27 Pułk Piechoty (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
27 Pułk Piechoty
Ilustracja
Historia
Państwo

 II Rzeczpospolita

Sformowanie

1919

Rozformowanie

1939

Tradycje
Święto

15 czerwca

Nadanie sztandaru

1921

Dowódcy
Pierwszy

płk Antoni Jastrzębski

Ostatni

ppłk Bronisław Panek

Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
bitwa pod Antonowem (4 VI 1920)
Bitwa pod Horbulewem (15 VI 1920)
bitwa pod Dorohuskiem
bitwa pod Chełmem (11-18 VIII 1920)
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja

Częstochowa

Rodzaj sił zbrojnych

wojsko

Rodzaj wojsk

piechota

Podległość

7 Dywizja Piechoty

27pp 1.png
Bitwa komarow 1920.png

27 Pułk Piechoty (27 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Pułk stacjonował w Częstochowie[1]. W kampanii wrześniowej 1939 roku walczył w składzie 7 Dywizji Piechoty[2].

W walce o granice 1918-1921[edytuj | edytuj kod]

11 listopada 1918 roku w Częstochowie powstał 27 pułk piechoty. Kompania pierwsza wzięła wkrótce udział w walkach z Czechami, a w końcu lutego 1919 została wysłana na front ukraiński, gdzie wcielono ją do 8 pułku piechoty Legionów. Ponadto pułk wysłał był już w listopadzie 1918 roku dwie kompanie marszowe „Odsieczy Lwowa” pod Lwów.

W okresie organizacji pułk pełnił służbę na niespokojnym podówczas pograniczu polsko–niemieckim. 31 grudnia 1918 roku jego II batalion wyruszył na front. Po przybyciu do Hrubieszowa, batalion pozostał na miejscu, wysyłając na pierwszą linię poszczególne kompanie. I tak: kompania 5. wszedłszy w skład grupy kapitana Meraka, działała w obszarze Uchrynowa, staczając zaciętsze boje pod Sulimowem i Dołhobyczowem, 6. kompania wzmocniła grupę majora Bończy–Uzdowskiego, walczącą w obronie Włodzimierza Wołyńskiego i odznacza się w wypadzie na Wojnicę i w walkach we Włodzimierzu. W lutym 1919 zmienia ją kompania 7., która bierze udział w wypadzie na Iwanicze, a następnie pod dowództwem majora Lisa–Kuli – na Poryck. W tym okresie kompania 8. dozorowała przeprawy na Bugu, w okolicy Uściługa i Horodła. W kwietniu 1919 wszystkie kompanie ściągnięto do Włodzimierza Wołyńskiego. Od tej chwili II batalion 27 pp występuje w całości.

Rozkazem Naczelnego Wodza z 14 maja 1919 roku została powołana na obszarze Okręgu Generalnego Kielce w rejonie Częstochowy 7 Dywizja Piechoty. Dywizja w okresie wojny o granice funkcjonowała w składzie dwóch brygad piechoty, brygady kawalerii, pułku artylerii oraz służb. 27 pułk piechoty wspólnie z 11 pułkiem piechoty wchodził w skład XIV Brygady Piechoty.

W połowie maja 1919 oddziały polskie w Małopolsce Wschodniej i na Wołyniu podejmują działania zaczepne. II batalion, skierowany wraz z innymi oddziałami na Łuck odrzuca z drogi nieprzyjaciela i 16 maja zajmuje Łuck. Wchodził w tym czasie w skład Grupy generała Henryka Minkiewicza (Grupa operacyjna „Bug”)[3]. Stąd został skierowany do obszaru Brodów współdziałając w obronie tego miasta z grupą „Bug”. W jej składzie batalion przeprowadził w drugiej połowie czerwca manewr odwrotowy, a w zarządzonym niezwłocznie przeciwnatarciu powrócił na poprzednie pozycje.

12 sierpnia 1919 batalion ściągnięto z frontu i odesłano do Częstochowy, gdzie połączył się z pułkiem. Pod koniec sierpnia 1919 7 Dywizja Piechoty pełniła służbę ubezpieczeniową na Śląsku Cieszyńskim. Pierwszy i trzeci batalion pułku obsadził odcinek od Frysztatu do Dziedzic, a drugi batalion pozostawał w Skoczowie wykorzystując czas na reorganizację, uzupełnienie braków organizacyjnych i wyszkoleniowych. Na tym terenie pułk przebywał do połowy lutego 1920 roku, następnie wraca do koszar Zawady. W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował w Częstochowie[4].

1 marca 1920 pułk przybył na front wschodni, a po krótkim pobycie w Zdołbunowie przyjechał do Zwiachla, gdzie w drugiej połowie marca, w obronie ruchowej przedmieścia, przeszedł swój chrzest ogniowy, jako całość. Następnie pułk zajął odcinek Czyżówka–Seredy, broniąc Zwiachla z kierunku północnego. Zadanie swoje rozwiązał pułk czynnie, przeprowadzając cały szereg wypadów.

W końcu kwietnia 1920 Naczelny Wódz, Marszałek Polski Józef Piłsudski, podjął działania mające na celu rozbicie wojsk radzieckich na Ukrainie i osiągnięcie linii Dniepru. 27 pułk piechoty osłaniając od południa 3 Armię generała Śmigłego–Rydza osiągnął obszar Skwiry stając tam w pozycji obronnej. W końcu maja front na Ukrainie ożywia się. Na przedpolu Skwiry i Szamrajówki wywiązują się przy współudziale 27 pułku piechoty walki, w których Polacy usiłują rozbić grupujące się oddziały jazdy Budionnego. Znaczniejsze boje stoczono w pierwszych dniach czerwca w wypadach na Tatarynówkę i Antonowo, gdzie żołnierz pułku świetnie dotrzymywał pola silnym zgrupowaniom jazdy Budionnego. 5 czerwca 1920 armia konna Budionnego uderza pod Samhorodkiem i przerwawszy front polski, dąży pośpiesznie w kierunku Żytomierza. Polacy rozpoczynają odwrót. 27 pułk piechoty maszerując przez Wasilków, Radomyśl, Borszczów, spotyka 14 czerwca wieczorem pod Torczynem, 4 Dywizję Jazdy rosyjskiej zagradzającą dalszą drogę odwrotu. Pułk będąc wówczas w straży przedniej XIV Brygady Piechoty, uderza niezwłocznie na nieprzyjaciela i rozbija go, biorąc bogatą zdobycz. Nazajutrz Rosjanie skupiają rozproszone oddziały i parokrotnie ścierają się z pułkiem, usiłując za wszelką cenę powstrzymać Polaków w dalszym marszu. Za każdym jednak razem ulegają, nie mogąc dotrzymać pola żołnierzom 27 pp.

Boje z jazdą Budionnego w obszarze Torczyna okryły 27 pp dobrze zasłużoną sławą. Dzień 15 czerwca, dzień patronki Matki Boskiej Nieustającej Pomocy, stał się dniem święta pułkowego. W dalszym odwrocie pułk zatrzymuje się w przejściowej obronie nad rzekami Usz i Uborć, a po ciężkim i krwawym boju pod Jwaczanami i Rudnią Radowelską, cofa się na Słucz i Stochód, po czym zatrzymuje się na linii górnego Bugu. Biorąc udział w osłonie koncentracji grupy manewrowej Naczelnego Wodza. 27 pułk piechoty bije się w składzie 7 Dywizji Piechoty w obszarze na wschód od Chełma, powstrzymując w ruchowej obronie oddziały 12 Armii Rosyjskiej. W pierwszych dniach września 1920 3 Armia Polska ruszyła znad Bugu do ofensywy. 27 pułk piechoty forsował Bug w Malczach i posuwał się w walkach na Kowel. Nieprzyjaciel nie stawiał na drodze poważniejszego oporu i w pościgu pułk dotarł do rzeki Stochód, a następnie nad rzekę Horyń. Tu zastało go zawieszenie broni, które kładło kres wojnie polsko–bolszewickiej 1919–1920. Tutaj pełnił służbę na linii demarkacyjnej do czasu ratyfikacji pokoju. W kwietniu 1921 roku pułk powrócił do Częstochowy.

Po zakończeniu walk na froncie wschodnim, w kwietniu 1921, dokonano podsumowania kampanii. 27 pułk piechoty poniósł wielkie straty: śmiercią walecznych zginęło 14 oficerów i 143 szeregowych, w bezimiennych mogiłach legło ponad 100 szeregowych. Rannych zostało 960 żołnierzy. Za wybitne czyny bojowe, za dzielność i męstwo w obliczu nieprzyjaciela srebrny krzyż Virtuti Militari V klasy otrzymało 35 żołnierzy, a Krzyż Walecznych 80 żołnierzy. Zebrali też wiele pochwał ze strony najwyższego dowództwa armii. Na terenie operacyjnym pułk zdobył: parę tysięcy jeńców, 25 dział, 100 karabinów maszynowych, 12 samochodów pancernych.

12 października 1921 roku Józef Piłsudski niespodziewanie odwiedził Jasną Górę i wizytował miejsce stacjonowania 27 pułku piechoty. Wizytacja musiała wypaść nadzwyczaj dobrze, skoro niedługo po tym zapadła decyzja o udziale pułku w przyłączeniu Śląska do Polski. Rozkazem Ministra Spraw Wojskowych pułk został wcielony w skład Armii Śląskiej (dowódca gen. broni Stanisław Szeptycki) i 22 czerwca 1922, 27 pp otrzymał rozkaz (pokojowego) przejęcia z rąk niemieckich Tarnowskich Gór i okolic. W sierpniu 1922, po wykonaniu zadania pułk powrócił do Częstochowy.

Obsada personalna pułku w 1920[5]
Stanowisko Stopień, imię i nazwisko
Dowódca ppłk Paweł Wierzbicki
Adiutant por. Zygmunt Kałapski
Oficer broni por. Wiktor Biegański
Lekarz por. lek. Rajmund Barański
Kapelan ks. Zygmunt Przyjemski
Oficer łączności ppor. Jan Go sławski
Dowódca taborów por. Kazimierz Zieliński
Dowódca I batalionu por. Władysław Kański
Adiutant por. Aleksander Karsz
Lekarz ppor. lek. Włodzimierz Czerny
Dowódca 1 kompanii ppor. Zbigniew Kajetanowicz  ?
Dowódca 2 kompanii ppor. Jan Rochowicz
Dowódca 3 kompanii ppor. Stanisław Cielemencki ?
Dowódca 4 kompanii ppor. Stanisław Kumorek
Dowódca 1 kompanii km por. Józef Stankiewicz
Dowódca plutonu ppor. Romuald Jaszczanin
Dowódca 11 batalionu kpt. Borys Fournier
Adiutant ppor. Ludwik Ładziński
Oficer prowiantowy urz. wojsk. XI r. Stanisław Szczytowski
Oficer kasowy ppor. Teodor Albiński
Dowódca 5 kompanii por. Antoni Górniewicz
Dowódca 6 kompanii ppor. Eugeniusz Janowski
Dowódca 7 kompanii por. Ignacy Burczyński
Dowódca 8 kompanii por. Jakub Zamojski
Dowódca 2 kompanii km ppor. Sylwester Szymański
Dowódca III batalionu kpt. Witold Stankiewicz
Lekarz ppor. lek. dr Chaim Gutsztadt
ppor. lek. dr Joachim Margulies
Dowódca 9 kompanii ppor. Wacław Ożyński
Dowódca 10 kompanii ppor. Tadeusz Chmielowski
Dowódca 11 kompanii ppor. Ignacy Włostowski
Dowódca plutonu ppor. Jerzy Arot
Dowódca 12 kompanii ppor. Gustaw Janecki
Dowódca 3 kompanii km ppor. Zygmunt Krenżel
Dowódca kompanii technicznej por. Stefan Kałęcki
Dowódca plutonu por. Władysław Anuszewski
Dowódca 4 kompanii km por. Stanisław Bielecki

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Order Virtuti Militari
Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[6][7].
sierż. Stanisław Bedka ś.p. szer. Mikołaj Bobrowski sierż. Stanisław Boliński
por. Ignacy Burczyński kpr. Michał Cechowicz szer. Józef Dymarczyk
kpt. Borys Fournier szer. Ludwik Garyga por. Antoni Górniewicz
ppor. Gustaw Janecki ppor. Eugeniusz Janowski plut. Stanisław Jasiński
plut. Józef Kordaczek st. szer. Andrzej Kuchta sierż. Wawrzyniec Kudła
ś.p. plut. Stanisław Kulesza ppor. Stanisław Kumorek szer. Bronisław Kwecko
ś.p. pchor. Miron Łosiewicz ś.p. sierż. Jan Mastalerz sierż. Andrzej Mercik
ś.p. pchor. Bronisław Mikołajczyk ś.p. st. szer. Feliks Myśliwiec ś.p. st. szer. Jan Nagiel
ppor. Alfred Peszke ś.p. por. Marian Raczyński por. Józef Edmund Stankiewicz
kpt. Witold Stankiewicz sierż. Władysław Szczęsny sierż. Jacek Tomaszewski
st. sierż. Feliks Watala sierż. Marian Wielgosz ppor. Ignacy Włostowski
kpr. Władysław Zagrodzki ś.p. por. Antoni Zawadzki

35 żołnierzy pułku zostało odznaczonych Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari za wojnę 1918–1920, a kolejnych 80 żołnierzy zostało odznaczonych Krzyżem Walecznych[6][7].

Koszary pułku, obecnie gmach Politechniki Częstochowskiej.

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

7 DP w 1938.jpg

W okresie międzywojennym 27 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr IV[8] w garnizonie Częstochowa, w koszarach „Zawady” ul. gen. J. H. Dąbrowskiego (obecnie gmach główny Politechniki Częstochowskiej). Kadra batalionu zapasowego stacjonowała w Piotrkowie[8]. Pułk wchodził w skład 7 Dywizji Piechoty[8].

W 1923 r. z inicjatywy kadry oficerskiej założono w Częstochowie Wojskowy Klub Sportowy 27 pp.[9] Klub prowadził osiem sekcji, z których najważniejsza była lekkoatletyczna[10]. WKS 27 pp był organizatorem licznych zawodów sportowych, wielokrotnie był gospodarzem rozgrywanych co roku mistrzostw lekkoatletycznych 7 Dywizji Piechoty. Obiektem sportowym klubu stał się wcześniejszy plac apelowy przy koszarach, obecnie Miejski Stadion Lekkoatletyczny w Częstochowie[10].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10–50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 27 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych[11]. Począwszy od roku szkolnego 1932/1933 w pułku prowadzono Dywizyjne Kursy Podchorążych Rezerwy Piechoty, prowadzone dla żołnierzy wszystkich pułków piechoty 7 Dywizji Piechoty. W pułku zorganizowano też specjalną kompanię dla opóźnionych, która szkoliła rekrutów dla potrzeb całego DOK. Żołnierze ci wcześniej z różnych przyczyn opóźnili swoje stawiennictwo w macierzystej jednostce[12].

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939[13][a]
Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalne
dowódca pułku płk dypl. Franciszek Tomsa-Zapolski
I zastępca dowódcy ppłk Bronisław Panek
w dyspozycji dowódcy mjr kontr. Bazyli Czabanowski
adiutant kpt. Józef Bolesław Grabiński
starszy lekarz mjr dr Tadeusz Marian Wiszniewski
młodszy lekarz ppor. lek. Jerzy Kurowski
II zastępca dowódcy (kwatermistrz) mjr Zygmunt Ligarzewski
oficer mobilizacyjny kpt. adm. (piech.) Józef II Ptaszyński
zastępca oficera mobilizacyjnego kpt. Józef Prus
oficer administracyjno-materiałowy kpt. Leon Janik
oficer gospodarczy kpt. adm. (piech) Bronisław Stojaczyk
oficer żywnościowy por. Feliks Kościuga
oficer taborowy kpt. tab. Maksymilian Szałek
kapelmistrz por. adm. (kapelm.) Bolesław Grzewiński
dowódca plutonu łączności por. Władysław Kozłowski
dowódca plutonu pionierów por. Jan Kowalski
dowódca plutonu artylerii piechoty kpt. art. Marian Konrad Pazelt
dowódca plutonu ppanc. por. Michał Stanisław Chiłmicki
dowódca oddziału zwiadu ppor. Stefan Józef Sowicki
I batalion
dowódca batalionu mjr Józef Herzog
dowódca 1 kompanii p.o. por. Jakub Korczyk
dowódca plutonu ppor. Henryk Lucjan Puchalski
dowódca 2 kompanii kpt. Marian Kiełczewski
dowódca plutonu por. Władysław Bolesław Czekalski
dowódca plutonu ppor. Edmund Andrzej Sienkowski
dowódca 3 kompanii kpt. Hipolit Ogórkiewicz
dowódca plutonu ppor. Wacław Ząbek
dowódca 1 kompanii km por. Stefan Kaźmierski
dowódca plutonu ppor. Marian Danielewicz
II batalion
dowódca batalionu mjr Marian II Szulc
dowódca 4 kompanii kpt. Władysław Rolski
dowódca plutonu ppor. Antoni Bochniak
dowódca 5 kompanii kpt. Stanisław II Ostaszewski
dowódca plutonu ppor. Jerzy Alojzy Dyakowski
dowódca 6 kompanii por. Jan Jerzy Łodziński
dowódca plutonu ppor. Stanisław Boleń
dowódca 2 kompanii km kpt. Jan Płaneta
dowódca plutonu ppor. Zdzisław Marian Żelechowski
III batalion
dowódca batalionu ppłk dypl. Michał Maćkowski
dowódca 7 kompanii kpt. Roman Edward Sulgostowski
dowódca plutonu ppor. Mirosław Dyrr
dowódca 8 kompanii kpt. Wacław Ludwik Respondek
dowódca plutonu por. Marian Antoni Długołęcki
dowódca 9 kompanii por. Brunon Kurzawa
dowódca plutonu ppor. Jan Nepomucen Strzelecki
dowódca 3 kompanii km por. Eugeniusz Bednarski
dowódca plutonu ppor. Piotr Paweł Bryjak
na kursie kpt. Jan Mirosławski
Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy 7 DP
dowódca mjr Zygmunt Żywocki
dowódca plutonu por. Zdzisław Antoni Bukojemski
dowódca plutonu por. Eugeniusz Michał Rodak
dowódca plutonu por. Zygmunt Szewczyk
dowódca plutonu ppor. Arkadiusz Ordyński
27 obwód przysposobienia wojskowego „Częstochowa”
kmdt obwodowy PW kpt. piech. Jerzy Grzegorz Grębocki
kmdt miejski PW Częstochowa kpt. piech. Antoni Górniewicz
kmdt powiatowy Radomsko kpt. adm. (piech.) Eugeniusz Buba
kmdt powiatowy Włoszczowa kpt. kontr, piech. Stanisław Matuszewski

Pułk w kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

Pułk walczył w składzie 7DP
Struktura organizacyjna i obsada personalna we wrześniu 1939[15][16]
dowódca pułku ppłk Bronisław Panek
I adiutant kpt. Józef Grabiński
II adiutant por. Władysław Kozłowski
por. Jakub Korczyk
oficer informacyjny N.N.
oficer łączności por. Władysław Kozłowski[17]
kwatermistrz kpt. Leon Janik
oficer płatnik ppor. rez. Franciszek Urbański
oficer żywnościowy por. Kiełbik[17]
naczelny lekarz kpt. dr Ajzyk (Adam) Wolberg
kapelan N.N.
dowódca kompanii przeciwpancernej por. Michał Chełmicki
dowódca plutonu artylerii piechoty kpt. art. Marian Pazelt † 10 IX Stężyca
dowódca 1 działonu plut. zaw. Zieliński
dowódca 2 działonu plut. zaw. Adam Radziech
dowódca kompanii zwiadowców ppor. Stefan Sowicki
dowódca kompanii gospodarczej N.N.
dowódca plutonu łączności ppor. rez. Jan Sołtysiak
dowódca plutonu pionierów N.N.
dowódca plutonu przeciwgazowego N.N.
dowódca I batalionu mjr Marian Szulc
adiutant batalionu ppor. rez. Stanisław Szymański
oficer łączności ppor. rez. Kazimierz Płazak[17]
oficer płatnik ppor. rez. Kazimierz Organa[17]
oficer żywnościowy ppor. rez. Ptaszyński[17]
lekarz ppor. rez. lek. Kazimierz Borkowski[17]
dowódca 1 kompanii strzeleckiej por. Jan Łodziński
dowódca 2 kompanii strzeleckiej kpt. Marian Kiełczewski
dowódca 3 kompanii strzeleckiej por. rez. Stanisław Trząski
dowódca 1 kompanii cekaemów por. Stefan Kaźmierski
dowódca II batalionu mjr Zygmunt Bolesław Żywocki
adiutant batalionu por. rez. dr Stanisław Podlewski
dowódca 4 kompanii strzeleckiej por. rez. Stefan Czechowski
dowódca 5 kompanii strzeleckiej por. Jakub Korczyk
dowódca 6 kompanii strzeleckiej ppor. Arkadiusz Ordyński
dowódca 2 kompanii cekaemów por. Władysław Czekalski
dowódca III batalionu mjr Stanisław Leopold Kulig-Lang
adiutant batalionu ppor. rez. Józef Steczko
dowódca 7 kompanii strzeleckiej kpt. Jerzy Grębocki
dowódca 8 kompanii strzeleckiej por. Feliks Kościuga
dowódca 9 kompanii strzeleckiej kpt. Władysław Rolski[b] †1940 Charków
dowódca 3 kompanii cekaemów por. Eugeniusz Bednarski

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
Żołnierze pierwszych kompanii pułku wychodzących w bój w 1918 pochodzili z powiatów częstochowskiego i wieluńskiego, dlatego nie należy się dziwić, że ludność tych powiatów ufundowała sztandar dla swojego pułku. Znakiem tego są wyhaftowane w rogach płachty sztandaru herby Częstochowy i Wielunia. W dwóch pozostałych rogach umieszczono datę powstania pułku i cyfrę numeru pułku, w środku widniał orzeł państwowy. Sztandar przekazany przez przedstawicieli ofiarodawców reprezentowanych przez Koło Polek 31 października 1921 Pierwszemu Marszałkowi Polski Józefowi Piłsudskiemu został następnie 13 listopada 1921 uroczyście wręczony przez Marszałka w Belwederze delegacji pułkowej. Uroczyste poświęcenie sztandaru na Jasnej Górze w Częstochowie w obecności Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego i ponowne przekazanie go Pułkowi odbyły się 15 lutego 1922. Ten gest Marszałka (dwukrotne wręczanie sztandaru) został odebrany przez żołnierzy i społeczeństwo jako niespotykane wyróżnienie dla pułku za nieustępliwą walkę z Armią Konną Budionnego.

W czasie walk kampanii wrześniowej 1939 roku sztandar 27 pułku piechoty zaginął. Na krótko pojawił się w Częstochowie w 1945 roku. Zaginął ponownie w 1952 roku[22]. Odnaleziony ponownie w Częstochowie w 1996 roku, został przekazany do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Odznaka pamiątkowa

23 kwietnia 1929 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 27 pułku piechoty[23].

Odznaka o wymiarach 40 × 40 mm ma kształt krzyża maltańskiego w barwach piechoty, którego ramiona są połączone wieńcem laurowym. W środku na skrzyżowaniu dwóch mieczy znajduje się orzeł biały, trzymający w swych szponach tabliczkę z cyfrą pułku. Były dwie odmiany odznaki: oficerska i podoficerska. Odznakę wręczał dowódca pułku w dniu święta pułkowego. Wersja żołnierska – jednoczęściowa wykonana z tombaku srebrzonego i oksydowana. Wykonawcą odznaki był Wiktor Gontarczyk z Warszawy[1].

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

ppłk piech. Władysław Konrad Czapliński. Fotografia wykonana w Częstochowie 30 XI 1935. Na kieszeni munduru odznaka 27 pp.
 Z tym tematem związana jest kategoria: oficerowie 27 Pułku Piechoty (II RP).
Dowódcy pułku
  • płk Antoni Jastrzębski (7 – 20 XI 1918)
  • płk Włodzimierz Bokszczanin (21 XI 1918 – 26 IV 1919)
  • ppłk Zygmunt Rust (27 IV – 5 XII 1919)
  • ppłk Tadeusz Świderski (6 XII 1919 – 1 VII 1920)
  • ppłk Paweł Wierzbicki (2 VII 1920 – 1 X 1921)
  • płk piech. Edward Nowak (2 X 1921 – 1 XII 1923 → szef Wydziału Piechoty w Dep. I MSWojsk.[24])
  • płk piech. Ignacy Sadowski (1 XII 1923 – 12 XII 1925)
  • płk Eugeniusz Witwicki (23 I – 10 VII 1926)
  • ppłk Henryk Pęczalski (11 VII 1926 – 19 II 1927)
  • ppłk Ludwik Okoński (20 II 1927 – 4 II 1928)
  • płk dypl. Wacław Stachiewicz (26 III 1928 – 16 II 1929)
  • ppłk dypl. Józef Zborzil (14 II 1929[25] – XI 1930[26])
  • ppłk piech. Władysław Konrad Czapliński (21 I 1931 – 30 VI 1936 → stan spoczynku)
  • ppłk piech. Bronisław Panek (p.o. 17 VII 1935 – 15 VII 1936)
  • płk dypl. Franciszek Tomsa-Zapolski (do III 1939 → kwatermistrz OK V)
  • ppłk piech. Bronisław Panek (p.o. XI 1938 – III 1939 i dowódca III–IX 1939)
Zastępcy dowódcy pułku (od 1 IV 1938 – I zastępca dowódcy pułku)
  • mjr / ppłk piech. Henryk Pęczalski (1 X 1922[27][28] – I 1928 → dyspozycja dowódcy OK IV[29][30])
  • ppłk piech. Marian Hyla (IV – XI 1928 → dowódca 8 baonu granicznego)
  • mjr / ppłk piech. Franciszek Józef Sękara (XI 1928[31] – VI 1933 → praktyka poborowa w PKU Wadowice[32])
  • ppłk piech. Franciszek II Studziński (28 VI 1933 – 4 VII 1935 → zastępca dowódcy 12 pp)
  • ppłk piech. Bronisław Panek (4 VII 1935 – III 1939 → dowódca 27 pp)
  • ppłk dypl. piech. Michał Maćkowski (1 XI 1937 – 25 VIII 1939 → szef Wydziału OdeB Oddziału I Sztabu NW)
II zastępcy dowódcy pułku – kwatermistrzowie
  • mjr piech. Zygmunt Ligarzewski (VIII 1935[33] – VIII 1939)

Żołnierze 27 pułku piechoty – ofiary zbrodni katyńskiej[edytuj | edytuj kod]

Biogramy ofiar zbrodni katyńskiej znajdują się między innymi w bazach udostępnionych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego[34] oraz Muzeum Katyńskie[35][c][d]

Nazwisko i imię stopień zawód miejsce pracy przed mobilizacją zamordowany
Badeński Marian ppor. rez. Katyń
Bartnik Stefan ppor. rez. nauczyciel kierownik szkoły w Ganie k. Praszki Katyń
Bednarek Leon ppor. rez. nauczyciel Szkoła Powszechna w Trauguttówce Katyń
Dyga Józef Ignacy ppor. rez. urzędnik Bank Ludowy w Częstochowie Katyń
Górecki Antoni ppor. rez. nauczyciel szkoła w Kuźnicy Grabowskiej Katyń
Jaszcz Marian Zenon ppor. rez. urzędnik skarbowy pracował w Częstochowie Katyń
Kasprzyk Marian por. rez. nauczyciel szkoła powszechna w pow. radomszczańskim Katyń
Kluza Bronisław ppor. rez. nauczyciel szkoła w Przyrowie Katyń
Majeran Józef[38] ppor. rez. prawnik dyr. Komunalnej Kasy Oszczędności w Turku Katyń
Maliński Roman ppor. rez. technik włókiennictwa Katyń
Matyjaszczyk Tomasz ppor. rez. nauczyciel Katyń
Nelken Samuel ppor. rez. handlowiec Katyń
Noga Walenty ppor. rez. inżynier hydrolog Katyń
Nurczyński Edmund[39] por. rez. handlowiec Katyń
Okularczyk Jan ppor. rez. inżynier Katyń
Pawełczyk Marian por. rez. nauczyciel szkoła w Częstochowie Katyń
Rakowski Jan ppor. rez. nauczyciel kier. Szkoły Powszechnej w Kuźnicy Katyń
Rumianek Stanisław ppor. rez. nauczyciel szkoła powszechna w Częstochowie Katyń
Skrzyszewski Jan ppor. rez. nauczyciel szkoła w Lesiowie Katyń
Stojaczyk Bronisław[40] kapitan żołnierz zawodowy oficer gospodarczy 27 pp Katyń
Sularz Antoni ppor. rez. nauczyciel kier. szkoły w Kromołowie Katyń
Trzepałka Maksymilian ppor. rez. pracował w Izbicy k. Warszawy Katyń
Wasilewski Jerzy ppor. rez. nauczyciel szkoła w Węglowicach Katyń
Wawrzyniak Antoni ppor. rez. nauczyciel szkoła powszechna w Chorzowie Katyń
Wilk Władysław ppor. rez. nauczyciel szkoła w Herbach Śląskich Katyń
Woźniak Zygmunt ppor. rez. nauczyciel szkoła w Żarkach Katyń
Górniewicz Antoni kapitan żołnierz zawodowy kmdt miejski PW Częstochowa Charków
Grott Mieczysław ppor. rez. Charków
Janus Wincenty ppor. rez. urzędnik Urząd Skarbowy w Lublinie Charków
Jopkiewicz Jerzy por. rez. mierniczy Zarząd Miejski w Piotrkowie Tryb. Charków
Kagankiewicz Zygmunt ppor. rez. nauczyciel Charków
Klekociński Zenon[41] ? porucznik żołnierz zawodowy Charków
Kowalski Jan[42] porucznik żołnierz zawodowy dowódca plutonu pionierów 27 pp Charków
Maciejewski Jan por. rez. nauczyciel Charków
Pastuszkiewicz Edward ppor. rez. technik Charków
Podstawek Zygmunt ppor. rez. technik włókiennictwa Charków
Włodarczyk Bolesław por. rez. nauczyciel kier. szkoły w Wierzbiu Charków
Zagórowicz Stefan ppor. rez. nauczyciel szkoła w Radomsku Charków
Brągiel Józef kpt. rez. dr praw sędzia Sądu Apelacyjnego w Katowicach ULK

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[14].
  2. kpt. piech. Władysław Rolski ur. 18 lutego 1903. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 18. lokatą w korpusie oficerów piechoty[18]. W czerwcu 1934 został przeniesiony z 81 pp do KOP[19]. Był odznaczony Krzyżem Niepodległości (9 listopada 1933)[20][21].
  3. Jeśli nie zaznaczono inaczej, miejsce służby żołnierzy zawodowych przed mobilizacją podano za: Ryszard Rybka, Kamil Stepan; Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939[36].
  4. Jeśli nie zaznaczono inaczej, informacje o żołnierzach znajdujących się na Białoruskiej Liście Katyńskiej pochodzą z książki: Maciej Wyrwa; Nieodnalezione ofiary Katynia? : lista osób zaginionych na obszarze północno-wschodnich województw II RP od 17 września 1939 do czerwca 1940[37].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 57.
  2. Satora 1990 ↓, s. 68.
  3. Odziemkowski 2010 ↓, s. 142.
  4. Odziemkowski 2010 ↓, s. 226.
  5. Tuliński 2020 ↓, s. 873.
  6. a b Nowicki 1929 ↓, s. 26–27.
  7. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 19 marca 1921 roku, s. 478–480.
  8. a b c Almanach Oficerski 1923/24 ↓, s. 51.
  9. Klub Sportowy Grom Miedźno – strona oficjalna – Futbolowo.pl, m.grommiedzno.futbolowo.pl [dostęp 2021-04-29].
  10. a b Encyklopedia Częstochowy: Miejski Stadion Lekkoatletyczny, encyklopedia.czestochowa.pl [dostęp 2021-04-29] (pol.).
  11. Jagiełło 2007 ↓, s. 63–65.
  12. Jagiełło 2007 ↓, s. 67.
  13. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 579–580, 674.
  14. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. VI.
  15. Steblik 1989 ↓, s. 677–678.
  16. Kurus 2016 ↓, s. 64.
  17. a b c d e f Władysław Steblik, Armia „Kraków” 1939, Warszawa 1989, s. 677.
  18. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 63.
  19. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934, s. 180.
  20. M.P. z 1933 r. nr 258, poz. 276.
  21. Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-12-18]..
  22. Satora 1990 ↓, s. 69.
  23. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 23 kwietnia 1929 roku, poz. 129.
  24. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 75 z 6 grudnia 1923 roku, s. 700.
  25. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 4 z 14 lutego 1929.
  26. Sprawozdanie Józefa Zborzila z 1940. s. 3. [dostęp 2015-05-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-05-27)].
  27. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 39 z 14 października 1922 roku, s. 782.
  28. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925 roku, s. 268.
  29. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 28 stycznia 1928 roku, s. 25, tu ogłoszono, że został przeniesiony do kadry oficerów piechoty z równoczesnym przydziałem służbowym do PKU Częstochowa na sześć miesięcy w celu odbycia praktyki poborowej.
  30. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 187, sprostowano, że chodziło o oddanie do dyspozycji dowódcy OK IV.
  31. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 336.
  32. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 130.
  33. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 sierpnia 1935 roku, s. 96.
  34. Katyń – miejsca pamięci. [dostęp 2022-01-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-12-19)].
  35. Muzeum Katyńskie – Księgi Cmentarne.
  36. Rocznik oficerski 1939 ↓.
  37. Wyrwa 2015 ↓.
  38. Księgi Cmentarne – wpis 2192.
  39. [ Księgi Cmentarne – wpis].
  40. Księgi Cmentarne – wpis 3546.
  41. Księgi Cmentarne – wpis 5742.
  42. Księgi Cmentarne – wpis 5909.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24 zeszyt 2, dział III. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923.
  • Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
  • Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Instytut Wydawnictw PAX. Warszawa 1990.
  • Jan Książek: Wkład mieszkańców ziemi wieluńskiej w powstanie i rozwój 27 Pułku Piechoty w Częstochowie, w: „Rocznik Wieluński”, 2008, t. 8, s. 89–119.
  • Lech Mastalski; Częstochowscy Podchorążowie, Dywizyjne Kursy Podchorążych Rezerwy Piechoty w 27 pp w latach 1932–1939, Wyd. Księgarnia Akademicka, Kraków-Częstochowa 2008, s. 489.
  • Teofil Nowicki: Zarys historii wojennej 27-go pułku piechoty. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
  • Janusz Odziemkowski: Piechota polska w wojnie z Rosją bolszewicką 1919-1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adam”, 2010. ISBN 978-83-7072-650-8.
  • Bronisław Prugar-Ketling (red.): Księga chwały piechoty. Warszawa: Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona, 1992.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Spruch Krzysztof: Działania 27 puku piechoty we wrześniu 1939 roku w: Zeszyty Koła Naukowego Historyków WSP w Częstochowie pod redakcją Tadeusza Dubickiego i Michała Ormana, Tom I, Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Częstochowie, Częstochowa 1997 s.47-62, ISBN 83-7098-357-X.
  • Spruch Krzysztof: Jednostki garnizonu częstochowskiego w czasie walki o granice RP 1919-1920 w: Wielkie i małe problemy Częstochowy w Polsce Odrodzonej 1918-1939, redakcja naukowa Ryszard Szwed i Waldemar Palus, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Częstochowie, Częstochowa 1996, s. 277–290.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
  • Władysław Steblik: Armia „Kraków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1989. ISBN 83-11-07434-8.
  • 27 Pułk Piechoty 1918-1928, 15.VI.1929 Częstochowa (27 Pułk Piechoty w dniu swego 10-lecia 1918-1928), Druk M. Arcta, Czerniakowska 22 (broszura jubileuszowa), s. 1–30 + 9 stron reklam.
  • Adam Kurus: Wielka Księga Piechoty Polskiej 1918-1939. 7 Dywizja Piechoty. Warszawa: Edipresse Polska SA, 2016. ISBN 978-83-7945-592-8.
  • Arkadiusz Tuliński: 6 Armia Wojska Polskiego w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 r. T. 1 i 2. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2020. ISBN 978-83-8229-062-2.