29 Pułk Strzelców Kaniowskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy polskiego pułku piechoty z numerem 29. Zobacz też: 29 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 29.
29 Pułk Strzelców Kaniowskich
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa Związku Kaniowczyków, wykonana z mosiądzu (awers)
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 15 maja
Nadanie sztandaru 15 maja 1921
Rodowód pp Ziemi Kaliskiej
14 Pułk Strzelców Polskich
Dowódcy
Pierwszy płk Józef Lewszecki
Ostatni ppłk Florian Gryl
Działania zbrojne
I wojna światowa, wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Kalisz
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 25 Dywizji Piechoty
Bratnia mogiła strzelców kaniowskich poległych w czasie bitwy pod Radzyminem 1920 roku

29 Pułk Strzelców Kaniowskich (29 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Pułk stacjonował w garnizonie Kaliszu[1], a II batalion w Szczypiornie[2] na terenie Okręgu Generalnego „Łódź” (1918-1921) i Okręgu Korpusu Nr VII (1921-1939). Oddział wchodził w skład XIX Brygady Piechoty (VII 1919-1921) i 25 Dywizji Piechoty (1921-1939). Święto pułku obchodzono 15 maja, w rocznicę wręczenia sztandaru.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj]

29 Pułk Piechoty Ziemi Kaliskiej zorganizowany został w listopadzie 1918 z trzech batalionów Okręgu Kaliskiego Polskiej Organizacji Wojskowej, utworzonych w Kaliszu, Kole, Koninie, Pyzdrach, Sieradzu, Słupcy, Szczypiornie i Turku. W pierwszych dniach listopada ludność polska Kaliskiego rozbroiła niemieckie oddziały okupacyjne. Pododdziały pułku współdziałały z powstańcami wielkopolskimi w wyzwoleniu ziemi gnieźnieńskiej. W styczniu 1919 III batalion udał się na front wschodni, gdzie toczył walki z Ukraińcami na Wołyniu. Pierwszy bój stoczył 24 lutego pod miasteczkiem Hołoby nad Stochodem. W kolejnych dniach obsadził 30. kilometrowy odcinek frontu nad rzeką. Stąd dokonywał wypadów na stację Perespa, uwieńczonych znacznymi zdobyczami wojennymi. W czasie dalszego pobytu na froncie stacza boje pod Kowlem, Policą, Sarnami, Czartoryskiem i Rafałówką. W czerwcu 1919 I i II batalion wzięły udział w walkach o Lwów. Działające początkowo w różnych grupach operacyjnych bataliony, połączyły się nad Gniłą Lipą i w grupie gen. Konarzewskiego staczały walki pod Janczynem, Dusanowem (gmina Janczyn) i Wólką. 28 czerwca pułk wkracza zwycięsko do Brzeżan a stamtąd przechodzi do Przemyśla i koleją udaje się pod Jazłowiec.

14 Pułk Strzelców Polskich został utworzony w Odessie, w ramach 4 Dywizji Strzelców Polskich gen. Lucjana Żeligowskiego. Wiosną 1919 pułk wraz z dywizją przeszedł do Rumunii, a pod koniec czerwca znalazł się na terytorium kraju w okolicach Stanisławowa. Tam w lipcu toczył walki z Ukraińcami.

29 Pułk Strzelców Kaniowskich powstał 10 lipca 1919, w wyniku połączenia 29 Pułku Piechoty Ziemi Kaliskiej z 14 Pułkiem Strzelców Polskich, wchodzącym w skład 4 Dywizji Strzelców Polskich.

Pułk w walce o granice[edytuj]

29pskan.png
Bitwa komarow 1920.png
Bitwa lomianki 1939.png

Pułk stoczył cały szereg walk z cofającymi się wojskami ukraińskimi między innymi pod Koszyłowcami, Anielówką i Tłustem. Pod koniec lipca dotarł do Zbrucza. Przez dwa miesiące pełnił nad rzeką służbę kordonową i pod koniec września został przetransportowany do Wilna.

29 Pułk Strzelców Kaniowskich wziął udział w wojnie z bolszewikami, najpierw na Litwie, a później w obronie Warszawy i na Białorusi. Podczas zawieszenia broni, do lutego 1921 obsadzał kordon wojskowy wzdłuż Bugu. 4 kwietnia 1921 pułk powrócił do Kalisza.

Pułk w okresie pokoju[edytuj]

W okresie międzywojennym 29 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr IV[3] w garnizonie Kalisz. Wchodził w skład 25 Dywizji Piechoty[3].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 29 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych[4]. Po wprowadzeniu w 1930 nowej organizacji piechoty na stopie pokojowej, pułk szkolił rekrutów dla potrzeb batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza[5].

Strzelcy kaniowscy[edytuj]

Dowódcy pułku:

  • płk Józef Lewszecki (4 XI – 12 XII 1918)
  • ppłk Karol Szemiot (12 XII 1918 – 14 VII 1919)
  • mjr Stefan Walter (14 VII 1919 – 15 VIII 1920)
  • p.o. kpt. Jan Rogowski (15 – 20 VIII 1920)
  • ppłk Wiktor Thommée (20 – 26 VIII 1920)
  • kpt. Kazimierz Aleksandrowicz (p.o. 26 VIII – 1 IX 1920)
  • ppłk Romuald Kohutnicki (1 IX 1920 – VII 1923)
  • ppłk Marian Pankowicz (p.o. VII 1923)
  • płk Bronisław Adamowicz (VII 1923 – 1925)
  • płk Artur Górski (1925 – 15 VI 1927)
  • płk dypl. Jarosław Okulicz-Kozaryn (VI 1927 – 19 XI 1938)
  • ppłk Władysław Pazderski (p.o. 19 – 21 XI 1938)
  • ppłk Florian Gryl (21 XI 1938 – IX 1939)[6]

Oficerowie pułku:

Obsada personalna w 1928

  • dowódca – ppłk SG Jarosław Okulicz-Kozaryn
  • zastępca dowódcy – ppłk piech. Rudolf Kaleński
  • kwatermistrz – ppłk piech. Antoni Dubiński
  • oficer sztabowy pułku – mjr Jan Światowiec
  • komendant Obwodu Przysposobienia Wojskowego – mjr Edward Teofil Jess
  • kapelmistrz – kpt. Lucjan Ksionek
  • płatnik – por. Gustaw Lachman
  • dowódca I batalionu – mjr Roch Stebnowski
  • dowódca II batalionu – ppłk SG Józef Urbanek
  • dowódca III batalionu – ppłk Jan Kulwieć

Obsada personalna 1 IX 1939

  • dowódca – ppłk Florian Gryl
    • I adiutant – kpt. Franciszek Sępichowski
    • II adiutant – por. Kazimierz Nawrocki
    • ofic. inf. – kpt. Władysław Duczmalewski
    • ofic. łącz. – kpt. Ignacy Kurbel
    • szef kancelarii – chor. Stanisław Piotrowski
    • kwatermistrz – por. Józef Gregorowicz
    • d-ca. komp. gosp. – por. Józef Ignasiak
    • ofic. płatnik – ppor. Franciszek Kluczyński
    • ofic. żywn. – ppor. Eugeniusz Wyrębowski
    • kapelan – kpt. ks. Henryk Kornacki
    • nacz. lekarz – por. lek. med. Władysław Główka
    • kapelmistrz – ppor. Romuald Tuzik
    • zbrojmistrz – chor. Józef Rabiej
    • d-ca komp. zwiad. – por. Włodzimierz Szumigalski
    • d-ca plut. konn. – ppor. Zbigniew Makowski
    • d-ca plut. kol. – ppor. Zygmunt Spychalski
    • d-ca komp. p-panc. kpt. Jan Wultański
    • d-ca plut. art. – kpt. Tadeusz Scheur
    • d-ca plut. pion. – por. Stanisław Kuśmierek
    • d-ca plut. p-gaz. – por. Andrzej Gutowski
    • d-ca plut. łączn. – plut. Leon Kucner
    • d-ca plut. żandarm. – plut. Władysław Můller
  • dowódca I batalionu – mjr Stanisław Szczygieł
  • dowódca II batalionu – mjr Jan Światowiec
  • dowódca III batalionu – mjr Bolesław Wodecki

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920
Spis utworzony na podstawie „Zarys historji wojennej 29-go pułku strzelców kaniowskich” s. 33

Order Virtuti Militari
  • kpt. Kazimierz Aleksandrowicz
  • por. Kazimierz Buncler
  • pchor. Franciszek Chociej
  • strzel. Franciszek Dankowski
  • kpr. Michał Janiak
  • sierż. Henryk Jaworski
  • por. Kazimierz Kordaszewicz
  • por. Antoni Kossian
  • por. Władysław Kosianowski
  • por. Józef Korzon
  • por. Stanisław Krauss
  • por. Stanisław Kazimierz Krahelski
  • sierż. Franciszek Krówka
  • sierż. Józef Kubis
  • strzel. Kazimierz Lenc
  • plut. Wilhelm Łacisław
  • kpt. Jan Łepkowski
  • strzel. Józef Marczak
  • plut. Józef Matczak
  • st. strzel. Feliks Nowak
  • kpt. Stanisław Pelc
  • st. strzel. Jerzy Pietruczek
  • st. sierż. Stanisław Pogonowski
  • st. sierż. Bronisław Przybylski
  • st. sierż. Franciszek Przytuła
  • kpt. Feliks Pstrokoński
  • por. Stanisław Pstrokoński
  • kpr. Władysław Radomski
  • sierż. Józef Rendalski
  • kpt. Jan Rogowski
  • strzel. Jan Sikora
  • por. Stanisław Skarżyński
  • plut. Józef Stanisławski
  • por. Jan Światowiec
  • sierż. Stanisław Szablewski
  • ppor. Stanisław Szpiech
  • strzel. Franciszek Trojan
  • mjr Stefan Walter
  • mjr Juliusz Ulrych
  • ppor. Marian Waśkiewicz
  • plut. Adam Wawrzyniak
  • kpt. Ludwik Wilczyński
  • strzel. Józef Wrzosek
  • ppor. Władysław Zieliński
  • ppor. Władysław Zych
  • ppor. Franciszek Żukowski

Symbole pułkowe[edytuj]

Sztandary
Wojenny, nieprzepisowy sztandar, ofiarowany został pułkowi przez biskupa polowego, ks. dr. Stanisława Galia. 15 maja 1921 odbyło się uroczyste wręczenie chorągwi pułku z udziałem Józefa Piłsudskiego.[9] Ufundowana została przez warszawskie i kaliskie Koła Opieki nad Żołnierzem[2]. Na pamiątkę tego wydarzenia dzień 15 maja stał się oficjalnym świętem pułku. Uzupełnione napisy na lewej stronie płata sztandaru zatwierdzone zostały w Dzienniku Rozkazów MSWojsk. z 1939 r., nr 10, poz. 94. Wrześniowe i wojenne losy sztandaru pozostają nieznane[2].

Odznaka
Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 17, poz. 259 z 29 kwietnia 1924 roku. Odznakę stanowi szeroki wieniec laurowy z przewiązaną szarfą u dołu, na której wpisano datę powstania pułku: 1 - VII 1919. Środek odznaki zajmuje, nałożona emaliowana w kolorze białym, tarcza przedzielona pasem żółto - granatowym. Na białych polach nałożono herb Kalisza oraz miniaturę odznaki pamiątkowej 2 Korpusu. Nad tarczą umieszczony srebrny orzeł wz. 1919. Oficerska - czteroczęściowa, wykonana w tombaku srebrzonym, patynowana i emaliowana. Wymiary: 49x43 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa i Zjednoczeni Grawerzy - Warszawa[10].

Przypisy

  1. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 68.
  2. a b c Satora 1990 ↓, s. 71.
  3. a b Almanach Oficerski 1923/24 ↓, s. 51.
  4. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  5. Jagiełło 2007 ↓, s. 64.
  6. Odznaczony VM za 1939. M.P. z 1947 r. Nr 51, poz. 354)
  7. Rocznik Oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 210, 466.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 12 marca 1929.
  9. Święto 29 Pułku p. w Kaliszu Nowości Illustrowane 1921 nr 22 s. 2-3 (zdjęcia) [1]
  10. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 60-61.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]