Zamek w Czerwonogrodzie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek w Czerwonogrodzie
Ilustracja
Widok ruin pałacu Ponińskich
Państwo  Ukraina
Obwód  tarnopolski
Miejscowość Czerwonogród
Typ budynku zamek, pałac
Styl architektoniczny klasycyzm, neogotyk
Architekt Julian Zachariewicz
Rozpoczęcie budowy XIV w.
Ważniejsze przebudowy ХVII w.
Zniszczono 1914-1918, 1939-1945
Pierwszy właściciel Koriatowicze
Kolejni właściciele Teodoryk Buczacki, Danyłowiczowie, Skarbkowie, Raczyńscy, Bielscy, Gadomscy, Karol i Kalikst Ponińscy, Maria Eleonora Lubomirska
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu tarnopolskiego
Zamek w Czerwonogrodzie
Zamek w Czerwonogrodzie
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Zamek w Czerwonogrodzie
Zamek w Czerwonogrodzie
Ziemia48°49′N 25°36′E/48,816667 25,600000
Położenie Czerwonogrodu na pol. mapie sztabowej z 1925

Zamek w Czerwonogrodzie – w XIV w. Litwini zbudowali pierwszą drewniano-ziemną fortecę na wzniesieniu w dolinie rzeki Dżuryn.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W XIV w. właścicielami tych ziem byli książęta Koriatowicze, Spytek z Melsztyna, Świdrygiełło oraz Witold, po którego śmierci dobra znalazły się w posiadaniu króla[1]. Król Polski Władysław II Jagiełło zapisał owe ziemie i równocześnie przyznał spore kwoty pieniężne braciom: Michałowi Buczackiemu z Podhajec, kasztelanowi halickiemu; Michałowi Mużyle Buczackiemu, wojewodzie podolskiemu, kasztelanowi kamienieckiemi, staroście śniatyńskiemu i kołomyjskiemu, który wzniósł zamek w Śniatyniu oraz Teodorykowi Buczackiemu Jazłowieckiemu[1], kasztelanowi halickiemu. Następnie ziemie należały do Teodoryka Buczackiego Jazłowieckiego, który otrzymał je w tak zwany zastaw. W ХVII w. ród Daniłowiczów zbudował tu pierwszą kamienną fortecę. W 1665 r. starostą był Mikołaj Franciszek Daniłowicz[2]. W kolejnych latach zmieniali się właściciele warowni, którymi były rodziny: Bielskich, Gadomskich, Skarbków oraz Raczyńskich[1]. Do 1772 r. w zamku mieściła się siedziba powiatu w województwie podolskim I Rzeczypospolitej.

Pałac[edytuj | edytuj kod]

W 1778 r. Karol Poniński od rządu austriackiego kupił Czerwonogród. W 1820[potrzebny przypis] przebudował zamek na klasycystyczny pałac[1] według projektu lwowskiego architekta Juliana Zacharowicza. Rozebrano wówczas 3. zrujnowane skrzydła i 2 baszty a z ocalałego skrzydła i 2 baszt powstał nowy pałac[1]. W ciągu pierwszej połowy XIX w. pałac był udoskonalany przez syna Karola - Kaliksta Ponińskiego, który przebudował rezydencję na styl neogotycki[1]. Ostatnią jego właścicielką została na początku ХХ w. księżna Maria Eleonora Lubomirska (z d. Zamoyska[3]), która była właścicielką pałacu w latach 1862-1945. Kres świetności rezydencji położył wybuch I wojny światowej[4] i działania wrogich wojsk. Odbudowany po wojnie, zostaje zniszczony podczas II wojny światowej. W 1945 roku pałac był miejscem obrony Polaków przed atakiem UPA.

 Osobny artykuł: Zbrodnia w Czerwonogrodzie.

Dodatkowo po wojnie pałac był rozbierany w celu uzyskania materiału do budowy chlewni kołchozowych w Nyrkowie[5]. W 2013 r. z powodu braku prowadzenia prac konserwatorskich i zabezpieczających jedna z dwóch wież zamkowych uległa częściowemu zawaleniu.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

W XVII w. założenie obronnego zamku było murowane, zbudowane na planie czworoboku, z czterema okrągłymi wieżami na rogach, otoczone murem zewnętrzny[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Czerwonogród. www.ruinyizamki.pl. [dostęp 9.8.13].
  2. Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 9: Województwo podolskie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1996, s. 62-70, ISBN 83-04-04268-1, ​ISBN 83-04-03701-7​ (całość).
  3. Zamoyscy (04)
  4. Aleksander Strojny, Krzysztof Bzowski, Artur Grossman: Ukraina zachodnia: tam szum Prutu, Czeremoszu.... Kraków: Wyd. Bezdroża, 2005, s. 263. ISBN 83-921981-6-6.
  5. Andrzej W. Kaczorowski, Czerwonogród - perła Podola [w:] Biuletyn IPN Nr 1-2 (96-97) styczeń-luty 2009, s. 160

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ukraina zachodnia: tam szum Prutu, Czeremoszu..., zespół red. A. Strojny, K. Bzowski, A. Grossman, Kraków, Wyd. Bezdroża, 2005, ​ISBN 83-921981-6-6​, s. 263.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]