Bitwa pod Janowem (VII 1920)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Janowem
Wojna polsko-bolszewicka
Czas 25 lipca 1920
Miejsce Janów
Przyczyna ofensywa Frontu Zachodniego
Wynik walka nierozstrzygnięta
Strony konfliktu
II Rzeczpospolita Polska  Rosyjska FSRR
Dowódcy
Mścisław Butkiewicz A. Matuzienko
Siły
13 pułk ułanów oddziały 15 DK
Straty
około 200 poległych, rannych i zaginionych
brak współrzędnych
Adam Przybylski
Wojna Polska 1918―1921[1]
Kawaleria z czasów wojny polsko-sowieckiej
Szwadron kawalerii konno z lancami.

Bitwa pod Janowemwalki polskiego 13. pułku ułanów ppłk. Mścisława Butkiewicza z oddziałami sowieckiej 15. Dywizji Kawalerii w czasie lipcowej ofensywy Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego w okresie wojny polsko-bolszewickiej.

Sytuacja ogólna[edytuj | edytuj kod]

W pierwszej dekadzie lipca przełamany został front polski nad Autą, a wojska Frontu Północno-Wschodniego gen. Stanisława Szeptyckiego cofały się pod naporem ofensywy Michaiła Tuchaczewskiego[2]. Naczelne Dowództwo nakazało powstrzymanie wojsk sowieckiego Frontu Zachodniego na linii dawnych okopów niemieckich z okresu I wojny światowej[3]. Sytuacja operacyjna, a szczególnie upadek Wilna i obejście pozycji polskich od północy, wymusiła jednak dalszy odwrót[4]. Gen. Szeptycki wydał rozkaz dalszego odwrotu. 1 Armia gen. Gustawa Zygadłowicza cofała się nad Niemen, 4 Armia nad Szczarę, a Grupa Poleska na Kanał Ogińskiego i Pińsk[5][6].

Dyrektywa Naczelnego Wodza z 18 lipca ujmowała: Przy zgrupowaniu na linii Niemna i Szczary należy wziąć pod uwagę, że lewe skrzydło musi być najsilniejsze, że musimy Linię Niemna i Grodno koniecznie utrzymać. Utrata linii Niemna odkryłaby najkrótszy kierunek Warszawy i uniemożliwiłaby utrzymanie linii Narwi. Odepchnięcie naszych linii na Polesiu lub na Szczarze mniej szkodliwe[5].

Na linii rzek Niemen i Szczara zamierzano powstrzymać marsz nieprzyjaciela, skoncentrować nad Bugiem zgrupowanie wojsk i uderzyć na lewe skrzydło frontu Tuchaczewskiego[7].

23 lipca we wczesnych godzinach rannych 3 Korpus Kawalerii Gaja Gaja rozpoczął przeprawę przez Niemen. Jego 15 Dywizja Kawalerii zajęła Nowy Dwór i zagroziła tyłom grupy gen. Lucjana Żeligowskiego[8].

 Osobny artykuł: Bitwa nad Niemnem (VII 1920).

Walki pod Janowem[edytuj | edytuj kod]

24 lipca 3 Korpus Kawalerii Gaja Gaj wszedł w rejon Kuźnicy. Jego 15 Dywizja Kawalerii parła na Sokółkę[9]. Dowódca dywizji nie zdecydował się jednak na natarcie z marszu i skoncentrował swoje oddziały w rejonie Racewa. W tym czasie 13 pułk ułanów ppłk. Mścisława Butkiewicza z półbaterią artylerii konnej osłaniał odwrót 10. Dywizji Piechoty znad Niemna. 24 lipca pułk wyruszył ze Starej Kamionki w kierunku Janowa[10]. Po forsownym marszu dotarł w nakazany rejon i uzupełniał swoje szwadrony resztkami rozbitego pod Grodnem 113. pułku ułanów[9]. W trakcie prac organizacyjnych ubezpieczenia zameldowały o nadciągającej kolumnie 15. Dywizji Kawalerii[11]. Dowódca pułku nakazał wycofanie z miejscowości taborów i artylerii. Ochraniać je miał 3 szwadron.

Maszerującą w kierunku na Osowiec kolumnę zaatakowała sowiecka kawaleria. Pierwszą szarżę odparły karabiny maszynowe i artyleria strzelająca na wprost. Równocześnie ppłk Butkiewicz poprowadził na nieprzyjacielskie skrzydło szarżę siłami 1. i 2. szwadronów. Zmusiło to czerwonoarmistów do odwrotu.

Późnym popołudniem pododdziały 13. pułku ułanów zaatakowała kolejna brygada sowieckiej 15. DK. Zacięte walki przerodziły się w szereg indywidualnych pojedynków na białą broń. W walce wręcz dowódca polskiego pułku ppłk Butkiewicz pokonał i ciężko ranił dowódcę sowieckiej brygady kawalerii. Także polscy ułani uzbrojeni w lance odnosili duże sukcesy w walce, a przeciwnik wobec tego rodzaju broni był bezradny. Po kilku godzinach zapadający zmrok zmusił obie strony do przerwania walki[9].

Bilans walk[edytuj | edytuj kod]

W bitwie pod Janowem 13 pułk ułanów stracił około 200 poległych, rannych i zaginionych. W swoich wspomnieniach dowódca sowieckiego 3 Korpusu Kawalerii Gaja Gaj napisał o „wycięciu” całego polskiego pułku[9]. Boje pod Janowem i Sokółką powstrzymały na pewien czas marsz na zachód Korpusu Kawalerii Gaja[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]