Kontruderzenie znad Wieprza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kontruderzenie znad Wieprza
Wojna polsko-bolszewicka
Ilustracja
Druga faza bitwy warszawskiej – kontruderzenie znad Wieprza
Czas 16 sierpnia 1920
Miejsce Wieprz
Terytorium Polska
Przyczyna Bitwa warszawska
Wynik zwycięstwo Polaków
Strony konfliktu
 II Rzeczpospolita  Rosyjska FSRR
Dowódcy
II Rzeczpospolita Józef Piłsudski Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka Nikołaj Sołłohub
Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka Tichon Chwiesin
Siły
3 Armia
4 Armia
16 Armia
Grupa Mozyrska
Wojna polsko-bolszewicka

Walki o Wilno • Bój pod Berezą Kartuską • Powstanie nieświeskie • Walki o Lidę • Zajęcie Wilna • Operacja Mińsk • Bitwa pod Dyneburgiem • Bitwa o Latyczów • Wyprawa kijowska • Zagon na Koziatyn • Zagon na Żytomierz • Bitwa pod Czarnobylem • Bitwa pod Wołodarką • Bitwa pod Bystrzykiem • Bitwa pod Boryspolem • Bitwa o Lwów (1920) • Bitwa Warszawska • Bitwa pod Radzyminem • Bitwa pod Ossowem • Bitwa o Nasielsk • Bitwa pod Kockiem • Bitwa pod Hrubieszowem • Bitwa pod Cycowem • Kontruderzenie znad Wieprza • Bitwa o Mińsk Mazowiecki • Bitwa pod Zadwórzem • Bitwa białostocka • Bitwa pod Komarowem • Bitwa pod Dytiatynem • Zagon na Kowel • Bitwa nad Niemnem

Kontruderzenie znad Wieprza – rozpoczęte 16 sierpnia 1920 roku kontruderzenie wojsk polskich na tyły Frontu Zachodniego wojsk bolszewickich walczących o Warszawę.

Skład i rozmieszczenie grup uderzeniowych[edytuj]

Grupy uderzeniowe wywodziły się z dwóch armii Frontu Środkowego generała Edwarda Śmigłego-Rydza:

Grupa uderzeniowa z 4 Armii generała Leonarda Skierskiego

Grupa uderzeniowa z 3 Armii generała Zygmunta Zielińskiego

Pierwsza grupa uderzeniowa ześrodkowała się w rejonie Dęblina. Przy tej grupie (przy 14 Dywizji generała Daniela Konarzewskiego) umieścił swoje stanowisko dowodzenia sam Marszałek. Obok, przy 16 Dywizji, generał Skierski. Generał Edward Śmigły-Rydz stanął przy 1 Dywizji Piechoty Legionów. Dowódcy najwyższego szczebla znaleźli się przy dywizjach przede wszystkim po to by w ten sposób podnieść morale wojska, ugruntować wiarę w powodzenie operacji.

Działania zbrojne[edytuj]

Józef Piłsudski, który objął dowództwo grup wykonujących uderzenie, skoncentrował odwody wojsk polskich w okolicach rzeki Wieprz. Między Dęblinem i Lubartowem, wykonał niespodziewany dla bolszewików atak na ich skrzydło i tyły.

16 sierpnia o świcie ruszyło polskie uderzenie znad Wieprza, które całkowicie zmieniło układ operacyjny na przedpolach Warszawy. Doskonała dotychczas pozycja Frontu Zachodniego do szturmu na miasto i zadania klęski Polakom stała się pozycją śmiertelnego zagrożenia.

Dywizje grupy uderzeniowej, mające ogromną przewagę nad słabą bolszewicką Grupą Mozyrską Tichona Chwiesina, zgniotły południowe skrzydło 16 Armii Nikołaja Sołłohuba i zagroziły całkowitym rozbiciem infrastruktury Frontu Zachodniego z zadaniem, by już w drugim dniu natarcia dotrzeć do szosy Warszawa–Brześć. Rokowało to wyjście na tyły wojsk bolszewickich pod Warszawą.

Prawe skrzydło natarcia osłaniała 3 Dywizja Piechoty Legionów maszerująca na Włodawę i Brześć. Pod Warszawą wojska bolszewickie zostały związane energicznym zwrotem zaczepnym sił polskich broniących dotychczas Przedmościa Warszawskiego. Z broniącej Przedmościa Warszawskiego 15 Dywizji Piechoty generała Władysława Junga, wydzielono grupę uderzeniową pułkownika Stanisława Wrzalińskiego. Grupa ta składała się z XXIX Brygady Piechoty wspartej czołgami atakującymi z rejonu Warszawy na Mińsk Mazowiecki[1].

Postępy uzyskane już w pierwszym dniu natarcia były znaczne. 3 Dywizja Piechoty Legionów zajęła Włodawę. 1 Dywizja Piechoty Legionów odcinek WiszniceWohyń, a dywizje wielkopolskie 21, 16 i 14 osiągnęły rubież rzeki Wilgi, zajęły Garwolin i wysunęły patrole pod Wiązowną. 2 Dywizja Piechoty, przerzucona z zachodniego brzegu Wisły, przejęła rolę odwodu grupy uderzeniowej.

Rozpoczął się dramatyczny wyścig między czołówkami szturmowymi dywizji polskich, które dążyły do odcięcia dróg odwrotu armiom rosyjskim, a oddziałami rosyjskimi, osłaniającymi wycofywanie głównych sił.

Już 17 sierpnia 16 Armia straciła oś zaopatrzenia i ewakuacji – szosę Warszawa–Brześć–Mińsk i weszła na trakt StanisławówWęgrówBoćkiBielsk odchylając kierunek wycofywania na północ, by uniknąć uderzenia polskiego od południa.

W tym dniu odbito Mińsk Mazowiecki, Siedlce, Międzyrzec Podlaski oraz Białą Podlaską.

Uderzenie zakończyło się całkowitym powodzeniem zmuszając wojska bolszewickie do wycofania się.

24 sierpnia wielkie jednostki 4 Armii, które jako grupy uderzeniowe szły znad Wieprza, osiągnęły granicę Prus Wschodnich. Rosjanie zdecydowali się na jeszcze jedną próbę przerwania pozycji polskich.

25 i 26 sierpnia doszło do bitwy pod Kolnem, w której głównie 14 Dywizja Piechoty generała Konarzewskiego załamała rosyjskie próby przebicia się do swoich.

Uderzenie zakończyło się efektownym zwycięstwem Polaków i przesądziło o dalszym, korzystnym dla Polski, biegu wojny.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Mariusz Robert Dzienio: Działania wojenne na terenie powiatu mińskiego w dniach 16-17 VIII 1920 s. 49 [w:] Rocznik Mińsko-Mazowiecki nr 6, Mińsk Mazowiecki 2000.