15 Pułk Piechoty "Wilków"

15 Pułk Piechoty "Wilków"
Historia
Państwo	Polska
Sformowanie	grudzień 1918
Rozformowanie	1939
Nazwa wyróżniająca	Wilków
Tradycje
Święto	5 września
Nadanie sztandaru	6 sierpnia 1921
Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały	15 Pułk Piechoty (PSZ) 15 Pułk Piechoty AK "Wilków" 15 Pułk Piechoty AK "Wilków" 15 Wileński Batalion Strzelców
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja	Bochnia, Mołodeczno, Dęblin (1921-1939)
Rodzaj wojsk	piechota
Rodzaj sił zbrojnych	Wojska lądowe

Tereny działań pułku w latach 1919-1920

Pułk walczył w składzie 28 DP

15 Pułk Piechoty (15 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Święto pułkowe: 5 września (rocznica bitwy pod Stepankowicami). 4 grudnia 1920 na polach Łazdun koło Lidy pułk został wyróżniony przez marsz. Józefa Piłsudskiego Orderem Virtuti Militari. 7 września 1939 pułk brał udział w bitwie o Pabianice wchodząc w skład 28DP.^{[potrzebne źródło]}

Geneza powstania pułku

W grudniu 1918 r. w Bochni z inicjatywy por. Ludwika Piątkowskiego, popartej czynnie przez mjra Józefa Wolfa, został sformowany „pułk piechoty ziemi bocheńskiej”. W styczniu 1919 r. pułk ten otrzymał nazwę 16 pp, a następnie 15 pp. Z ochotników z powiatów bocheńskiego, grybowskiego i gorlickiego sformowano I batalion. 452 żołnierzy tego batalionu 13 marca 1919 wyruszyło na front ukraiński. Dwa kolejne bataliony pod dowództwem ppor. Władysława Uldanowicza i ppor. Władysława Kucharskiego zdecydowano formować w powiatach rzeszowskim, lipskim i tarnowskim. W drugiej połowie sierpnia 15 pp wyjechał na front, a batalion zapasowy do Ostrowi Mazowieckiej.

W celu podkreślenia nieprzejednanej zaciętości na wroga, 3 lipca 1920 r. na odprawie oficerskiej w Ogoliczach, dowódca pułku mjr Bolesław Zaleski nadał pułkowi przydomek "Wilków". Od tej chwili wszystkie prawie dokumenty figurują pod mianem 15 pp. "Wilków".

Pułk w walce o granice

15 pp. wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej, w tym w Bitwie Warszawskiej 1920 oraz wojnie-polsko-ukraińskiej.

W działaniach wojennych 1919 - 1921 15 pp. zdobył 5 dział, około 100 karabinów maszynowych, parę tysięcy karabinów powtarzalnych, przeszło 1500 jeńców, około 100 koni, kilka parowozów i dziesiątki wozów kolejowych, znaczną ilość wozów taborowych i wózków pod karabiny maszynowe, liczne magazyny żywności, mundurów i sprzętu, dziesiątki aparatów telegraficznych, setki aparatów telefonicznych wraz ze znaczną ilością przewodu telefonicznego oraz jedną chorągiew pułku sowieckiego.

Pułk w okresie pokoju

Po dwuletnich trudach wojennych i prawie jednorocznym postoju na pograniczu sowieckim nadeszła chwila, w której 15 pp., z powodu zmian wprowadzanych w organizacji wojska przeszedł z 9 Dywizji Piechoty do warszawskiej 28 Dywizji Piechoty. W dniach od 19 do 21 sierpnia 1921 r. pułk przybywa na stały postój do Dęblina.

W pułku zorganizowano specjalną kompanię dla opóźnionych, która szkoliła rekrutów dla potrzeb całego DOK. Żołnierze ci wcześniej z różnych przyczyn opóźnili swoje stawiennictwo w macierzystej jednostce.

Żołnierze pułku

Dowódcy:

• ppłk Wilhelm Fryś (od 1 I 1919)
• ppłk Rudolf Tarnawski (od 1 VI 1919)
• ppłk Romuald Dąbrowski (2 XII 1919 – 19 I 1920)
• Edward Dojan-Surówka (od 1921)
• płk SG Ludwik Lichtarowicz (XI 1925 - VII 1927)
• płk dypl. Jan Jagmin-Sadowski (29 I 1928 - 16 IX 1931)
• płk Bolesław Zaleski
• płk dypl. Władysław Frączek (1938 – 3 IX 1939)
• mjr Walerian Wieleżyński
• mjr Józef Ratajczak (od 6 IX 1939)

Oficerowie pułku:

• kpt. Tadeusz Bieńkowski

Szeregowcy:

• Stanisław Siczek
• Stanisław Wycech

Skład w styczniu 1919

• I batalion – mjr Józef Wolf (16 oficerów i chorążych, 436 szeregowych); 13 marca 1919 r. wyjechał na front ukraiński
  • 1 kompania strzelecka
  • 2 kompania strzelecka
  • 3 kompania strzelecka
  • oddział karabinów maszynowych
• kompania asystencyjna – ppor. Władysław Leon Uldanowicz
• kompania asystencyjna – ppor. Władysław Kucharski

Skład w sierpniu 1919

• I batalion – mjr Józef Wolf (16 oficerów i chorążych, 436 szeregowych); 13 marca 1919 r. wyjechał na front ukraiński
  • 1 kompania strzelecka
  • 2 kompania strzelecka
  • 3 kompania strzelecka
  • oddział karabinów maszynowych
• II batalion (w drugiej połowie sierpnia 1919 wyjechał na front wołyński i zasilił 4 DP)
  • 1 kompania strzelecka
  • 2 kompania strzelecka
  • 3 kompania strzelecka
  • 4 kompania strzelecka
  • kompania karabinów maszynowych
• III batalion (w drugiej połowie sierpnia 1919 r. wyjechał na front i zasilił 4 DP)
  • 1 kompania strzelecka
  • 2 kompania strzelecka
  • 3 kompania strzelecka
  • 4 kompania strzelecka
  • kompania karabinów maszynowych
• kampania szturmowa
• kampania techniczna
• pluton telefoniczny
• batalion zapasowy (w drugiej połowie sierpnia 1919 r. wyjechał do Ostrowi Mazowieckiej)

Virtuti Militari dla 9 DP, w tym 15 pp

Dowody cnót żołnierskich, złożone przez 15 pp. w dwuletniej wojnie z wrogami Polski, spotkały się z wysokim uznaniem Naczelnego Wodza, Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, który 4 grudnia 1920 r. o godz. 14 na polach Łazdun koło Lidy własnoręcznie dokonał uroczystego aktu dekoracji chorągwi i trąbek artyleryjskich pułków 9 DP najwyższym odznaczeniem wojskowym, "Virtuti Militari" V klasy. 15 pp. nie posiadał wówczas własnej chorągwi. Jej brak zastąpiono wypożyczoną z Warszawy, na której zawisł Krzyż Orderu "Virtuti Militari" nr 2915.

Kawalerowie orderu "Virtuti Militari"

Lista żołnierzy 15 pp., odznaczonych Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego "Virtuti Military" V Klasy (stan na 1930 r.):

Chorągiew pułkowa sierż. Michał Binaszczyk szer. Kazimierz Błachowicz, sierż. Tadeusz Brudnik plut. Michał Burkiewicz szer. Jan Ciepielowski st. szer. Andrzej Chyliński sierż. Ignacy Dąbrowski por. Ludwik Dujanowicz ppor. śp. Aleksander Jaworski szer. Aleksander Kacprzyk plut. Józef Kawalec

sierż. Stanisław Kielar kpt. Kazimierz Kiwala sierż. Antoni Kołodziej ppor. Stanisław Kowalski ppor. Stefan Lebensztejn kpt. Piotr Łaszkiewicz ppor. Paweł Łuczak kpr. Stanisław Macha sierż. Antoni Malaga ppor. Eugeniusz Małecki plut. Eugeniusz Micek por. Bolesław Mirgałowski

podch. Piotr Nowosielski kpr. Adam Rak szer. Antoni Rok por. Gracjan Samek plut. Władysław Jan Sekuła ppor. Władysław Suwalski sierż. Czesław Szperka ppor. Władysław Leon Uldanowicz por. Augustyn Tadeusz Waluś, plut. Stanisław Widła mjr Bolesław Zaleski sierż. Jan Żabiński

Krzyżem Walecznych odznaczonych zostało 480, a w liczbie tej: 62 oficerów, 3 chorążych, 3 podchorążych, 284 szeregowych. Powyższe liczby obejmują:

• odznaczonych czterokrotnie 8 oficerów, 2 chorążych, 1 podchorążego, 2 szeregowych,
• odznaczonych trzykrotnie 13 oficerów, 4 szeregowych,
• odznaczonych dwukrotnie 19 oficerów, 2 podchorążych i 34 szeregowych.

Symbole pułkowe

Sztandar

Przedstawiciele miasta Bochni, kolebki 15 pp., na jednym z zebrań rady miejskiej postanowili ufundować 15 pp. chorągiew własnym kosztem. 21 lipca 1921 r., kiedy pułk pozostawał na obszarze Mołodeczna, delegat miasta Bochni Pan Rachwał przywiózł chorągiew do miejsca postoju pułku. Poświęcenie oraz wręczenie jej pułkowi przed dowódcę 9 DP płk. Mieczysława Trojanowskiego odbyło się uroczyście 6 sierpnia 1921 r. w Chołżowie obok Mołodeczna.

Odznaka

Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 12, poz. 159 z 28 czerwca 1932 roku Odznaka ma ksztah Krzyża Kawalerskiego. Pośrodku na okrągłej tarczy wpisany numer 15. Ramiona krzyża zakończone kulkami połączone są czterema łbami wilków. Jednoczęściowa - wykonana w srebrze, na rewersie próba srebra i imiennik grawera WG. Wymiary: 41x41 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa.

Bibliografia

• 9 Dywizja Piechoty w dziejach oręża polskiego. Pruszków: Ajaks, 1995. ISBN 83-85621-75-X. 
• Wojciech Wiącek: ZARYS HISTORJI WOJENNEJ 15-GO PUŁKU PIECHOTY. Warszawa: z polecenia Wojskowego Biura Historycznego, 1929. 
• Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.