Pałac w Tulczynie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac w Tulczynie
Pałac Potockich w Tulczynie
Pałac Potockich w Tulczynie
Państwo  Ukraina
Miejscowość Tulczyn
Typ budynku pałac
Styl architektoniczny klasycyzm
Ukończenie budowy 1782 r.
Zniszczono 1928 r.
Położenie na mapie obwodu winnickiego
Mapa lokalizacyjna obwodu winnickiego
Pałac w Tulczynie
Pałac w Tulczynie
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Pałac w Tulczynie
Pałac w Tulczynie
Ziemia48°40′48″N 28°52′12″E/48,680000 28,870000

Pałac w Tulczynie – pałac, który polecił zbudować w Tulczynie w 1781 r. Stanisław Szczęsny Potocki. Powstał w stylu klasycystycznym[1] według projektu Lacroix[2]; stał się centrum kresowego latyfundium Potockiego po jego wyprowadzce z Krystynopola.

Położenie[edytuj]

Pałac znajduje się na końcu miasta przy drodze do Bracławia[2].

Historia[edytuj]

17 maja 1787 r. w pałacu zatrzymał się król Polski Stanisław August Poniatowski, na cześć którego wydano obiad dla 150 osób. W 1792 r. pałac stanowił główny ośrodek konfederacji targowickiej. Od 1804 r. do końca życia w pałacu mieszkał Stanisław Trembecki. Po śmieci Stanisława Szczęsnego Potockiego w 1809 r. rozpoczął się upadek rezydencji, która znalazła się w ręku jego trzeciej żony Zofii Potockiej, zwanej Piękną Bitynką, a potem ich syna Mieczysława. W 1843 r. pałac odwiedził Józef Ignacy Kraszewski. Od 1892 r. mieściło się w nim kasyno oficerskie. W 1928 r. spłonęło górne piętro pałacu.

Architektura, wyposażenie[edytuj]

Był to z największy pałac magnacki na wschodnich terenach Rzeczypospolitej, posiadający 17-osiową elewację o długości 68 m. Częściowo zachowany pałac jest przykładem polskiej architektury klasycystycznej i charakterystycznego dla niej typu palladiańskiego. Pałac flankowały dwie oficyny o długości ok. 80 m. Elewacja ogrodowa pałacu przypomina północną elewację pałacu w Łazienkach. Fasadę ozdabiał złoty napis w języku polskim: Oby zawsze wolnych i cnotliwych był mieszkaniem[2], roku 1782 wystawiony. W pałacu było 100 sal, cenna biblioteka z dokumentami sięgającymi XIV i XV w., bogata kolekcja gobelinów i obrazów w tym m.in. Tycjana, Rembrandta, Rafaela, Rubensa, Antoon van Dycka, Teniersa. Park otaczający rezydencję założono w 1793 r. według projektu Piotra Lenreau i nazywany był Chorosza od francuskiego La Roche. Fronton pałacu łączył się widokową aleją z położonym w odległości 200 m kościołem zakonu dominikanów. Aleja obecnie jest zabudowana. Na terenie pałacu tuż przed wizytą króla wybudowano też teatr.

Przypisy

  1. Roman Aftanazy: Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. Województwo bracławskie, T. 10, wyd. 2 przejrzane i uzupełnione, Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wrocław, Warszawa: 1996, s. 428-485.
  2. a b c Sulimierski, Chlebowski i Walewski 1892 ↓, s. 611-13.

Bibliografia[edytuj]

  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. XII. Warszawa: 1892.
  • Tadeusz Jaroszewski, Pałac w Tulczynie i początki architektury klasycyzmu na Ukrainie, Przegląd Wschodni, rok 1, zeszyt 1, Warszawa 1991.
  • Tulczyn w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XII: Szlurpkiszki – Warłynka. Warszawa 1892.