Zamek w Satanowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zamek w Satanowie
Zamek w Satanowie
Zamek w Satanowie
Państwo  Ukraina
Miejscowość Satanów
Typ budynku zamek
Ukończenie budowy XV w.
Zniszczono 1676-1699
Odbudowano 1700-1722
Pierwszy właściciel Piotr Odrowąż
Kolejni właściciele Jan Krzysztof Tarnowski, Adam Hieronim Sieniawski,
Położenie na mapie obwodu chmielnickiego
Mapa lokalizacyjna obwodu chmielnickiego
Zamek w Satanowie
Zamek w Satanowie
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Zamek w Satanowie
Zamek w Satanowie
Ziemia49°15′05″N 26°15′52″E/49,251389 26,264444

Zamek w Satanowie – zamek zbudowany w XV wieku nad brzegiem Zbrucza[1] ufundował Piotr Odrowąż, ówczesny właściciel Satanowa.

Historia[edytuj]

Po śmierci w 1523 r. ostatniego z rodu Stanisława Odrowąża jego córka Zofia poślubiła Jana Krzysztofa Tarnowskiego, wojewodę ruskiego[2][3]. Po bezpotomnym małżeństwie z Tarnowskim, Zofia wyszła za mąż za Jana Kostkę, z którym miała córkę Katarzynę. Poślubiając Adama Hieronima Sieniawskiego, podczaszę koronnego[2], wniosła w posagu Satanów, który w rodzinie Sieniawskich był do XVIII w[4]. Zamek na przestrzeni wieków wielokrotnie był nękany przez Tatarów, w tym parokrotnie niszczony i grabiony na przykład w latach: 1523 i 1651, kiedy został zdobyty i zrujnowany przez Kozaków[1]. Po tych wydarzeniach miejscową ludność książę zwalniał od płacenia podatków. Pod panowanie Turcji Podole trafia w 1672 r., ale rok później Satanów jest znów polski. Ten stan rzeczy trwa tylko trzy lata, kiedy sułtan Mohamed IV grabi i niszczy Podole w zemście za śmierć syna. W Satanowie opanowuje zamek i morduje 4 tys. jego obrońców[2]. Do Sieniawskich zamek wrócił w 1699 r. Adam Mikołaj Sieniawski, kasztelan krakowski i hetman wielki koronny w 1711 r. gościł w Satanowie cara Rosji Piotra Wielkiego[2]. Ze względu na to, że zamek w latach 1700-24[1] był w odbudowie po zniszczenia spowodowanych nawałą turecką car mieszkał w domu, znajdującym się w pobliżu zamku. Na ścianie domu po tym fakcie umieszczono tablicę na pamiątkę tego wydarzenia[4].

Architektura[edytuj]

Obronny zamek miał kształt twierdzy[2], zbudowanej na planie pięcioboku z murami kurtynowymi[1]. Nieregularne boki składały się: z trzech długich na 105 m, i dwóch długich na 85 m i 65 m. Pięć narożnych baszt, szerokich na 8,5 m, wychodziło przed fasadę murów. Cztery baszty, jak zamek, były pięciokątne a jedna bramna czworokątna. Druga baszta na najkrótszym boku, tym od miasta, też posiadała bramę[4]. W południowo-wschodnim narożniku stała, pamiętająca jeszcze Odrowążów baszta ostatniej obrony[1]. Za podwójnym murem, wysokim czasami na ponad 10 m, który spinał ze sobą baszty wykopana była fosa i usypane wały. Pojedynczy mur był tylko od stromego i skalistego brzegu rzeki. Pod koniec XIX w. z pięciu baszt zamku Mikołaja Sieniawskiego stały tylko trzy już zrujnowane[2]. W 1895 r. na zamku powstała cukrownia[1] i przepompownia wody. Do czasów współczesnych z zamku zachowały się dwie okrągłe baszty[1], fragmenty budynku i murów[4].

Przypisy

  1. a b c d e f g Aleksander Strojny, Krzysztof Bzowski, Artur Grossman: Ukraina zachodnia: tam szum Prutu, Czeremoszu.... Kraków: Wyd. Bezdroża, 2005, s. 280=81. ISBN 83-921981-6-6.
  2. a b c d e f Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. X. Warszawa: 1880-1902, s. 336-39.
  3. Stanisław Odrowąż, syn Jana poślubił Annę, księżnę mazowiecką, z którą miał córkę Zofię
  4. a b c d Satanów. [dostęp 3.9.13].

Linki zewnętrzne[edytuj]