Honker

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Honker
Honker 2000
Honker 2000
Inne nazwy Tarpan Honker
Daewoo Honker
Intrall Honker
DZT Honker 4x4
Honker Skorpion 3
Producent FSR (1988–1996)
Daewoo Motor Polska (1997–2001)
Andoria-Mot (2002–2003)
Intrall Polska (2003–2007)
Fabryka Samochodów Honker Sp. z o.o. (od 2009)
Zaprezentowany 1984
Okres produkcji 1988–2007
od 2009
Miejsce produkcji Polska Poznań (1988–1996)
Polska Lublin (1996–2007; od 2009)
Poprzednik FSR Tarpan
Dane techniczne
Segment samochód terenowy
Typy nadwozia 2-, 3- i 5-drzwiowy hard-top oraz pick-up
Silniki Benzynowe:
FSO
AA 1.5 55,2 kW (75 KM)
AB 1.5 60,4 kW (82 KM)
CB 1.6 64 kW (87 KM)
Diesla:
Iveco SOFIM 8140.07 2.5 D 55 kW (75 KM)
Iveco SOFIM 8140.27 2.5 TD 73,5 kW (100 KM)
Andoria 4CT90 66 kW (90 KM)
Andoria 4CTi90 75 kW (102 KM)
Andoria ADCR 85 kW (115 KM)
Skrzynia biegów 5-biegowa manualna
Rodzaj napędu AWD
Długość 4630 mm
podwozie z kabiną: 5390 mm
Szerokość 1870 mm
Wysokość 2190 mm
Rozstaw osi 2800 mm
Masa własna 2250 kg
Poj. zbiornika paliwa 2x55 l
Liczba miejsc 2–10
Ładowność 900 kg
Dane dodatkowe
Pokrewne FSR Tarpan
Konkurencja ARO 24
Land Rover Defender
Mercedes-Benz klasy G
UAZ 469

Honkerpolski osobowo-towarowy samochód terenowy produkowany (z przerwami) od 1988 roku, przez różnych producentów, obecnie (od 2009) przez Fabrykę Samochodów Honker w Lublinie.

Historia[edytuj]

Tarpan Honker 4012
Honker 2324 (z prawej) i Honker 2000 (z lewej)
Honker 2000 Wojska Polskiego z brezentowym dachem
Tarpan Honker Ambulans
Honker – tył pojazdu
Tarpan Honker jako pojazd pożarniczy
Honker Skorpion
Honker Skorpion-3
Honker 2000 z urządzeniem rozgłoszeniowym „Baryton” z 10 Brygady Kawalerii Pancernej
Honkery podczas misji wojskowej w Kosowie
Ćwiczenia RARÓG z udziałem Honkerów
5-drzwiowy Honker z DZT
Honker z DZT

Prace nad pierwszym polskim osobowym samochodem terenowym rozpoczęto pod koniec lat 70. XX wieku, przede wszystkim w celu zastąpienia importowanych radzieckich samochodów UAZ 469 dla wojska, służb i użytkowników państwowych. W 1979 roku w Przemysłowym Instytucie Motoryzacji opracowano pierwszy prototyp PW-1 (od Pojazd Wielozadaniowy), na bazie prototypu Tarpan 234[1]. W latach 1982–1988 doskonalono ulepszoną konstrukcję PW-2 (zbudowano dwie serie próbne po 6 i 15 samochodów)[1]. Badania testowe prowadził Wojskowy Instytut Techniki Pancernej i Samochodowej z Sulejówka. Prototyp przedstawiono publicznie w 1984 roku, a produkcja seryjna PW-2 rozpoczęła się w 1988 roku w Fabryce Samochodów Rolniczych w Poznaniu (produkującej samochody Tarpan), pod nazwą Tarpan 4011, następnie Tarpan 4WD Honker[1]. Samochód dysponował polskim silnikiem FSO AA o mocy 75 KM, lecz okazał się on za słaby i wkrótce zastąpiono go zagranicznym silnikiem Iveco, tworząc modele Tarpan Honker 4012 (model 10 osobowy hard-top) oraz 4022 (model 2 osobowy brygadowy).

Aby nadać nazwę samochodowi ogłoszono konkurs, na który napłynęło wiele propozycji. Wybrano nazwę Honker, oficjalnie argumentując, że w języku angielskim jest to onomatopeja, oznaczająca krzyk dzikich gęsi wracających do gniazd. Ukryto informację, że był to kryptonim polskiego ataku na Monte Cassino w czasie II wojny światowej. Nazwę tę nosi również 43 Poznańska Drużyna Harcerska im. Zdobywców Monte Cassino „Honker”, na obozach której były testowane pierwsze prototypy samochodu.

Kilka lat po rozpoczęciu produkcji seryjnej, zaczęto prace projektowe nad krótszą odmianą o rozstawie osi 2210 mm pod nazwą Honker 4032. Prace te skończyły się na prototypie. Roboczo auto zostało nazwane Zwiad. Od początku opracowano też wersję sanitarki Honker 4021, z oddzieloną kabiną i kontenerowym przedziałem medycznym w tylnej części. Produkowano je następnie w małych seriach od 1989 roku na bazie dostarczanych podwozi w Wojskowych Zakładach Motoryzacyjnych 4 we Wrocławiu[2] (później w AMZ-Kutno). Na skutek przekształceń lat 90., fabryka FSR została przejęta przez koncern Volkswagen i produkcja Honkera została umieszczona w wydzielonej spółce Tarpan Sp. z o.o. Na skutek małej rentowności i stosunkowo niewielkich zamówień, spółka ta upadła w styczniu 1996 roku i zaprzestano w Poznaniu produkcji Honkerów[3]. Wiosną tego roku jednak Daewoo Motor Polska kupiło licencję i oprzyrządowanie produkcyjne i przeniosło produkcję do Lublina, do byłej FSC. Produkcję nieco zmodernizowanego samochodu uruchomiono tam w 1997 roku, jako Daewoo Honker 2324. Stosowano w nich silniki Andoria 4CT90, a część elementów zunifikowano z samochodami dostawczymi Lublin[3]. Firma Daewoo planowała też produkcję gruntownie przeprojektowanego Daewoo Honker II z napędem 4x2 lub 4x4. Ostatecznie jednak we wrześniu 2000 roku rozpoczęto produkcję wersji po „faceliftingu” pod nazwą Daewoo Honker 2000, w którym dokonano tylko kosmetycznych zmian nadwozia oraz ulepszono silnik. Po upadku Daewoo Motor Polska model nazywano Honker 2000.

Pod koniec 2000 roku koncern Daewoo i jego polska filia ogłosiły upadłość. Produkcję Honkera przejmowały jednak kolejne spółki, mając nadzieję głównie na zamówienia wojska. W maju 2002 roku produkcję wznowiła na krótko we współpracy z syndykiem Daewoo nowo utworzona spółka Andoria-Mot[4]. W 2003 roku Andoria-Mot przedstawiła podczas targów Poznań Motor Show 2003 dwie wersje tego auta z nadwoziem pickup i skrzyniowym. Następnie od 2004 roku samochód produkowany był przez Intrall Polska, która w kwietniu 2004 roku przedstawiła prawdziwie off-roadową wersję Honker Max o podwyższonej dzielności terenowej[5]. W 2005 roku zmieniono markę na Intrall Honker. W 2006 roku zaprezentowano zmodernizowany prototyp 5-drzwiowej odmiany Honkera. Nowy pojazd oprócz zmodernizowanego nadwozia otrzymał całkowicie zmienione niezależne przednie zawieszenie, oparte na wahaczach, drążkach skrętnych i hydraulicznych amortyzatorach. Zawieszenie tylne pozostało bez zmian. Produkcji tej odmiany nie podjęto. W 2007 roku jednak firma Intrall również ogłosiła upadłość[1].

Produkowano także Honkery w wersjach hard-top, ze skrzynią ładunkową oraz jako pick-up. Wykorzystywano w nich silniki benzynowe pochodzące z samochodu FSO Polonez, silniki Diesla Iveco (2.5 dm³), a od 1997 roku turbodoładowane silniki Andoria 4CT90 (później 4CTi90). Samochód w wersji podstawowej miał 3-drzwiowe nadwozie, oparte na ramie ze sztywnymi mostami napędowymi na resorach piórowych. Standardowo posiadał 2 fotele w kabinie (kierowcy i pasażera), a w tylnej części dwie czteroosobowe ławki ustawione wzdłuż ścian, oparciem do ściany. Opcją były 2 lub 3 jednoosobowe siedzenia w drugim rzędzie i dwie dwuosobowe ławki pod ścianami, lub 2 siedzenia w drugim i 2-3 w trzecim rzędzie[2].

Właścicielem praw do produkcji samochodów Honker do 2009 roku był syndyk Daewoo Motor Polska. W 2008 roku pojawiła się informacja o chęci przejęcia praw do produkcji Honkera przez ukraińską firmę DP Naftogazbud Polior, jednak do finalizacji umowy między stroną ukraińską a syndykiem DMP nie doszło. Syndyk firmy Daewoo Motor Polska utworzył w 2008 roku Zakład Produkcji Samochodów (ZPS) w Lublinie, który posiadał zamówienia na 200 sztuk Honkerów dla wojska i chciał uruchomić ich produkcję. Ostatecznie syndyk w listopadzie 2008 roku po raz kolejny zdecydował o sprzedaży praw do produkcji tego modelu oraz elementów niezbędnych do produkcji auta i hal montażowych[6].

W styczniu 2009 roku do przetargu zgłosiły się warszawska firma „Igma – pojazdy specjalne i opancerzone” oraz DZT Tymińscy Sp.j. Negocjacje trwały kilka miesięcy, w tym czasie z rozmów wycofała się Igma. Ostatecznie umowę syndyk podpisał ze spółką DZT Tymińscy, która zapłaciła za mienie po Daewoo 43 mln zł. Wraz z prawem do samochodu spółka zakupiła również m.in. montażownię, lakiernię, spawalnię, tłocznię i ośrodek badawczo-rozwojowy[7].

Po podpisaniu przedwstępnej umowy ruszyła produkcja – jednego pojazdu na zamówienie i sześciu kolejnych dla celów promocyjnych. Zakład przygotowywał również specjalistyczny samochód dla kopalni miedzi[7]. W 2010 roku wojsko zakupiło 60 Honkerów 2000 2N – był to ostatni zakup Wojska Polskiego (stan na 2015 r.)[1]. Od 2011 roku producentem samochodu została DZT Fabryka Samochodów w Lublinie Sp. z o.o., a od 2012 roku – Fabryka Samochodów Honker Sp. z o.o. (obie spółki powiązane z DZT Tymińscy lub jej wspólnikami)[8].

Odbiorcy[edytuj]

Głównymi odbiorcami tego modelu były różne służby mundurowe, zwłaszcza Wojsko Polskie. Pierwsza seria informacyjna z 1988 roku trafiła do Milicji[1]. Samochody Honker były używane w Wojsku Polskim od 1990 roku, lecz zakupy nie były masowe – pod koniec dekady było ich ok. 900, a dopiero w 2009 roku ich liczba w wojsku sięgnęła 2466[1]. Były one również eksportowane do Iraku w wersji ambulans. Największym odbiorcą cywilnym była firma KGHM Polska Miedź, w której specjalnie przystosowane (m.in. obniżone) Honkery służą m.in. do przewożenia górników pod ziemią. W 2004 roku powstał prototyp Honker Skorpion – specjalnej wersji lekko opancerzonej i uzbrojonej z przeznaczeniem dla polskich oddziałów w Iraku. Wyprodukowano kilkadziesiąt sztuk modelu Skorpion-3 (jesienią 2007 roku Wojsko Polskie użytkowało 90 sztuk)[9]. Oprócz tego, produkowano wersje wojskowe ze specjalistycznym wyposażeniem i zabudowami (głównie dowodzenia lub łączności): ZWD-3, WD-2001, ZWD-99bat[1].

Produkcja[edytuj]

Produkcja modeli Honker była niewielka, sięgając najwyżej poziomu kilkuset sztuk. W FSR w Poznaniu w 1990 roku powstało 589, w 1992 – ok. 450, w 1994 – 314 szt., w 1995 – 288 sztuk[4]. Po zaprzestaniu produkcji na początku 1996 roku, prawa do produkcji modeli Tarpan przejęła spółka Daewoo Motor Polska Sp. z o.o., która jesienią 1996 roku rozpoczęła ich montaż próbny w Lublinie. W obu tych fabrykach powstało wówczas około 20 sztuk. W 1997 roku powstało 155 szt.[4], 1998 – 232 szt., 1999 – około 350 szt., 2000 – około 200 szt.[4], 2001 – około 30-40 szt., 2002 – 140 szt., 2003 – 278 szt., 2004 – około 490 szt., 2005 – 177 szt., 2006 – 245 szt., 2007 – 35 sztuk. Od wiosny 2007 roku do 2009 roku produkcja była zawieszona.

W 2010 roku SZ RP zamówiły kolejne 60 samochodów[10].

Dane techniczne[edytuj]

Wersja Silnik Producent Średnica × skok tłoka St. sprężania Moc maksymalna Maks. moment obrotowy 0-100 km/h V-max
Silniki wysokoprężne
2,4 4CT90[11] R4 2,4 l (2417 cm³), OHC Andoria 90 × 95 mm 20,6:1 90 KM (66 kW) przy 4100 obr/min 195 Nm przy 2500 obr/min b.d. b.d.
2,4 4CTi90[11] R4 2,4 l (2417 cm³), OHC Andoria 90 × 95 mm 20,6:1 102 KM (75 kW) przy 4100 obr/min 230 Nm przy 2500 obr/min b.d. b.d.
2,5 D 8140.07 R4 2,5 l (2499 cm³) Iveco SOFIM b.d. b.d. 75 KM (55 kW) przy 4200 obr/min 162 Nm przy 2200 obr/min b.d. b.d.
2,5 TD 8140.27 R4 2,5 l (2499 cm³) Iveco SOFIM b.d. b.d. 100 KM (73,5 kW) przy 3800 obr/min 235 Nm przy 2000 obr/min b.d. b.d.
2,6 Andoria ADCR[12] R4 2,6 l (2636 cm³), OHC Andoria 94 x 95 mm 17,5:1 115 KM (85 kW) przy 3700 obr/min 250 Nm przy 2400 obr/min b.d. 130 km/h
Silniki benzynowe
1500 AA[13] R4 1,5 l (1481 cm³), OHV FSO 77 × 79,5 mm 9,2:1 75 KM (55,2 kW) przy 5200 obr/min 114,7 Nm przy 3200 obr/min b.d. b.d.
1500 AB[13] R4 1,5 l (1481 cm³), OHV FSO 77 × 79,5 mm 9,2:1 82 KM (60,4 kW) przy 5200 obr/min 113,8 Nm przy 3400 obr/min b.d. b.d.
1600 CB[14] R4 1,6 l (1598 cm³), OHV FSO 80 × 79,5 mm 9,5:1 87 KM (64 kW) przy 5200 obr/min 132 Nm przy 3800 obr/min b.d. b.d.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f g h Jan Wortak, Mustang – pierwszy z serii, „Nowa Technika Wojskowa” nr 9/2015, s. 56–61.
  2. a b S. Drążkiewicz, Samochód..., s. 23–24.
  3. a b S. Drążkiewicz, Samochód..., s. 26–28.
  4. a b c d S. Drążkiewicz, Samochód..., s. 30–32.
  5. Dominik Woch, Jazda na maksa. Test redakcyjny: wrażenia z jazdy Honkerem Max, „Auto Market Truck”, nr 32/2004 (500).
  6. Barbara Majewska: Igma chce w Lublinie produkować honkera. Kurier Lubelski, 10 lutego 2009. [dostęp 21 lutego 2009].
  7. a b Tchnęli nowe życie w lubelskiego honkera (pol.). Kurier Lubelski, 24 maja 2009. [dostęp 24 maja 2009].
  8. Historia na stronie producenta www.honker.com.pl [dostęp 2015-09-07].
  9. Mateusz Multarzyński, Następca Honkera, czyli kolejny trudny wybór, w: „Nowa Technika Wojskowa” nr 4/2009, s. 45.
  10. MON zamówiło 60 lubelskich Honkerów dla wojska kurierlubelski.pl 2010-10-23.
  11. a b Lublin II – Dane techniczne (pol.). W: mokopol.com.pl [on-line]. [dostęp 2015-10-25].
  12. Honker – Dane techniczne (pol.). W: honker.com.pl [on-line]. [dostęp 2015-11-05].
  13. a b Edward Morawski, Polonez. Budowa, eksploatacja, naprawa, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1987, s. 31–34, ISBN 83-206-0422-2.
  14. Edward Morawski, Polonez. Budowa, naprawa, eksploatacja, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1999, s. 37, ISBN 83-206-1297-7.

Bibliografia[edytuj]

  • Tomasz Szczerbicki, Honker. [w:] „Armia. Ilustrowany Magazyn Wojskowy”, nr 3, 2008, s. 83–90.
  • Intrall, [w:] Samochody Świata 2007, s. 220.
  • Sławomir Drążkiewicz, Samochód osobowo-terenowy Tarpan 4WD Honker, seria „Typy Broni i Uzbrojenia” nr 206, Bellona i Agencja Wydawnicza CB, Warszawa 2003.
  • Jan Wortak, Mustang – pierwszy z serii, „Nowa Technika Wojskowa” nr 9/2015, s. 56–61.

Linki zewnętrzne[edytuj]