Bitwa pod Lidą (VII 1920)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Lidą
Wojna polsko-bolszewicka
Ilustracja
Czas 16–17 lipca 1920
Miejsce Lida
Przyczyna ofensywa Frontu Zachodniego
Wynik zwycięstwo Sowietów
Strony konfliktu
II Rzeczpospolita Polska  Rosyjska FSRR
Dowódcy
Jan Rządkowski
Siły
1 DL-B
11 DP
brak współrzędnych

Bitwa pod Lidą – walki polskich 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej i 11 Dywizji Piechoty z oddziałami sowieckimi w czasie lipcowej ofensywy Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego w okresie wojny polsko-bolszewickiej.

Położenie wojsk przed bitwą[edytuj | edytuj kod]

W pierwszej dekadzie lipca przełamany został front polski nad Autą, a wojska Frontu Północno-Wschodniego gen. Stanisława Szeptyckiego cofały się pod naporem ofensywy Michaiła Tuchaczewskiego[1]. Naczelne Dowództwo nakazało powstrzymanie wojsk sowieckiego Frontu Zachodniego na linii dawnych okopów niemieckich z okresu I wojny światowej[2]. Sytuacja operacyjna, a szczególnie upadek Wilna i obejście pozycji polskich od północy, wymusiła jednak dalszy odwrót[3]. 1 Armia gen. Gustawa Zygadłowicza cofała się nad Niemen, 4 Armia nad Szczarę[4], a Grupa Poleska na Kanał Ogińskiego i Pińsk[5].

Działania wojsk[edytuj | edytuj kod]

Dzień 14 lipca rozstrzygnął los obrony na pozycji okopów poniemieckich. Wobec sytuacji na lewem skrzydle 1 Armii, jej dowództwo nakazało odwrót na nową linię obrony, mającą na celu osłonę Lidy[6]. Jeszcze tej samej nocy I Brygada Litewsko-Białoruska odeszła na linię Jachimowszczyzna - MagienceZaleskowszczyzna. II Brygada L-B pozostała chwilowo nadal na swym odcinku[7]. W ciągu nocy nacisk nieprzyjaciela wzdłuż linii kolejowej LidaMołodeczno stale wzrastał. Także oddziały 11. i 5 Dywizji Piechoty cofały się. Nad ranem 16 lipca I Brygada L-B zajęła odcinek od Kiewry do Dunaju, a II Brygada Zbójsk - Pawłowicze - Honczary. Grodzieński pułk strzelców, z dwiema bateriami artylerii, znajdował się w odwodzie dywizji[8]. Przez cały dzień dywizja toczyła zacięte walki z atakującym nieprzyjacielem. Około 13.00 oddział czerwonoarmistów uderzył na tyły III batalionu Wileńskiego pułku strzelców. Batalion zaczął odchodzić na zachód, a w ślad za nim reszta pułku zaczęła wycofywać się na wzgórza, na wschodniej stronie wsi Dziamonty. Aby przywrócić poprzednie położenie, dowódca dywizji nakazał grodzieńskiemu i wileńskiemu pułkowi wykonać kontrataki. Wesprzeć uderzenie miał także nowogródzki pułk[9]. Kontrataki polskie okazały się jednak nieskuteczne, a dowódca dywizji nakazał odwrót na linię rzeki Gawii, Wieczorem odeszły pułki wileński i grodzieński, ale pułk miński nie zdążył połączyć się z resztą dywizji i wycofał się do Wielkich Kniazikowiec. Tam, razem z 11 Dywizją Piechoty przeszedł do obrony.

17 lipca cofające się oddziały 1 Armii próbowały ustabilizować front na linii Gawii i Niemna, osłaniając zarazem Lidę, gdzie znajdowały się duże składy zaopatrzenia[10]. 1 Dywizja Litewsko-Białoruska obsadziła stanowiska nad Gawią do Małych Kniazikowiec, a dalej, po Nową Żyżmę, zorganizowała obronę 11 Dywizja Piechoty. Wyczerpana walkami 11 DP miała być zluzowana przez 17 Dywizję Piechoty. Niestety, w wyniku klęski tej ostatniej pod Gieranonami, nad Gawię dotarły tylko niektóre bataliony XXXIV Brygady Piechoty i resztki XXXIII BP[11].

W tym dniu pułki wileński i grodzieński broniły linii Gawii. W lewo utrzymywano łączność z 17 Dywizją Piechoty, która nad ranem zluzowała 11 DP. Ta ostatnia odeszła do odwodu w rejon Lidy[12]. W tym czasie Sowieci sforsowali Gawię na odcinku XXXIV Brygady Piechoty i 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej. Nacierające od rana oddziały bolszewickie odrzuciły polskie pułki z linii Gawii. Oddziały polskie cofnęły się na przedpola Lidy[13]. Cofnęła się również z Kniazikowiec 17 Dywizja Piechoty. Wprowadzone do walki sowieckie drugie rzuty podjęły walkę z ariergardami polskimi. Do południa oddziały dywizji litewsko-białoruskiej zostały odrzucone w okolice Dokudowa. Podczas walk, wycofujący się z Kniazikowiec przez Białundzie miński pułk dążył pod Biskupce, by połączyć się z macierzystą dywizją. Nie dochodząc do Biskupiec, napotkał przednie straże przeciwnika. Te uderzyły, spychając pułk miński do Wielkiego Błota. Kontratakując, pułk wyszedł z potrzasku, dołączył do straży tylnej 17 DP i maszerował wzdłuż linii kolejowej na Lidę[12].

W tym czasie nowogródzki pułk przeprawił się w bród na południowy brzeg Niemna, przemaszerował swobodnie wzdłuż południowego jego brzegu, w okolicy Pudzina przeprawił się z powrotem na północny brzeg i już koło Dokudowa wziął udział w walce z nieprzyjacielem. Wileński pułk, pozostający dotychczas w odwodzie, obsadził linię rzek Dzitwy i Lidziejki na odcinku od Bieniewicz do Klebaniec.

W południe miński pułk nawiązał kontakt z macierzystą dywizją i zajął pozycje w Klebancach, łącząc w Ogrodnikach ugrupowanie obronne 1 DL-B z 17 DP. Po południu nieprzyjaciel znowu nacierał, z zamiarem odrzucenia Polaków od linii rzeki Dzitwy. Skutecznie bronił się pułk wileński, wspierany ogniem I dywizjonu artylerii dywizyjnej. Dopiero w południe, w okolicy Borawicz i Nowosiółek przeniknęły patrole kawalerii sowieckiej, stwarzając zagrożenie dla walczących pododdziałów.

W tym czasie broniąca odcinka Dajnów – Bołcinikiele 8 Dywizja Piechoty została zmuszona do odwrotu na Grodno[13]. W tym położeniu postanowiono utrzymać Lidę tylko przez czas niezbędny dla ukończenia ewakuacji zapasów i taboru kolejowego. Oddziały polskie wycofały się z Lidy nocą z 17 na 18 lipca, obsadzając pozycje nad Niemnem i Dzitwą[14].

W ciągu 18 i 19 lipca 1 Dywizja Litewsko-Białoruska wycofała się drogą Bielica- Żełudok w rejon Mostów. Kontaktu z nieprzyjacielem nie było[15].

Bilans walk[edytuj | edytuj kod]

Oddziałom 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej nie udało się powstrzymać Sowietów w ich marszu na zachód[13]. Komunikat prasowy Sztabu Generalnego z 18 lipca 1920 donosił: W rejonie Lidy toczą się zażarte walki. Lida została przez nieprzyjaciela zajęta[16].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]