Bitwa pod Bortnikami

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Bortnikami
Wojna polsko-bolszewicka
Czas 28 IX 1919
Miejsce pod Bortnikami
Wynik nierozstrzygnięta
Strony konfliktu
 Polska  Rosyjska FSRR
Dowódcy
Arnold Szylling
Siły
1 DS Wlkp.
3 pułk strzelców
4 pułk strzelców
10 Dywizja Strzelców
brak współrzędnych
Adam Przybylski,
Wojna Polska 1918–1921[1]

Bitwa pod Bortnikamiwalki polskiej grupy ppłk. Arnolda Szyllinga z oddziałami sowieckiej 10 Dywizji Strzelców toczone w pierwszym roku wojny polsko-bolszewickiej.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

W drugiej połowie lipca 1919 Naczelne Dowództwie WP zakończyło prace nad planem szeroko zakrojonej operacji zaczepnej, której celem było opanowanie Mińska, Borysowa, Bobrujska i oparcie frontu o linię rzek Dźwiny i Berezyny[2][3].

W rozkazie operacyjnym Frontu Litewsko-Białoruskiego z 3 sierpnia 1919 przewidziano, że Grupa Wielkopolska gen. Konarzewskiego miała nacierać od południowego zachodu, a jednocześnie 1 pułk Ułanów Wielkopolskich miał wyjść na tyły Mińska i przeciąć drogę oraz linię kolejową Mińsk-Borysów[4][5].

 Osobny artykuł: bitwa o Mińsk.

Po zajęciu Mińska zaistniała możliwość kontynuowania przez wojska Frontu Litewsko-Białoruskiego działań zaczepnych aż do linii rzeki Berezyny. Gdy czołowe elementy Grupy Wielkopolskiej osiągnęły 24 sierpnia rejon Osipowicz, gen. Antoni Szeptycki wydał rozkaz opanowania Bobrujska. W czasie walk o Bobrujsk kombinowana Grupa Wielkopolska wyparła z miasta oddziały 8 Dywizji Strzelców i opanowała przyczółek na wschodnim brzegu Berezyny[6][7].

 Osobny artykuł: Bitwa pod Bobrujskiem (1919).

W połowie września w rejon Bobrujska przybyły pozostałe oddziały 1 Dywizji Strzelców Wielkopolskich. Przyczółek stał się doskonałą bazą dla wypadów organizowanych na tyły wojsk sowieckich[6].

Walczące wojska[edytuj | edytuj kod]

Jednostka
Dowódca
Podporządkowanie
II Rzeczpospolita Wojsko Polskie
1 Dywizja Strzelców Wielkopolsich gen. Filip Dubiski Front Litewsko-Białoruski
3 pułk strzelców wielkopolskich ppłk Arnold Szylling 1 Dywizja Strzelców Wlkp.
→ I/3 pułku strzelców grupa ppłk Szyllinga

(atak na Bortniki)

→ II/3 pułku strzelców kpt. Władysław Lewandowski
4 pułk strzelców wielkopolskich mjr Paweł Chrobok 1 Dywizja Strzelców Wlkp.
→ 2/4 pułku strzelców ppor. Stefan Żmuda-Trzebiatowski grupa ppłk. Andersa

(obrona Ryni)

→ pluton 3/4 pułku strzelców
⇒ dwie baterie lekkie 3 pal
⇒ bateria ciężka 2 pac
1 pułk ułanów wielkopolskich ppłk Władysław Anders 1 Dywizja Strzelców Wlkp.
→ pluton 1/1 pułku ułanów ppor. Janusz Kapuściński obstawa dowódcy 1 p.uł.
→ dywizjon 1 pułku ułanów rtm. Albert Traeger 1 p.uł.
Armia Czerwona
10 Dywizja Strzelców 15 Armia

Walki pod Małymi Bortnikami[edytuj | edytuj kod]

Sowieci nie pogodzili się z utratą Bobrujska i 28 września rozpoczęli koncentrację swoich wojsk nad Ołą. Aby utrudnić przygotowania nieprzyjaciela do działań ofensywnych i uzyskać informacje o jego zamierzeniach, dowództwo 1 Dywizji Strzelców Wielkopolskich organizowało szereg wypadów. Jednym z większych był wypad na Małe Bortniki[8]. Dowódca 1 Dywizji Strzelców Wielkopolskich gen. Filip Dubiski nakazał ppłk. Arnoldowi Szyllingowi zorganizować wypad i stanąć na jego czele. Do jego dyspozycji oddał dwa bataliony 3 pułku strzelców wielkopolskich, dwie kompanie 4 pułku strzelców wielkopolskich, dwie baterie (w tym jedna ciężka) i pluton artylerii lekkiej. Łącznie grupa liczyła około tysiąca strzelców, posiadała 14 dział, 24 ckm-y. 28 września grupa ruszyła do działania. Przełamała sowiecką obronę pod Rynią i pierwszorzutowymi pododdziałami przeprawiła się przez Olę. W Ryni pozostawiono ubezpieczenie w składzie dwóch plutonów piechoty i plutonu ckm z 4 pułku strzelców. W wiosce zorganizowano też gniazdo rannych z kilkunastoma rannymi[9]. Stanowiska ogniowe zajęła tu też bateria artylerii ciężkiej[10]. Gdy główne siły grupy wypadowej rozpoczęły walkę o Małe Bortniki, na Rynię uderzyły silne oddziały nieprzyjaciela. Ppłk Szylling, zaniepokojony odgłosami walki na tyłach grupy, wydał rozkaz odwrotu. W tym czasie obronę Ryni organizował przybyły właśnie z plutonem jazdy dowódca 1 pułku ułanów wielkopolskich ppłk Władysław Anders[8]. Do Ryni także jechał samochodem dowódca dywizji gen. Filip Dubiski, który chciał być bliżej walczących wojsk. Niestety, przypłacił to życiem[11]. Oceniając położenie jako groźne, ppłk Anders ściągnął w rejon walk dywizjon swojego pułku pod dowództwem rtm. Alberta Traegera[12]. Wkrótce po tym zdarzeniu, wracająca spod Małych Bortnik, grupa ppłk. Szyllinga uderzyła na tyły nieprzyjaciela i odblokowała walczących w półokrążeniu Polaków[9].
Komunikat prasowy Sztabu Generalnego z 30 września 1919 donosił[13]:

Na wschód od Bobrujska oddziały nasze zniszczyły umocnione pozycje przeciwnika pod wsią Małe Bortniki, rozbijając jego oddziały i biorąc 400 jeńców i 6 karabinów maszynowych. Po dokonaniu tego ataku oddziały nasze cofnęły się na przyczółek mostowy. W walce tej odniósł ciężkie rany dowódca dywizji wielkopolskiej generał Dubiski, który wkrótce zmarł.

Bilans walk[edytuj | edytuj kod]

Wypad na Bortniki nie przyniósł oczekiwanych rezultatów. Do historii wojny polsko-sowieckiej przeszedł głównie z uwagi na śmierć dowódcy 1 Dywizji Strzelców Wielkopolskich gen. Filipa Dubiskiego. Przeciwnik stracił kilkudziesięciu poległych oraz 250 jeńców. Straty polskie to około 50 żołnierzy[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]