klucze (srebrny i złoty), odwrócony krzyż, ryba, sieci i in.

Szczególne miejsca kultu

Bazylika św. Piotra na Watykanie

Piotr Apostoł, Szymon Piotr (łac. Petrus, gr. Πέτρος, Petros – „kamień”, „fragment skały”, od stgr. πέτρα, petra – „skała”, lub stgr. Κηφᾶς, Kefas od aram. ‏ܟܐܦܐ‎, Kefa – „skała”; cs. Славный и всехвальный первоверховный Апо́стол Пётр; ur. w Betsaidzie, zm. 64/67 na Wzgórzu Watykańskim) – apostoł, ukazany w Ewangeliach jako mający pierwszeństwo wśród Dwunastu z ustanowienia Chrystusa. Pierwszy biskup Rzymu (ok. 33 – ok. 64, według innych źródeł do 67, kiedy to miał ponieść męczeńską śmierć).

Według tradycji katolickiej został ukrzyżowany w Rzymie za panowania cesarza Nerona. Tradycyjnie jest uznawany za pierwszego biskupa Rzymu, a także przez wschodnią tradycję chrześcijańską jako pierwszy patriarcha Antiochii. Wszystkie starożytne kościoły chrześcijańskie czczą Piotra jako głównego świętego. Zgodnie z nauczaniem katolickim Jezus obiecał Piotrowi szczególne miejsce w Kościele.

Męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego. Jest wymieniany w Modlitwie Eucharystycznej Kanonu rzymskiego.

Źródła informacji

[edytuj | edytuj kod]

Podstawowym źródłem poznania dziejów Piotra są Ewangelie kanoniczne, Dzieje Apostolskie, List do Galatów, 1. List do Koryntian oraz 1. i 2. List Piotra[1]. Spośród pisarzy wczesnochrześcijańskich informacje o Piotrze zawarli Klemens Aleksandryjski („1. List Klemensa do Koryntian”), Euzebiusz z Cezarei („Historia kościelna”), Ireneusz z Lyonu, Cyprian z Kartaginy oraz Tertulian[1]. Na zebranie wiadomości o Piotrze miały także wpływ badania archeologiczne i wykopaliska pod bazyliką św. Piotra na Watykanie[1].

Istnieją także dzieła apokryficzne, między innymi: Ewangelia Piotra, Dzieje Piotra i Apokalipsa Piotra[2].

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]
Miecz świętego Piotra ofiarowany przez papieża Stefana VIII biskupowi Jordanowi w 968 r.

Młodość

[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako Schimon (Szymon)[3]. Przez Pawła nazywany jest zhellenizowaną, aramejską wersją imienia Piotr – Kepha (Kefas), natomiast Jakub Sprawiedliwy określa go imieniem Symeon[4]. Był synem Jana (Johanana), zwanego także Joną[5]. Dokładna data jego urodzenia jest nie do ustalenia, zatem przyjęto, że urodził się na przełomie I wieku p.n.e. i I wieku n.e.[6] w Betsaidzie[7].

Podobnie jak jego młodszy[8] brat Andrzej, Szymon był rybakiem[9]. Pomimo, że pracował samodzielnie, co jakiś czas najmował pomocników: Jana i Jakuba Większego[9]. Pomimo uczęszczania w młodości do synagogi nie miał wykształcenia[10]. W pewnym momencie przeniósł się wraz z bratem do Kafarnaum, gdzie ponownie trudnił się rybołówstwem[11]. Przeprowadzka taka najczęściej była spowodowana zawarciem małżeństwa[11]. Tezę tę potwierdzają Ewangelie, które informują o tym, że w domu Piotra mieszkała jego teściowa[11]. Jego żoną, według tradycji bizantyńskiej, miała być Joanna, a córką Petronela[12].

Powołanie

[edytuj | edytuj kod]

Historia powołania jest przedstawiona we wszystkich Ewangeliach jednak istnieją różnice w jej opisaniu[13]. Ewangelia Marka i Ewangelia Mateusza mówią, że Jezus, przechodząc obok Jeziora Galilejskiego powołał Piotra i Andrzeja podczas połowu ryb[14], a razem z nimi mieli zostać powołani Jan i Jakub[13]. Według Ewangelii Łukasza Jezus najpierw dokonał uzdrowienia teściowej Piotra, a dopiero później powołał go na apostoła[15]. Stało się to w czasie nieudanego połowu ryb, podczas którego Chrystus nakazał Szymonowi ponownie zarzucić sieci, wskutek czego udało się złowić dużą liczbę ryb[16]. Na widok tego Piotr upadł przed Nauczycielem i przyłączył się do niego[16]. Ewangelia Jana opisuje Andrzeja, jako pierwszego powołanego apostoła, który powiedział bratu o Jezusie[17]. Według czwartej Ewangelii to w tym momencie Chrystus nadał Szymonowi imię Piotr[18]. Istnieje hipoteza, według której mógł być wcześniej uczniem Jana Chrzciciela[19]. Jako bardziej prawdopodobną należy uznać wersję Mateusza i Marka[8]. Ewangelie synoptyczne przytaczają również, że w niedługim odstępie czasu miało też nastąpić uzdrowienie teściowej Szymona z wysokiej gorączki (prawdopodobnie malarii)[20].

Uczeń Jezusa

[edytuj | edytuj kod]

Po przyłączeniu się do Jezusa, porzucił swój dotychczasowy zawód, jednak pozostawił swój dom w Kafarnaum[8]. W katalogach apostołów wymieniany jest zawsze na pierwszym miejscu[21]. Wraz z Jakubem i Janem (synami Zebedeusza) należy do najbliższych uczniów Chrystusa[22]. Towarzyszyli mu w czasie wskrzeszenia córki Jaira oraz przemienienia na Górze Tabor[22]. Dwunastu miało otrzymać także moc uzdrawiania, wypędzania demonów i przepowiadania[23]. Według Ewangelii Mateusza, gdy Jezus spytał uczniów za kogo go uważają, Piotr odpowiedział, że uznają go za Mesjasza i Syna Bożego[24]. Z tego powodu Chrystus miał mu nadać nowe imię i przyrzekł mu, że stanie się fundamentem nowego Kościoła[24].

Gdy Jezus zapowiedział uczniom swoją mękę, Piotr przeciwstawił się tym słowom, za co otrzymał naganę od Nauczyciela[25]. Po przybyciu do Jerozolimy Chrystus polecił Piotrowi i Janowi przygotowanie ostatniej wieczerzy[26]. Podczas uczty, Jezus poinformował apostołów, że ci się go wyprą w trakcie zbliżającej się męki, na co Piotr miał stanowczo zaprotestować, twierdząc że wolałby pójść z Chrystusem na śmierć niż się od niego odrzec[27]. Wówczas Nauczyciel zapowiedział Szymonowi jego trzykrotne zaparcie się, zanim kogut zapieje dwa razy[28]. Piotr wraz z innymi uczniami towarzyszył Jezusowi w czasie modlitwy w Ogrójcu i podczas aresztowania, kiedy to odciął dowódcy oddziału, Malchosowi prawe ucho[29]. Historyczna wartość sceny z odcięciem ucha jest znikoma, ze względu na brak jakichkolwiek późniejszych konsekwencji wobec Szymona[30] Następnie udał się za zatrzymanym Chrystusem na dziedziniec pałacu arcykapłana[31].

Po dotarciu do pałacu, jedna ze służących rozpoznała Piotra jako ucznia Jezusa, czemu apostoł zaprzeczył, a następnie wycofał się do przedsionka bramy[32]. Chwilę później ta sama służąca ponownie wskazała Szymona jako znajomego Chrystusa, wobec czego apostoł ponownie się zaparł[32]. Po raz trzeci Piotr został rozpoznany przez grupę osób, jednak tym razem zaklinał się, przysięgał i wzywał Boga na świadka, że nie zna Jezusa[32]. Wówczas miało nastąpić pianie koguta, co było wcześniej zapowiedziane przez Chrystusa[33]. Piotr miał się rozpłakać i odejść, przez co nie był obecny przy ukrzyżowaniu Jezusa[34]. Według Ewangelii Łukasza zmartwychwstały Chrystus miał się ukazać apostołom w Jerozolimie, natomiast Ewangelie Mateusza i Marka przekazują, że miało to nastąpić w Galilei[35]. Wersja Mateusza i Marka jest bardziej prawdopodobna, gdyż po śmierci Jezusa uczniowie powrócili do rodzinnych stron, a ukazanie się Nauczyciela miało spowodować ich powrót do Jerozolimy[36]. Według tradycji, to Piotr jako pierwszy wszedł do pustego grobu[37], i to jemu Jezus miał objawić się jako pierwszemu spośród Dwunastu[38]. Według Ewangelii Jana, podczas ostatniego ukazania się Chrystusa nad Jeziorem Galilejskim, Kefas trzykrotnie miał otrzymać od niego zadanie przewodniczenia Kościołowi[37].

Kościół jerozolimski

[edytuj | edytuj kod]

Po Zesłaniu Ducha Świętego (najprawdopodobniej w roku 33[39][40]) Piotr, wraz z pozostałymi apostołami, tworzył fundamenty Kościoła Jerozolimskiego, którego był przywódcą[41]. Skupił się na nauczaniu i głoszeniu Ewangelii, co często skutkowało oporem i represjami[42]. Wówczas miał się ukształtować termin „apostoł”, którym nazywano uczniów Jezusa[42]. Przewodniczył spotkaniu, podczas którego powołany został Maciej Apostoł[37]. Spotkał się z Pawłem z Tarsu, który przebywał w Jerozolimie około dwóch tygodni[43]. W początkowej fazie działalności misyjnej Piotr udał się do Liddy i Joppe, gdzie miał dokonać uzdrowienia Eneasza i wskrzeszenia Tabity[44]. Następnie udał się do Cezarei Palestyńskiej, gdzie nawrócił rzymskiego setnika z kohorty Italskiej Korneliusza[44]. Ewangelizował również w Koryncie, podczas gdy rolę przywódcy Kościoła Jerozolimskiego przejął Jakub Sprawiedliwy[45]. W czasie działalności Piotra towarzyszyła mu żona[46]. W pierwszej połowie lat 40. król Judei Herod Agryppa I nakazał aresztować Piotra i ściąć Jakuba Większego[47]. Gdy Kefas został wypuszczony z więzienia udał się do Marii, matki Marka Ewangelisty[47].

Już wcześniej zaczął się kształtować spór w pierwotnym chrześcijaństwie, polegający na warunkach przyjmowania pogan do nowego Kościoła[48]. Helleniści posługujący wśród pogan uważali, że można ich przyjmować bez konieczności obrzezania czy przestrzegania Prawa Mojżeszowego, natomiast Hebrajczycy twierdzili, że droga do chrześcijaństwa wiedzie przez judaizm[48]. Doprowadziło to do zwołania zebrania apostołów, zwanego soborem jerozolimskim (ok. 47/48 roku)[49]. Główne frakcje stanowili: chrześcijanie pochodzący z pogan (np. Paweł, Barnaba i Tytus) i judeochrześcijanie (m.in. Szymon Piotr, Jakub Sprawiedliwy i Jan Ewangelista)[50]. Dzięki porozumieniu stronnictw Pawła i Piotra wypracowano kompromis, mówiący że Paweł i Barnaba mogą ewangelizować pogan na dotychczasowych zasadach, a Piotr, Jakub i Jan będą nawracać Żydów, z zachowaniem tradycji obrzezania[50].

Z zebraniem apostołów bezpośrednio związany był konflikt antiocheński[51]. Miał on miejsce w Antiochii i dotyczył wspólnoty stołu judeochrześcijan i poganochrześcijan[52]. Pod naciskiem Żydów przysłanych przez Jakuba, Piotr postanowił zastosować się do Prawa Mojżeszowego i przestał jadać z poganochrześcijanami[53]. Dołącza do niego także Barnaba, wobec czego Paweł pozostał jedynym, który je wspólnie z chrześcijanami z pogan[54]. Postawa Piotra była najprawdopodobniej spowodowana obawą o utratę jedności Kościoła[55]. Możliwe, że konflikt ten został zażegnany po wprowadzeniu kompromisowych klauzuli Jakubowych[55]. Było to ostatnie spotkanie Piotra z Pawłem, a Kefas pozostał przez dłuższy czas w Antiochii[56].

Rzym i śmierć

[edytuj | edytuj kod]
Ukrzyżowanie św. Piotra pędzla Michała Anioła Caravaggio

Po pewnym czasie (po 51/52 roku[57]) udał się do Rzymu[58]. Wzmianki o jego działalności w Poncie, Kapadocji, Galacji i Azji Mniejszej należy odrzucić[58]. Informacja o dwudziestopięcioletnim pobycie w Rzymie jest III-wieczną legendą[59].

1. List Piotra i 1. List Klemensa do Koryntian informują o śmierci męczeńskiej za czasów cesarza Nerona[60]. Klemens wspomina także o „zawiści i sporze” jako przyczynie męczeństwa Piotra i Pawła[61]. Zapisane w tradycji wspólne męczeństwo apostołów należy uznać za błędne[57]. Paweł również zginął za panowania Nerona, ale znacznie wcześniej – około 56 roku[57]. Piotr zginął podczas prześladowań chrześcijan po Wielkim Pożarze Rzymu, który rozpoczął się 19 lipca 64 roku[62]. Tradycyjnie męczeństwo Piotra apostoła datowane jest na dzień 29 czerwca 67[63]. Biorąc jednak pod uwagę, że prześladowania po pożarze trwały prawdopodobnie nie dłużej niż kilka miesięcy, większość współczesnych badaczy przyjmuje, że Piotr zginął jesienią 64[64][65]. Według hipotezy Margherity Guarducci jego egzekucja odbyła się w dniu 13 października 64[66]. Miejscem śmierci, według Tertuliana[63] był Cyrk Kaliguli na Ager Vaticanus[62]. Zgodnie z przekazem Euzebiusza z Cezarei miał zostać ukrzyżowany głową w dół[67].

Nie wiadomo, czy po śmierci krzyżowej, jego ciało zostało spalone czy pochowano je w stanie nienaruszonym[68]. Pierwotna lokalizacja grobu pozostała nieustalona[69]. Jednak prawdopodobne jest, że w 258 roku został przeniesiony do katakumb świętego Sebastiana[70]. Według jednej z teorii, pod bazyliką watykańską archeologowie odnaleźli edykułę, która miała być grobem apostoła[71]. W XX wieku prowadzono prace archeologiczne na terenie Watykanu, podczas których prałat Ludwig Kaas odnalazł nekropolie, a w jednej z wnęk – skrzynkę z kośćmi, owiniętymi suknem[72]. Po ich potajemnym przeniesieniu, w 1953 roku odnalazła je Margherita Guarducci, która ustaliła, że kości należały do około sześćdziesięcioletniego mężczyzny[72]. Ponadto na ściance znajdowała się grecka inskrypcja Petr[os] en [e]i[rene] („Tu jest Piotr”), przez co Guarducci uznała je za relikwie apostoła[72]. 29 czerwca 1968 roku papież Paweł VI ogłosił odnalezienie szczątków Piotra, a 24 listopada 2013 roku Franciszek wystawił je na widok publiczny[72]. Kościół nigdy nie potwierdził autentyczności relikwii[72].

Obraz nowotestamentalny

[edytuj | edytuj kod]

Ewangelie ukazują Piotra jako tego, który najwięcej rozmawia z Panem. Tłumaczy to również fakt, że listy apostołów wymieniają go na pierwszym miejscu: Mt 10,2; Mk 3,16; Łk 6,14; Dz 1,13[73].

Pierwszy z Dwunastu

[edytuj | edytuj kod]

Niektóre teksty Nowego Testamentu interpretowane są, jako sugerujące czołową rolę Piotra wśród apostołów. W opinii teologii Kościoła rzymskokatolickiego rozpoznawane są one jako dowód na Prymat Świętego Piotra. Według Kościoła rzymskokatolickiego, z woli samego Jezusa Chrystusa, przy powołaniu otrzymał imię oznaczające skałę, na której Chrystus-Mesjasz chciał zbudować swój Kościół. Jezus zatroszczył się o wiarę Piotra, aby ten „utwierdzał swych braci”. W imieniu wspólnoty Kościoła otrzymał władzę kluczy: „tobie dam klucze królestwa niebieskiego; cokolwiek zwiążesz na ziemi, będzie związane w niebie, a co rozwiążesz na ziemi, będzie rozwiązane w niebie” (Mt 16,16–19). Wypowiadał się w kwestiach, które dotyczą wszystkich. Był tym, któremu powierzono opiekowanie się trzodą Chrystusa i przejęcie wiodącej roli w pierwotnym kościele opisanym w Dziejach Apostolskich (por. Dz 2,14)[74].

Pomiędzy uczonymi panuje powszechna zgoda co do roli, jaką historyczny Piotr pełnił wśród uczniów Jezusa, stając się „najbardziej prominentnym i wpływowym członkiem kolegium Dwunastu podczas posługi Jezusa i we wczesnym Kościele”[75][76]. Można zdecydowanie dostrzec, że jego rola miała znaczenie jednoczące w różnych sytuacjach spornych[77]. Według zamiaru samego Jezusa, wyrażonego w opowiadaniu o ostatniej wieczerzy w Ewangelii Łukasza, Piotr miał utwierdzać wiarę swych braci.

Słabość Piotra zaczęła się ujawniać już w czasie modlitwy Jezusa w Ogrodzie oliwnym: „Szymonie śpisz? Jednej godziny nie mogłeś czuwać ze mną?” (Mk 14,37)[78].

Pisma

[edytuj | edytuj kod]
Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP (Saint Mary of the Immaculate Conception) Rushville, Indiana, Stany Zjednoczone – witraż z kluczami Królestwa Niebieskiego

Dwa listy wchodzące w skład Nowego Testamentu są tradycyjnie uznawane za napisane przez Piotra: 1. List Piotra oraz 2. List Piotra. Autentyczność 1. Listu Piotra we wczesnym Kościele nigdy nie była kwestionowana, natomiast co do 2. Listu Piotra aż do IV wieku wielu autorów (m.in. Euzebiusz z Cezarei) wyrażało wątpliwości, czy faktycznie pochodzi on od Piotra Apostoła. Dyskusja ma swą kontynuację we współczesnej biblistyce.

Spory doktrynalne

[edytuj | edytuj kod]

Według relacji biblijnej Piotr zmieniał podczas swojego życia zdanie dotyczące literalnego pojmowania części przepisów Prawa Mojżeszowego. Początkowo Piotr unikał pogan i uważał, że nie mają oni udziału w Ewangelii. Pogląd ten uległ częściowej zmianie dopiero po wizji, jaką otrzymał od Boga i po wizycie w domu Korneliusza w Cezarei, kilka lat po śmierci i zmartwychwstaniu Jezusa (Dzieje Apostolskie 10). Kilkanaście lat później apostoł Piotr wraz z innymi członkami Kościoła jerozolimskiego przebywał wśród chrześcijan nawróconych spomiędzy pogan w Antiochii, bez okazywania jakiejkolwiek dyskryminacji. Dowiedziawszy się jednak o przybyciu wysłanników Jakuba (przywódcy Kościoła w Jerozolimie), zaczął się zachowywać tak, jakoby zachowywał ceremonialną czystość i nie jadał z poganami, a w jego ślad poszli inni, nawet Barnaba. Zobaczywszy to, Paweł z Tarsu sprzeciwił się mu wprost, nazywając jego zachowanie nagannym i obłudnym, wygłaszając, że człowiek nie jest usprawiedliwiany z uczynków Prawa, a tylko przez wiarę w Jezusa (List do Galatów Ga 2,11–16).

Prymat w Kościele

[edytuj | edytuj kod]
Jezus przekazuje Piotrowi klucze królestwa niebieskiego, fragment fresku z Kaplicy Sykstyńskiej pędzla Pietra Perugina
Przekazanie kluczy św. Piotrowi – fresk w kościele św. Krzyża w Rumi

Złożone Piotrowi przez Chrystusa obietnice legły u podstaw tezy o prymacie Piotra jako seniora Ludu Wybranego Nowego Przymierza, prawodawcy, a także nauczyciela (Dz 15,7) i pasterza Kościoła: (J 21, 15–17).

Według 21. rozdziału Ewangelii według św. Jana Jezus trzykrotnie zwrócił się do Piotra słowami „Paś baranki Moje”. Jest to podawane jako uzasadnienie tezy, że Jezus przekazał Piotrowi opiekę nad Kościołem.

Krytyka

[edytuj | edytuj kod]

Niektóre tradycje chrześcijańskie kwestionują prymat Piotra. Często przywoływanym argumentem są różne interpretacje biblijnych fragmentów[79]. Przy interpretacji tekstów Biblijnych (hermeneutyka biblijna) używa się argumentu, że jeden fragment Słowa Bożego należy tłumaczyć innymi fragmentami (nie ma sprzeczności w Słowie Bożym)[80].

Nazwanie Szymona imieniem Kefas (aramejskie Kefa, co oznacza „skała”) wskazuje na jego bardzo ważną rolę, ale nie czyni go od razu fundamentem Kościoła[81].

Argumenty z Nowego Testamentu

[edytuj | edytuj kod]

Nowy Testament kilkukrotnie nazywa Jezusa „skałą” lub „kamieniem węgielnym”. Na przykład 1 Koryntian 10:4 mówi, że „skałą był Chrystus”, 1 Kor 3:1, że jest On jedynym fundamentem, a 1 Piotra 2:4-8 opisuje Jezusa jako „kamień żywy” i „kamień węgłowy”[82]. Te i inne fragmenty mogą sugerować, że to Jezus Chrystus, jest prawdziwą „skałą” i fundamentem Kościoła[83].

Piotr i Apostołowie są „warstwą fundamentu” (Ef 2,20), ale List do Efezjan wskazuje, że cała budowla opiera się wyłącznie na Chrystusie[84].

Praktyka Pierwszego Kościoła nie daje podstaw twierdzenia o dominującym znaczeniu Piotra[85].

Paweł w Liście do Galatów 2:6 pisze m.in. o Piotrze: „A co do cieszących się uznaniem – jakimi kiedyś byli, jest dla mnie bez znaczenia, Bóg bowiem nie ma względu na osobę – ci więc, którzy cieszą się uznaniem, nic mi nie narzucili.”[86].

Sam Piotr w swoim liście (1 P 5:1-3) prosi liderów, by paśli stado Boże „nie jak ci, którzy panują nad dziedzictwem Pana, lecz jako wzór dla stada.”. Sam nazywa siebie jedynie „współstarszym”[87].

Kult

[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z tradycją utrzymuje się, że ciało apostoła spoczywa ok. 6 metrów pod ołtarzem w bazylice św. Piotra w Watykanie.

Ikonografia

[edytuj | edytuj kod]
El Greco – Święci Piotr i Paweł
Symbole Apostoła Piotra, od góry, od lewej: dziurka od kluczy Bramy Niebieskiej, odwrócony krzyż, na którym Piotr został umęczony, okowy, ryba, kotwica, Łódź Piotrowa (czyli Kościół Święty), klucze Królestwa Niebieskiego i kogut piejący w czasie Męki Jezusa Chrystusa – witraż w kościele pw. św. Piotra, Babraham, Cambridgeshire, Wielka Brytania

W ikonografii św. Piotr Apostoł przedstawiany jest biskup lub papież w szatach pontyfikalnych; łysy z krótką, gęstą brodą[88]. W dłoni trzyma dwa klucze symbolizujące klucze Królestwa Bożego[88].

Innymi atrybutami apostoła są: anioł, kajdany, kogut, odwrócony krzyż, księga, łódź, zwój, pastorał, ryba, sieci i skała – stanowiące aluzje do wydarzeń w jego życiu, tiara w rękach[88].

Do postaci Piotra odwołują się również liczne dzieła kultury. Do najbardziej znanych w literaturze polskiej należy powieść Quo vadis Henryka Sienkiewicza.

Dni obchodów

[edytuj | edytuj kod]

Uroczystość Świętych Apostołów Piotra i Pawła to główne święto św. Piotra (razem ze św. Apostołem Pawłem) o randze uroczystości liturgicznej w Kościele katolickim, obchodzone jest 29 czerwca[88]. Natomiast 22 lutego Kościół wspomina katedrę, tj. tron-krzesło, na którym miał zasiadać Piotr papież[89].

Cerkiew prawosławna celebruje dni św. Piotra 29 czerwca/12 lipca[a] i 30 czerwca/13 lipca oraz 16/29 stycznia tj.: 12 i 13 lipca (wspominając Sobór dwunastu apostołów) oraz 29 stycznia według kalendarza gregoriańskiego jako Adorację okowów ap. Piotra[90].

W Kościołach mariawickich główna uroczystość ku czci św. Piotra i Pawła obchodzona jest 29 czerwca, jednakże 1 sierpnia wspomina się św. Piotra w okowach[91][92].

Patronat

[edytuj | edytuj kod]

Święty Piotr jest patronem m.in.:

Święty Piotr jest również wzywany jako orędownik podczas epilepsji, gorączki, febry, ukąszenia przez węże.

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 3 Gnilka 2002 ↓, s. 15.
  2. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 312.
  3. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 19.
  4. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 20.
  5. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 20-21.
  6. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 21.
  7. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 22.
  8. 1 2 3 Gnilka 2002 ↓, s. 43.
  9. 1 2 Gnilka 2002 ↓, s. 25.
  10. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 26.
  11. 1 2 3 Gnilka 2002 ↓, s. 27.
  12. ↑ Dopierała 2019 ↓, s. 23.
  13. 1 2 Gnilka 2002 ↓, s. 34.
  14. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 35-37.
  15. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 37-38.
  16. 1 2 Gnilka 2002 ↓, s. 38.
  17. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 39-40.
  18. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 41.
  19. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 42.
  20. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 44-45.
  21. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 51.
  22. 1 2 Gnilka 2002 ↓, s. 52.
  23. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 54-55.
  24. 1 2 Kelly 2006 ↓, s. 15.
  25. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 65-66.
  26. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 69.
  27. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 69-70.
  28. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 70.
  29. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 73-74.
  30. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 80.
  31. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 74.
  32. 1 2 3 Gnilka 2002 ↓, s. 75.
  33. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 75-76.
  34. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 77-78.
  35. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 81.
  36. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 81-82.
  37. 1 2 3 Dopierała 2019 ↓, s. 24.
  38. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 82.
  39. ↑ J. K. Fotheringham. The Evidence of Astronomy and Technical Chronology for the Date of the Crucifixion. „The Journal of Theological Studies”. 35, s. 146–162, 1934. ISSN 0022-5185. [dostęp 2026-02-16]. (ang.).
  40. ↑ John P. Pratt. Newton's Date For The Crucifixion. „The Quarterly Journal of Royal Astronomical Society”. 32, s. 301-304, 1991. ISSN 0035-8738. [dostęp 2026-02-16]. (ang.).
  41. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 93.
  42. 1 2 Gnilka 2002 ↓, s. 94.
  43. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 98-99.
  44. 1 2 Gnilka 2002 ↓, s. 102.
  45. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 106-107.
  46. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 105.
  47. 1 2 Gnilka 2002 ↓, s. 107.
  48. 1 2 Gnilka 2002 ↓, s. 101.
  49. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 109.
  50. 1 2 Joachim Gnilka: Paweł z Tarsu: apostoł i świadek. Kraków: Wydawnictwo M, 2001, s. 133-134. ISBN 83-7221-283-X. (pol.).
  51. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 117-118.
  52. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 118-119.
  53. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 120-121.
  54. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 121.
  55. 1 2 Gnilka 2002 ↓, s. 123.
  56. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 124.
  57. 1 2 3 Gnilka 2002 ↓, s. 141.
  58. 1 2 Gnilka 2002 ↓, s. 127.
  59. ↑ Kelly 2006 ↓, s. 16.
  60. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 133.
  61. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 135.
  62. 1 2 Gnilka 2002 ↓, s. 142.
  63. 1 2 Dopierała 2019 ↓, s. 25.
  64. ↑ Mercier 1986 ↓, s. 22-23.
  65. ↑ Dopierała 2019 ↓, s. 26.
  66. ↑ Mercier 1986 ↓, s. 357.
  67. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 129.
  68. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 147.
  69. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 157.
  70. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 152-153.
  71. ↑ Gnilka 2002 ↓, s. 161-162.
  72. 1 2 3 4 5 Dopierała 2019 ↓, s. 27.
  73. ↑ Jankowski 2004 ↓, s. 11.
  74. ↑ Primacy of Peter. W: Walter A. Elwell: Evangelical dictionary of theology. Grand Rapids: Baker Academic, 2001, s. 908-909. ISBN 978-08-0102-075-9. (ang.).
  75. ↑ Theodore Stylianopoulos: Concerning the Biblical Foundation of Primacy. W: Walter Kasper: The Petrine ministry: Catholics and Orthodox in dialogue; academic symposium held at the Pontifical Council for Promoting Christian Unity. Nowy Jork: Newman Press, 2006, s. 43–44. ISBN 978-08-0914-334-4. (ang.).
  76. ↑ John P. Meier: A marginal Jew: rethinking the historical Jesus.. Londyn: Yale University Press, 1991, s. 221–225. ISBN 978-03-8526-425-9. (ang.).
  77. ↑ Lee McDonald, James Sanders: The canon debate. Peabody: Hendrickson Publishers, 2002, s. 577. ISBN 978-15-6563-517-3.
  78. ↑ Jankowski 2004 ↓, s. 19–20.
  79. ↑ Donald Coggan. Book Review: The Cruelty of Heresy: An Affirmation of Christian Orthodoxy. „Theology”. 97 (780), s. 445–446, 1994. DOI: 10.1177/0040571x9409700611. ISSN 0040-571X. (ang.).
  80. ↑ Frank R. Vandevelder. Book Review: How to Read the Bible for All Its Worth: A Guide to Understanding the Bible. „Interpretation: A Journal of Bible and Theology”. 37 (3), s. 312–314, 1983-07. DOI: 10.1177/002096438303700318. ISSN 0020-9643. (ang.).
  81. ↑ Oscar Cullmann: Piotr. Uczeń – Apostoł – Męczennik. Warszawa: PAX, 1962, s. 182-185. (pol.).
  82. ↑ Waldemar Chrostowski. Ks. Rajmund PIETKIEWICZ, Biblia Polonorum. Historia Biblii w języku polskim, t. V: Biblia Tysiąclecia (1965-2015), Wydawnictwo Pallottinum, Poznań 2015, ss. 492.. „Collectanea Theologica”. 87 (1), s. 265–272, 2017-10-05. DOI: 10.21697/ct.2017.87.1.09. ISSN 0137-6985. (pol.).
  83. ↑ J.K. Elliott. GORDON D. FEE, The First Epistle to the Corinthians (Grand Rapids: Eerdmans, 1987) ( = New International Commentary on the New Testament), xxiv + 880 pp. „Novum Testamentum”. 31 (2), s. 185–186, 1989. DOI: 10.1163/156853689x00081. ISSN 0048-1009. (ang.).
  84. ↑ Joachim Gnilka: Teologia Nowego Testamentu. Kraków: Wydawnictwo M, 2002, s. 446-450. ISBN 83-7221-278-3. (pol.).
  85. ↑ Hans von Campenhausen: Ecclesiastical authority and spiritual power in the church of the first three centuries. Peabody, Mass: Hendrickson, 1997, s. 14-17. ISBN 978-15-6563-272-1. (ang.).
  86. ↑ James D. G. Dunn: The Epistle to the Galatians. Wyd. Second printing. Peabody: Hendrickson, 1993, s. 104-108. ISBN 978-15-6563-036-9. (ang.).
  87. ↑ Leonhard Goppelt, Ferdinand Hahn, John E. Alsup: A commentary on I Peter. Grand Rapids: W.B. Eerdmans, 1993, s. 341-345. ISBN 978-08-0283-719-6. (ang.).
  88. 1 2 3 4 Święci Apostołowie Piotr i Paweł. Internetowa Liturgia Godzin. [dostęp 2025-11-13]. (pol.).
  89. ↑ Katedry świętego Piotra, Apostoła. Internetowa Liturgia Godzin. [dostęp 2025-11-13]. (pol.).
  90. ↑ Jarosław Charkiewicz: Piotr, pierwszy wśród zwierzchnich (I). cerkiew.pl. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).
  91. ↑ Kalendarz liturgiczny Kościoła Starokatolickiego Mariawitów, Płock 2020.
  92. ↑ Kalendarz liturgiczny Kościoła Katolickiego Mariawitów, Felicjanów 2020.
  93. ↑ Aleksandra Szkutnik-Wolszczak: Wywiad na sobotę: ks. Rafał Chwałkowski. myżeglarze.pl. [dostęp 2013-05-14]. (pol.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Piotr_Apostoł&oldid=79566826”