Bitwa pod Lipskiem (1920)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Lipskiem
Wojna polsko-bolszewicka
Czas 18–19 maja 1920
Miejsce pod Lipskiem
Przyczyna majowa ofensywa
Frontu Zachodniego
Wynik Klęska II BLB
odwrót wojsk polskich
Strony konfliktu
 Polska  Rosyjska FSRR
Dowódcy
gen. Jan Rządkowski
płk Stefan de Latour
W.F. Karpow
Siły
1 Dywizja L-B 5 Dywizja Strzelców
brak współrzędnych
Bitwa berezyna 1920.png

Bitwa pod Lipskiem – część wielkiej bitwy nad Berezyną. Walki polskiej 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej gen. Jana Rządkowskiego z sowiecką 5 Dywizją Strzelców w czasie majowej ofensywy wojsk Michaiła Tuchaczewskiego w okresie wojny polsko-bolszewickiej.

Położenie wojsk przed bitwą[edytuj | edytuj kod]

W maju 1920, po zajęciu Kijowa i zdobyciu przyczółków mostowych po wschodniej stronie Dniepru, wojska polskie przeszły do obrony. Wódz Naczelny Józef Piłsudski zdawał sobie sprawę z tego, że nie udało mu się rozbić większych sił nieprzyjaciela, a jedynie zmusił je do wycofania się dalej na wschód. Stąd też planował nowe uderzenie, tym razem na północnym odcinku frontu wschodniego[1]. W tym czasie dowódca Frontu Zachodniego Michaił Tuchaczewski grupował wojska na wschodnim brzegu Berezyny i także przygotowywał je do ofensywy[2].

Skład wojsk[edytuj | edytuj kod]

Wojsko Polskie

17 maja dowodzenie nad obu armiami przejął gen. Stanisław Szeptycki[3].

Armia Czerwona

Na wschodnim brzegu Berezyny utworzono zgrupowanie uderzeniowe[4]:

Całością sił uderzeniowych dowodził dowódca Frontu Zachodniego Michaił Tuchaczewski[6][7].

Przebieg działań[edytuj | edytuj kod]

Natarcie sowieckie

14 maja wojska Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego przeszły do ofensywy[1]. 16 maja 1 Dywizja Litewsko-Białoruska gen. Jana Rządkowskiego wycofała się nad Berezynę[8]. Jej II Brygada Litewsko-Białoruska w składzie nowogródzki i grodzieński pułk strzelców obsadziła zachodni brzeg Berezyny od miejscowości Berezyna do folwarku Karoliny. Na skrzydłach współdziałała z oddziałami 3 Dywizji Piechoty Legionów i z 24 pułkiem piechoty. Nowogródzki pułk strzelców zajął początkowo swoim I batalionem przyczółek na wschodnim brzegu Berezyny pod Mościszczem. Jednakże dowództwo brygady zdecydowało opuścić przedmoście i całością sił bronić się na wschodnim brzegu rzeki. 17 maja batalion nowogródzkiego pułku strzelców opuścił wschodni brzeg Berezyny. Niestety, przez niedopatrzenie nie spalono drewnianego mostu przez który ewakuowały się polskie pododdziały[9].

O świcie 18 maja artyleria sowieckiej 5 Dywizji Strzelców ze stanowisk ogniowych rozmieszczonych na wprost mostu położyła na polskie stanowiska obronne w Mościszczu silny i celny ogień, a sowiecka piechota ruszyła do natarcia. I batalion nowogródzkiego pułku strzelców przez kilka godzin odpierał falowe ataki[10]. Nieprzyjaciel znalazł bród powyżej Mościszcza, przeprawił się przez Berezynę i zagroził wyjściem na tyły oddziałów polskich. W tej sytuacji batalion wycofał się w kierunku Lipska.

W tym czasie we wsi stacjonowało dowództwo i tabory pułku nowogródzkiego. Sowieci natychmiast przeszli do pościgu i przez most w Mościszczach wpadli do Lipska, zanim Polacy zdążyli zorganizować obronę[11]. Dowodzenie nad pomieszanymi pododdziałami w Lipsku przejął ppłk Kazimierz Rybicki i przy pomocy oddziałów marszowych grodzieńskiego i nowogródzkiego pułku strzelców zorganizował kontratak. Nieprzyjaciel został wyparty z wioski, a tabory i dowództwo nowogródzkiego pułku uratowane. Jednak wobec rosnącej przewagi nieprzyjaciela, jednostki polskie opuściły Lipsk[12].

Polski kontratak

Dowódca 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej gen. Jan Rządkowski postanowił odbudować linię frontu na Berezynie. W tym celu nakazał na bazie II Brygady Litewsko-Białoruskiej utworzyć zgrupowanie uderzeniowe. Brygada została wzmocniona trzema kompaniami z 3 Dywizji Piechoty Legionów i zgrupowana pod Ulesiem[13]. 19 maja miały dołączyć do niej jeszcze dwa bataliony 24 pułku piechoty[14]. Tak utworzone zgrupowanie miało uderzyć w kierunku na Lipsk – Mościszcze z zamiarem wyrzucenia Sowietów za Berezynę[13].

W tym momencie przeciwnik rozpoczął przeciwnatarcie wzdłuż traktu na Ulesie[15]. Sowiecki pułk kawalerii rozbił 4 kompanię grodzieńskiego pułku strzelców i wyszedł na tyły II BLB. Atakując dalej kawaleria rozbiła całe lewe skrzydło grodzieńskiego pułku. Nocą, przez lukę w polskiej obronie, piechota sowieckiej 5 Dywizji Strzelców dotarła do folwarku Karoliny i uderzyła na odpoczywające dwa bataliony 24 pułku piechoty. Zaskoczenie było tak duże, że tylko małe grupki żołnierzy próbowały bezskutecznie stawić opór. II Brygada Litewsko-Białoruska została zmuszona do szybkiego odwrotu[13].

20 maja w Bereśniówce II BLB została wzmocniona przez 24 pp i pododdziały 3 DPLeg. oraz 17 DP. Podjęto jeszcze jedną próbę kontrataku. Przewaga liczebna Sowietów była jednak zbyt duża, by odnieść sukces[16][17].

Bilans walk[edytuj | edytuj kod]

Bitwa pod Lipskiem zakończyła się porażką II Brygady Litewsko-Białoruskiej i odwrotem polskich oddziałów. Brygada poniosła ciężkie straty i na kilka dni utraciła zdolność bojową. Odwrót II Brygady wymusił wycofanie się innych oddziałów polskiej 1 Armii znad Berezyny w kierunku Mołodeczna[13].

Straty sowieckie pod Lipskiem są nieznane[13].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Michaił Tuchaczewski podaje nieco inny skład Armii w początkowym okresie operacji: 4., 6.,11.,29., 53.,56. Dywizje Strzelców i 15 Dywizja Kawalerii. Oprócz wymienionych na front maszerowała 18 Dywizja Strzelców[5].
  2. Michaił Tuchaczewski podaje nieco inny skład 16 Armii w początkowym okresie operacji: 2.,8.,10.,17.,57. Dywizje Strzelców i oprócz wymienionych na front maszerowała 21 Dywizja Strzelców[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]