29 Pułk Strzelców Kaniowskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy polskiego pułku piechoty z numerem 29. Zobacz też: 29 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 29.
29 Pułk Strzelców Kaniowskich
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 15 maja
Nadanie sztandaru 15 maja 1921
Rodowód 29 Pułk Piechoty Ziemi Kaliskiej
14 Pułk Strzelców Polskich
Dowódcy
Pierwszy płk Józef Lewszecki
Ostatni ppłk Florian Gryl
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Kalisz
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 25 Dywizji Piechoty
Odznaka Zwiazku Kaniowczykow rewers mosiadz
Bratnia mogiła strzelców kaniowskich poległych w czasie bitwy pod Radzyminem 1920 roku

29 Pułk Strzelców Kaniowskich (29 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Pułk stacjonował w garnizonie Kalisz[1], a II batalion w Szczypiornie[2] na terenie Okręgu Generalnego „Łódź” (1918-1921) i Okręgu Korpusu Nr VII (1921-1939). Oddział wchodził w skład XIX Brygady Piechoty (VII 1919-1921) i 25 Dywizji Piechoty (1921-1939). Święto pułku obchodzono 15 maja, w rocznicę wręczenia sztandaru.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

29 Pułk Piechoty Ziemi Kaliskiej zorganizowany został w listopadzie 1918 z trzech batalionów Okręgu Kaliskiego Polskiej Organizacji Wojskowej, utworzonych w Kaliszu, Kole, Koninie, Pyzdrach, Sieradzu, Słupcy, Szczypiornie i Turku.

W pierwszych dniach listopada ludność polska kaliskiego rozbroiła niemieckie oddziały okupacyjne. Pododdziały pułku współdziałały z powstańcami wielkopolskimi w wyzwoleniu ziemi gnieźnieńskiej. W styczniu 1919 III batalion udał się na front wschodni, gdzie toczył walki z Ukraińcami na Wołyniu. Pierwszy bój stoczył 24 lutego pod miasteczkiem Hołoby nad Stochodem. W kolejnych dniach obsadził 30. kilometrowy odcinek frontu nad rzeką. Stąd dokonywał wypadów na stację Perespa, uwieńczonych znacznymi zdobyczami wojennymi. W czasie dalszego pobytu na froncie stacza boje pod Kowlem, Policą, Sarnami, Czartoryskiem i Rafałówką. W czerwcu 1919 I i II batalion wzięły udział w walkach o Lwów. Działające początkowo w różnych grupach operacyjnych bataliony, połączyły się nad Gniłą Lipą i w grupie gen. Konarzewskiego staczały walki pod Janczynem, Dusanowem (gmina Janczyn) i Wólką. 28 czerwca pułk wkracza zwycięsko do Brzeżan a stamtąd przechodzi do Przemyśla i koleją udaje się pod Jazłowiec.

14 Pułk Strzelców Polskich został utworzony w Odessie, w ramach 4 Dywizji Strzelców Polskich gen. Lucjana Żeligowskiego. Wiosną 1919 pułk wraz z dywizją przeszedł do Rumunii, a pod koniec czerwca znalazł się na terytorium kraju w okolicach Stanisławowa. Tam w lipcu toczył walki z Ukraińcami.

29 pułk Strzelców Kaniowskich powstał 10 lipca 1919, w wyniku połączenia 29 pułku piechoty Ziemi Kaliskiej z 14 Pułkiem Strzelców Polskich, wchodzącym w skład 4 Dywizji Strzelców Polskich.

Pułk w walce o granice[edytuj | edytuj kod]

29pskan.png
Bitwa komarow 1920.png
Bitwa lomianki 1939.png

Pułk stoczył cały szereg walk z cofającymi się wojskami ukraińskimi między innymi pod Koszyłowcami, Anielówką i Tłustem. Pod koniec lipca dotarł do Zbrucza. Przez dwa miesiące pełnił nad rzeką służbę kordonową i pod koniec września został przetransportowany do Wilna.

29 pułk Strzelców Kaniowskich wziął udział w wojnie z bolszewikami, najpierw na Litwie, a później w obronie Warszawy i na Białorusi. Podczas zawieszenia broni, do lutego 1921 obsadzał kordon wojskowy wzdłuż Bugu. 4 kwietnia 1921 pułk powrócił do Kalisza.

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

W okresie międzywojennym 29 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr IV[3] w garnizonie Kalisz. Wchodził w skład 25 Dywizji Piechoty[3].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 29 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych[4]. Po wprowadzeniu w 1930 nowej organizacji piechoty na stopie pokojowej, pułk szkolił rekrutów dla potrzeb batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza[5].

Strzelcy kaniowscy[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 roku – I zastępca dowódcy)
Kwatermistrzowie
Oficerowie pułku
Obsada personalna w 1928
  • dowódca – ppłk SG Jarosław Okulicz-Kozaryn
  • zastępca dowódcy – ppłk piech. Rudolf Kaleński
  • kwatermistrz – ppłk piech. Antoni Dubiński
  • oficer sztabowy pułku – mjr Jan Światowiec
  • komendant Obwodu Przysposobienia Wojskowego – mjr Edward Teofil Jess
  • kapelmistrz – kpt. Lucjan Ksionek
  • płatnik – por. Gustaw Lachman
  • dowódca I batalionu – mjr Roch Stebnowski
  • dowódca II batalionu – ppłk SG Józef Urbanek
  • dowódca III batalionu – ppłk Jan Kulwieć

Obsada personalna w 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[23][a]:

Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalne[25]
  • dowódca pułku – ppłk Florian Piotr Gryl
  • I zastępca dowódcy – ppłk Władysław Roman Pazderski
  • adiutant – kpt. Władysław Ewaryst Duczmalewski
  • starszy lekarz – ppłk dr Antoni Paczesny
  • młodszy lekarz – vacat
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – ppłk Józef Stanisław Haluta
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Władysław Julian Staszkiewicz
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – kpt. Zbigniew Jerzy Witold Szafran
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. Wincenty Wiktor Witkowski
  • oficer gospodarczy – por. int. Józef Grzegorowicz
  • oficer żywnościowy – por. Kazimierz Szalast
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – kpt. tab. Teodor Fox
  • kapelmistrz – ppor. adm. (kapelm.) Romuald Tuzik
  • dowódca plutonu łączności – kpt. Ignacy Kurbel
  • dowódca plutonu pionierów – por. Stanisław Kuśmierek
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – kpt. art. Tadeusz Zygmunt Scheur
  • dowódca plutonu ppanc. – por. Tadeusz Piotr Kurowski
  • dowódca oddziału zwiadu – ppor. Włodzimierz Grzelak
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr Leopold Krizar
  • dowódca 1 kompanii – kpt. Stefan Woldański
  • dowódca plutonu – ppor. Henryk Grochowski
  • dowódca 2 kompanii – kpt. Henryk II Gorzechowski
  • dowódca plutonu – ppor. Stanisław Burmajster
  • dowódca 3 kompanii – kpt. Franciszek Sępichowski
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Marian Górski
  • dowódca 1 kompanii km – kpt. Czesław Jan Jewasiński
  • dowódca plutonu – ppor. Jerzy Gerlecki
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Jan Aleksander Światowiec
  • adiutant batalionu – vacat
  • lekarz batalionu – ppor. lek. Kazimierz Lander
  • pomocnik dowódcy batalionu ds. gospodarczych – vacat
  • dowódca 4 kompanii – p.o. por. Władysław Janus
  • dowódca plutonu – ppor. Stanisław Drzymała
  • dowódca 5 kompanii – kpt. Józef Mojecki
  • dowódca plutonu – ppor. Jerzy Bolesław Markwart
  • dowódca 6 kompanii – por. Bernard Staier
  • dowódca plutonu – ppor. Tadeusz Rukściński
  • dowódca 2 kompanii km – kpt. Jan Wultański
  • dowódca plutonu – ppor. Marian Ziemkiewicz
III batalion
  • dowódca batalionu – mjr Stanisław Szczygieł
  • dowódca 7 kompanii – por. Lucjan Stanisław Makowski
  • dowódca plutonu – ppor. Tomasz Zdzisław Kozłowski
  • dowódca 8 kompanii – p.o. por. Zbigniew Majewski
  • dowódca 9 kompanii – kpt. Stefan Brykowicz
  • dowódca plutonu – por. Jan Chyla
  • dowódca plutonu – por. Leon Senatorski
  • dowódca plutonu – por. Eligiusz Wójcik
  • dowódca 3 kompanii km – por. Tadeusz Sznajder
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Wacław Szumigalski
  • dowódca plutonu – ppor. Tadeusz Słaby
  • na kursie – kpt. Roman Rendecki
Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy 25 DP
  • dowódca – mjr Bolesław Wojciech Wodecki
  • dowódca plutonu strzeleckiego – por. Kazimierz Antoni Biel
  • dowódca plutonu strzeleckiego – por. Zbigniew Solarek
  • dowódca plutonu strzeleckiego – por. Józef Bronisław Siemiątkowski[b][56 pp]
  • dowódca plutonu km – por. Zdzisław Jan Smekczyński
29 obwód przysposobienia wojskowego „Kalisz”
  • kmdt obwodowy PW – kpt. adm. (piech.) Henryk Adam Janowski
  • kmdt powiatowy PW Kalisz – ppor. piech. kontr. Stefan Jendrasiak
  • kmdt powiatowy PW Turek – kpt. piech. Tadeusz Klemens Daniszewski

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo
  • dowódca pułku – ppłk Florian Gryl
  • I adiutant – kpt. Franciszek Sępichowski
  • II adiutant – por. Kazimierz Nawrocki
  • oficer informacyjny – kpt. Władysław Duczmalewski
  • oficer łączności – kpt. Ignacy Kurbel
  • szef kancelarii – chor. Stanisław Piotrowski
  • kwatermistrz – por. Józef Gregorowicz
  • dowódca kompanii gospodarczej – por. Józef Ignasiak
  • oficer płatnik – ppor. Franciszek Kluczyński
  • oficer żywnościowy – ppor. Eugeniusz Wyrębowski
  • kapelan – kpt. ks. Henryk Kornacki
  • naczelny lekarz – por. lek. Władysław Główka
  • kapelmistrz – ppor. Romuald Tuzik
  • zbrojmistrz – chor. Józef Rabiej
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr Stanisław Szczygieł
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej -
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej -
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej -
  • dowódca 1 kompanii ckm -
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Jan Światowiec
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej -
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej -
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej -
  • dowódca 2 kompanii ckm -
III batalion
  • dowódca batalionu – mjr Bolesław Wodecki
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej -
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej -
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej -
  • dowódca 3 kompanii ckm -
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii zwiadowczej – por. Włodzimierz Szumigalski
    • dowódca plutonu konnego – ppor. Zbigniew Makowski
  • dowódca plutonu kolarzy – ppor. Zygmunt Spychalski
  • dowódca kompanii przeciwpancernej - kpt. Jan Wultański
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – kpt. Tadeusz Scheur
  • dowódca plutonu pionierów – por. Stanisław Kuśmierek
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – por. Andrzej Gutowski
  • dowódca plutonu łączności – plut. Leon Kucner

Ze składu plutonu pieszego żandarmerii nr 25 został przydzielony do pułku posterunek żandarmerii pod dowództwem plut. Władysława Můllera.

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[27]

Order Virtuti Militari
  • kpt. Kazimierz Aleksandrowicz
  • por. Kazimierz Buncler
  • pchor. Franciszek Chociej
  • strzel. Franciszek Dankowski
  • kpr. Michał Janiak
  • sierż. Henryk Jaworski
  • por. Kazimierz Kordaszewicz
  • por. Antoni Kossian
  • por. Władysław Kosianowski
  • por. Józef Korzon
  • por. Stanisław Krauss
  • por. Stanisław Kazimierz Krahelski
  • sierż. Franciszek Krówka
  • sierż. Józef Kubis
  • strzel. Kazimierz Lenc
  • plut. Wilhelm Łacisław
  • kpt. Jan Łepkowski
  • strzel. Józef Marczak
  • plut. Józef Matczak
  • st. strzel. Feliks Nowak
  • kpt. Stanisław Pelc
  • st. strzel. Jerzy Pietruczek
  • st. sierż. Stanisław Pogonowski
  • st. sierż. Bronisław Przybylski
  • st. sierż. Franciszek Przytuła
  • kpt. Feliks Pstrokoński
  • por. Stanisław Pstrokoński
  • kpr. Władysław Radomski
  • sierż. Józef Rendalski
  • kpt. Jan Rogowski
  • strzel. Jan Sikora
  • por. Stanisław Skarżyński
  • plut. Józef Stanisławski
  • por. Jan Światowiec
  • sierż. Stanisław Szablewski
  • ppor. Stanisław Szpiech
  • strzel. Franciszek Trojan
  • mjr Stefan Walter
  • mjr Juliusz Ulrych
  • ppor. Marian Waśkiewicz
  • plut. Adam Wawrzyniak
  • kpt. Ludwik Wilczyński
  • strzel. Józef Wrzosek
  • ppor. Władysław Zieliński
  • ppor. Władysław Zych
  • ppor. Franciszek Żukowski

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

Wojenny, nieprzepisowy sztandar, ofiarowany został pułkowi przez biskupa polowego, ks. dr. Stanisława Galia. 15 maja 1921 odbyło się uroczyste wręczenie chorągwi pułku z udziałem Józefa Piłsudskiego[28]. Ufundowana została przez warszawskie i kaliskie Koła Opieki nad Żołnierzem[2]. Na pamiątkę tego wydarzenia dzień 15 maja stał się oficjalnym świętem pułku. Uzupełnione napisy na lewej stronie płata sztandaru zatwierdzone zostały w Dzienniku Rozkazów MSWojsk. z 1939 r., nr 10, poz. 94. Wrześniowe i wojenne losy sztandaru pozostają nieznane[2].

Odznaka pamiątkowa

29 kwietnia 1924 roku minister spraw wojskowych generał dywizji Władysław Sikorski zatwierdził odznakę pamiątkową 29 pułku Strzelców Kaniowskich[29]. Odznaka o wymiarach 49x43 mm ma kształt wieńca laurowego z przewiązaną szarfą u dołu, na której wpisano datę powstania pułku „1 - VII 1919”. Środek odznaki zajmuje, nałożona emaliowana w kolorze białym, tarcza przedzielona pasem żółto - granatowym. Na białych polach nałożono herb Kalisza oraz miniaturę odznaki pamiątkowej II Korpusu. Nad tarczą umieszczony srebrny orzeł wz. 1919. Odznaka oficerska, czteroczęściowa, wykonana w tombaku srebrzonym, patynowana i emaliowana. Wykonawcami odznak byli: Wiktor Gontarczyk oraz Zjednoczeni Grawerzy z Warszawy[30].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[24].
  2. Gwiazdką oznaczono oficera, który pełnił jednocześnie więcej niż jedną funkcję[26].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 68.
  2. a b c Satora 1990 ↓, s. 71.
  3. a b Almanach Oficerski 1923/24 ↓, s. 51.
  4. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  5. Jagiełło 2007 ↓, s. 64.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 138 z 29 grudnia 1925 roku, s. 749.
  7. Odznaczony VM za 1939. M.P. z 1947 r. Nr 51, poz. 354)
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 543.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 130.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 127.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 lutego 1929 roku, s. 79.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 89.
  13. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 16, 582.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 547.
  15. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 maja 1927 roku, s. 154.
  16. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 90.
  17. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 210.
  18. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 408.
  19. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 415.
  20. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 sierpnia 1935 roku, s. 96.
  21. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 sierpnia 1935 roku, s. 98.
  22. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 582.
  23. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 582-583 i 674.
  24. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  25. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 582-583.
  26. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VIII.
  27. Bełdowski 1928 ↓, s. 31.
  28. Święto 29 Pułku p. w Kaliszu Nowości Illustrowane 1921 nr 22 s. 2-3 (zdjęcia) [1]
  29. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 17 z 29 kwietnia 1924 roku, poz. 259.
  30. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 60-61.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]