Bitwa pod Dubienką (1920)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Dubienką
Wojna polsko-bolszewicka
Czas

14–31 sierpnia 1920

Miejsce

pod Dubienką

Terytorium

Polska

Wynik

zwycięstwo Polaków

Strony konfliktu
 Polska  Rosyjska FSRR
Siły
7 Dywizja Piechoty
11 pułk piechoty
7 DS; 25 DS
brak współrzędnych
Adam Przybylski,
Wojna Polska 1918–1921[1]

Bitwa pod Dubienką – walki polskiej 7 Dywizji Piechoty z oddziałami sowieckich 7 i 25 Dywizji Strzelców w okresie wojny polsko-bolszewickiej.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

W pierwszej dekadzie lipca 1920 przełamany został front polski nad Autą, a wojska Frontu Północno-Wschodniego gen. Stanisława Szeptyckiego cofały się pod naporem ofensywy Michaiła Tuchaczewskiego[2]. Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego nakazało powstrzymanie wojsk sowieckiego Frontu Zachodniego na linii dawnych okopów niemieckich z okresu I wojny światowej[3]. Sytuacja operacyjna, a szczególnie upadek Wilna i obejście pozycji polskich od północy, wymusiła dalszy odwrót wojsk polskich[4]. 1 Armia gen. Gustawa Zygadłowicza cofała się nad Niemen, a 4 Armia nad Szczarę[5]. Obrona wojsk polskich na linii Niemna i Szczary również nie spełniła oczekiwań. W walce z przeciwnikiem oddziały polskie poniosły duże straty i zbyt wcześnie rozpoczęły wycofanie na linię Bugu[6][7].

Plan polskiego Naczelnego Dowództwa zakładał, że 1. i 4. Armia oraz Grupa Poleska powstrzymają bolszewików i umożliwią przygotowanie kontrofensywy z rejonu Brześcia[8]. Rozstrzygającą operację na linii Bug, Ostrołęka, Omulew doradzał też gen. Maxime Weygand[9].

Utrata twierdzy brzeskiej spowodowała, że plan Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego uderzenia znad Bugu w skrzydło wojsk Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego i rozegrania tam decydującej bitwy przestał być realny[10]. Wojska polskie cofały się nadal, a kolejną naturalną przeszkodą terenową dogodną do powstrzymania sowieckiej ofensywy była Wisła[11].

Około południa 8 sierpnia 1920 dowódca 7 Dywizji Piechoty płk Karol Schubert otrzymał od dowódcy 3 Armii gen. Zygmunta Zielińskiego rozkaz opuszczenia linii Bugu. Odwrót rozpoczęto w godzinach wieczornych. Osłaniał 27 pułk piechoty. XIV Brygada Piechoty wycofała się w rejon Chełma, a XIII Brygada Piechoty do rejonu w okolicach Sawina[12].

 Osobny artykuł: bitwa pod Chełmem (1920).

Walczące wojska[edytuj | edytuj kod]

Jednostka
Dowódca
Podporządkowanie
II Rzeczpospolita Wojsko Polskie
7 Dywizja Piechoty gen. Karol Schubert 3 Armia
XIV Brygada Piechoty płk Józef Olszyna-Wilczyński 7 Dywizja Piechoty
gen. Pogorzelski
→ 11 pułk piechoty ppłk Aleksander Zawadzki
― III/11 pułku piechoty ppor. Stanisław Ossowski †
⇒ ochotniczy pułk wołyński mjr Wacław Drojowski
⇒ dywizjon 3 pułku artylerii ciężkiej ppłk Witold Konczakowski
⇒ pociąg pancerny „Zagończyk”
Armia Czerwona
7 Dywizja Strzelców
25 Dywizja Strzelców

Działania wojsk w rejonie Dubienki[edytuj | edytuj kod]

Położenie wojsk
Położenie 7 DP 17 sierpnia 1920[13]
Położenie 7 DP 18 sierpnia 1920[13]
Położenie 7 DP 20 sierpnia 1920[13]
Położenie 7 DP 22, 23 i 24 sierpnia 1920[13]
Położenie 7 DP 27, 28 i 29 sierpnia 1920[13]

Po przerwaniu przez nieprzyjaciela frontu nad Bugiem, dowodzący 3 Armią gen. Zygmunt Zieliński wydał płk. Karolowi Schubertowi rozkaz przesunięcia głównych sił dywizji do rejonu Chełma, z zadaniem zwalczania oddziałów sowieckich posuwających się na Lublin[14].

9 i 10 sierpnia płk Schubert dokonał przegrupowania dywizji: XIV Brygada Piechoty obsadziła Chełm, zaś XIII BP skoncentrowała się na północ od miasta w rejonie Malowana - Horodyszcze[15].

Zgodnie z rozkazem dowódcy 3 Armii z 11 sierpnia, 7 Dywizja Piechoty miała wyrzucić oddziały Armii Czerwonej za Bug i obsadzić rzekę na odcinku Świerże - Dorohusk. Zasadniczym celem było przywrócenie obrony polskiej na Bugu na odcinku DubienkaHrubieszów[16][15]. Tym samym rozkazem dowódca armii nakazał obsadzić Dubienkę 1 ochotniczym pułkiem wołyńskim mjr. Wacława Drojowskiego[a][17]. 14 sierpnia oddział kawalerii sowieckiej uderzył na pułk i rozproszył go niemal bez walki. Zginął dowódca pułku. W ręce Sowietów wpadły plany polskiej kontrofensywy znad Wieprza[18]. Gdy sowiecka kawaleria wycofała się, stanowiska pod Dubienką zajął III batalion 11 pułku piechoty.

18 sierpnia do Dubienki podeszły oddziały 25 Dywizji Strzelców i atakiem z marszu zdobyły most. Na zachodni brzeg Bugu przeszedł 25 pułk kawalerii i otoczył III batalion. Polski batalion bagnetami musiał wyrąbywać sobie drogę odwrotu. Poległ dowódca batalionu ppor. Stanisław Ossowski. Dowódca tego odcinka Bugu, podpułkownik Zawadzki, nie posiadał już żadnych odwodów i zmuszony był odgiąć prawe skrzydło na linię Turka—Ostrów—kol. Skordjów[19]. 24 sierpnia sowiecka kawaleria bez walki wycofała się, a do miasta weszły dwa bataliony 11 pułku piechoty[20].

27 sierpnia skoncentrowana w rejonie Sokala 1 Armia Konna Siemiona Budionnego ruszyła na Lublin. W ślad za kawalerią posuwały się dywizje strzeleckie 12 Armii. Stanowiło to duże zagrożenie dla tyłów i prawego skrzydła polskiej 3 Armii[17]. 28 sierpnia oddziały 25 i 7 Dywizji Strzelców sforsowały Bug, uderzając od północy i południu na Dubienkę. Po sześciu godzinach walki 11 pułk piechoty odrzucił natarcie nieprzyjaciela i obronił miasto[21]. 31 sierpnia 25 dywizja powtórzyła natarcie. Tym razem również okazało się ono bezskuteczne. W tym też dniu sowiecka 1 Armia Konna została pobita w bitwie pod Komarowem i rozpoczęła odwrót. Także dywizje strzeleckie 12 Armii zaprzestały działań zaczepnych[17].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Pułk wołyński nazywany był też batalionem ochotniczym, liczył bowiem 400 żołnierzy - w większości bardzo słabo wyszkolonych.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]