Bitwa pod Kijankami

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Kijankami
Wojna polsko-bolszewicka
Ilustracja
Czas 21 czerwca 1920
Miejsce pod Kijankami[a][2]
Terytorium Ukraińska Republika Ludowa
Przyczyna ofensywa Frontu Płd.-Zach.
Wynik zwycięstwo Sowietów
Strony konfliktu
 Polska  Rosyjska FSRR
Dowódcy
Franciszek Korewo
Siły
6 Dywizja Piechoty:
65 pułk piechoty
1 Armia Konna:
11 Dywizja Kawalerii
brak współrzędnych
Adam Przybylski,
Wojna Polska 1918–1921[3]
Mieczysław Biernacki,
Działania armji konnej Budiennego w kampanji polsko-rosyjskiej 1920 r. [4]

Bitwa pod Kijankamiwalki polskiego 65 pułku piechoty z oddziałami sowieckiej 11 Dywizji Kawalerii toczone w okresie ofensywy Frontu Południowo-Zachodniego w czasie wojny polsko-bolszewickiej.
Data bitwy stałą się dniem święta 65 Starogardzkiego pułku piechoty.

Sytuacja ogólna[edytuj | edytuj kod]

Po spektakularnym sukcesie wojsk polskich na Ukrainie i zajęciu 7 maja 1920 Kijowa, front ustabilizował się na linii od Prypeci, wzdłuż Dniepru, przez Białą Cerkiew, Skwirę, Lipowiec, Bracław, Wapniarkę do Jarugi nad Dniestrem[5][6][7].

Armia Czerwona wykorzystała zastój na reorganizację sił i przygotowanie ofensywy. W rejon działań przybyła 1 Armia Konna Siemiona Budionnego. 26 maja rozpoczęła się sowiecka ofensywa na Ukrainie, a już 5 czerwca trzy dywizje sowieckiej 1 Armii Konnej przełamały trwale polski front na odcinku obrony grupy gen. Jana Sawickiego [8][9].

 Osobny artykuł: bitwa pod Samhorodkiem.

Sowiecki plan kontrofensywy na Ukrainie przewidywał odcięcie polskiej 3 Armii gen. Edwarda Rydza-Śmigłego, zgrupowanej w rejonie Kijowa, poprzez opanowanie Korostenia siłami 12 Armii, oraz Koziatyna i Żytomierza przez 1 Armię Konną Siemiona Budionnego[10]. 10 czerwca odwrót spod Kijowa w kierunku na Korosteń rozpoczęła polska 3 Armia[11]. Od wschodu na Korosteń kierowała się też Grupa Aleksandra Golikowa, a od południowego zachodu 1 Armia Konna. Aby udaremnić zamiary nieprzyjaciela i osłabić konarmię, utworzona została grupa gen. Jana Romera. Grupa miała uderzyć na lewe skrzydło kawalerii sowieckiej[12].
16 czerwca polska 3 Armia dotarła do Uszy i rozpoczęła zajmowanie wyznaczonych jej pozycji obronnych[13].

Walki pod Kijankami[edytuj | edytuj kod]

18 czerwca grupa gen. Jana Romera otrzymała rozkaz uderzenia od południowego zachodu na skrzydło 1 Armii Konnej. Wchodząca w skład grupy 6 Dywizja Piechoty, wzmocniona przybyłym z głębi kraju 65 pułkiem piechoty, 20 czerwca uderzyła na nieprzyjaciela[1]. Następnego dnia dowództwo Frontu Ukraińskiego przerwało dobrze zapowiadającą się akcję i nakazało swoim wojskom odwrót[b]. Rozkaz ten nie dotarł do 65 pułku piechoty[15]. 21 czerwca, idący w awangardzie pułku III batalion kapitana Jerzego Szlifirza spędził sowieckie ubezpieczenia w Bobryckiej Bołarce i w Krzemionce. Przy wsparciu dwóch baterii 6 pułku artylerii polowej piechota zaatakowała Kijanki i około 9.00 bez większych strat zajęła wieś[16]. W oparciu o miejscowość dowódca pułku zorganizował obronę. Wtedy to przeciwnik otworzył na wysunięty batalion ogień z dział i karabinów maszynowych, jednocześnie wykonując kontratak. Zagrożone obejściem zostało prawe skrzydło obrony. Na zagrożony odcinek dowódca pułku wysłał I batalion kapitana Stefana Michalskiego. Jednak silny ogień z taczanek i szarża kawalerii unieruchomiła batalion przed skrajem wsi. W walce ciężko ranny został dowódca batalionu, a Kozacy osaczyli i rozproszyli 2 kompanię. Jej dowódca i część żołnierzy dostali się do niewoli[c][17].

Około godziny 17.00 walczący dotąd na lewo od pułku III/20 pułku piechoty zaczął wycofywać się. Na odsłonięte skrzydło wysłana została pułkowa kompania szturmowa, a zza prawego skrzydła I batalionu uderzył odwodowy II batalion porucznika Rafała Krywki. Jednocześnie przygotowywano drugą linię obrony. Tak walczono do zmierzchu i skutecznie odpierano ataki oddziałów sowieckiej 11 Dywizji Kawalerii.
Wykorzystując deszczową i ciemną noc, dowódca osamotnionego pułku zdecydował się na wycofanie swoich pododdziałów przez Andrzejewicze - Kulesze do Sered. Odwrót zabezpieczał II batalion i kompania szturmowa. W Seredach dołączono do innych oddziałów 6 Dywizji Piechoty[1].

Bilans walk[edytuj | edytuj kod]

65 pułk piechoty toczył swoją pierwszą bitwę w osamotnieniu. W walce stracił 3 oficerów i ponad trzystu poległych, rannych i zaginionych szeregowych. W czasie odwrotu utknęła w błocie część wozów taborowych i kuchni polowych. One także stały się łupem czerwonoarmistów. Straty sowieckie są nieznane[1][18].

Dzień 21 czerwca, rocznica bitwy pod Kijankami, był świętem pułkowym 65 Starogardzkiego pułku piechoty[14], a na jego sztandarze, na czerwonych polach Krzyża Wojskowego, wyhaftowano nazwy miejscowości i daty związane z walkami pułku – między innymi „Kijanki 21 VI 1920”[19].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Obecnie Киянка rejon nowogrodzki (obwód żytomierski), miejscowość na Ukrainie, na wschód od Zwiahla[1].
  2. Grupa Operacyjna gen. Romera przerwała działania ofensywne, gdyż Armia Czerwona zajęła Owrucz[14].
  3. Dowódca 2 kompanii po pewnym czasie zbiegł z sowieckiej niewoli w cywilnym przebraniu i wrócił do macierzystego pułku[17].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]