Zamek w Wysuczce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek w Wysuczce
Ilustracja
Zamek na Wysuczce w przeszłości
Państwo  Ukraina
Obwód  tarnopolski
Miejscowość Wysuczka
Typ budynku zamek
Ukończenie budowy XVII w.
Kolejni właściciele Korwin-Szymanowscy, Tadeusz Czarkowski, Cyryl Czarkowski, Tadeusz Czarkowski-Golejewski, Cyryl Czarkowski-Golejewski
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu tarnopolskiego
Zamek w Wysuczce
Zamek w Wysuczce
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Zamek w Wysuczce
Zamek w Wysuczce
Ziemia48°47′13″N 25°59′16″E/48,786944 25,987778
Zamek w Wysuczce

Zamek w Wysuczce – zamek zbudowany na początku XVII w.[1], na niewielkim płaskowyżu na stromym i wyniosłym brzegu przy ujściu rzeki Głęboczek[2] do Niczławy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1672 r. zamek został zdobyty przez Turków[1][2], a w 1675 roku obsadzony był przez załogę króla Polski Jana III Sobieskiego[2]. W 1772 w wyniku rozbioru Polski Wysuczka znalazła się pod zaborem austriackim. Pod koniec XVIII wieku należała do polskiej rodziny Szymanowskich. Około 1800 r. właścicielem został polski ordynat Tadeusz Czarkowski[2].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Nie są znane opisy, plany czy przekazy ikonograficzne pierwotnego zamku. Był zbudowany z kamienia i cegły na planie nieregularnego czworoboku, tworząc obwód obronny z murami i czterema sześciobocznymi basztami w narożach[2]. Podczas budowy od najbardziej stromej wschodniej strony wzgórza budowla została wzmocniona ścianą oporową z ciosanego piaskowca[1]. Wieże miały różne wymiary, te od strony południowo-wschodniej były bardziej masywne od tych od strony południowo-zachodniej. W ścianach wież znajdowały się prostokątne szczeliny. Prawdopodobnie dolne kondygnacje wież były zwieńczone półkolistymi łukami, natomiast górne poziomy zostały wykonane z drewna[1]. Wjazd do zamku, od północnej równinnej części płaskowyżu, oddzielonej przekopem suchej fosy i wałem prowadził przez wieżę bramną na obszerny dziedziniec[1]. Budynek mieszkalny wznosił się nad urwistym, południowym krańcem wzgórza.

Pałac[edytuj | edytuj kod]

Cyryl Czarkowski syn Tadeusza przed 1831 r. zburzył mury obronne z bramą, zasypał przekop od północy i rozpoczął przebudowę zamku na pałac, zlokalizowany między dwiema wieżami południowo-wschodnią i południowo-zachodnią[1]. Zamek wzniesiony był na fundamentach i wykutych w skale piwnicach zamkowych, być może z wykorzystaniem starych murów naziemnych. Jego żona, Maria z domu Golejewska, wobec bezdzietności ich małżeństwa, przekazała majątek wraz z zamkiem adoptowanemu krewnemu, Tadeuszowi Czarkowskiemu (1850-1940), który warunkowo przyjął jej nazwisko panieńskie[3]. Został on pierwszym ordynatem na Wysuczce, drugim był jego syn Cyryl (1885-1940, ofiara zbrodnia katyńskiej w 1940 z Ukraińskiej Listy Katyńskiej, podobnie jak drugi syn Tadeusza - Wiktor[4], a trzecim wnuk Cyryl (1915-1988)[5].

Pod koniec XIX w. stał jeszcze zachowany prawie w całości i zamieszkały obronny niegdyś zameczek[2]. Pożar zniszczył pałac w 1900 lub 1901 r. Na jego miejscu wybudowano około 1910 r. mniejszy pałac, który pozostał własnością rodziny Czarkowskich do 1939 r. W 1939 r. pałac i przyległe części starego zamku były w dobrym stanie. W zamku - pałacu mieszkał jego właściciel[1]. Po 1945 r., gdy Polsce odebrano południowe województwa i przyłączono do Ukraińskiej SRR, zamek został zburzony i rozebrany w 1991 r. Samorząd wsi ​​postanowił rozebrać cztery wielopoziomowe wieże zamku, tłumacząc swoją decyzję niebezpiecznym stanem obiektu. Wieże zostały prawie całkowicie zburzone. Z czterech kondygnacji ocalały tylko niewielkie fragmenty do pierwszego poziomu[1]. Obecnie z ruin całego kompleksu pozostały dwie narożne wieże zamku: południowo-wschodnia sześcioboczna, masywna, z prostokątnymi strzelnicami w górnej kondygnacji rozkutymi na okna i południowo-zachodnia. Między nimi znajdują się pozostałości fundamentów pałacu z piwnicami. Wieża południowo-wschodnia zachowała się na wysokość dwóch kondygnacji. Łuki w dolnej kondygnacji wieży zachowały swój pierwotny kształt. Ze smuklejszej wieży południowo-zachodniej pozostała część pierwszej kondygnacji i strzelnicami[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i Замок в селе Высечка. zamki-kreposti.com.ua. [dostęp 25.10.13].
  2. a b c d e f Sulimierski, Chlebowski i Walewski 1895 ↓, s. 144.
  3. Grzegorz Rąkowski: Przewodnik krajoznawczo-historyczny po Ukrainie Zachodniej. Część II. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2006, s. 215. ISBN 83-89188-46-5.
  4. Ukraińska Lista Katyńska. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 1994. s. 15. [dostęp 8 marca 2015].
  5. Cyryl Czarkowski-Golejewski – profil na stronie Genealogia Grochowski. genealogia.grocholski.pl. [dostęp 8 marca 2015].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. XIV. Warszawa: 1895.
  • Tadeusz Polak, Zamki na Kresach, Andrzej Łotysz, Warszawa: Paweł Okoń, 1997, ISBN 83-907506-1-9, OCLC 751246373.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]