20 Pułk Piechoty Ziemi Krakowskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 20 Pułku Piechoty Ziemi Krakowskiej. Zobacz też: 20 Pułk Piechoty - inne pułki piechoty noszące numer 20.
20 Pułk Piechoty Ziemi Krakowskiej
Ilustracja
Odznaka 20 Pułku Piechoty[a]
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 26 maja[1]
Nadanie sztandaru 18 maja 1924
Kontynuacja 10 Batalion
Desantowo-Szturmowy
Dowódcy
Pierwszy płk Ignacy Pick
Ostatni płk Kazimierz Brożek
Działania zbrojne
(kampania wrześniowa)
Organizacja
Dyslokacja Kraków (1939)
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 6 Dywizja Piechoty

20 Pułk Piechoty Ziemi Krakowskiej (20 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj]

5 listopada 1918 z Opawy do Krakowa przybył "Batalion Uzupełniający" pod dowództwem płk Ignacego Pika, w skład którego wchodzili żołnierze narodowości polskiej Cesarskiego i Królewskiego 16 Pułku Strzelców. W drugiej połowie listopada powróciły z Ukrainy dwa bataliony 16 Pułku Strzelców. Wszystkie pododdziały włączone zostały do Batalionu Zapasowego 4 Pułku Piechoty Legionów.

W styczniu 1919 po przeniesieniu Batalionu Zapasowego 4 Pułku Piechoty Legionów do Jabłonny rozpoczęto organizację Pułku Ziemi Krakowskiej. 4 kwietnia 1919 pułk otrzymał numer "20" i nazwę wyróżniającą "Ziemi Krakowskiej"[2]. W tym samym roku oddział podporządkowany został dowódcy 6 Dywizji Piechoty i wszedł w skład XII Brygady Piechoty.

W latach 1995–2001 tradycje pułku kontynuował 10 Batalion Desantowo-Szturmowy Ziemi Krakowskiej stacjonujący w Rząsce.

Pułk w okresie pokoju[edytuj]

W okresie międzywojennym 20 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr V[3] w garnizonie Kraków[4]. Wchodził w skład 6 Dywizji Piechoty[3].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 18 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych[5]. Po wprowadzeniu nowej organizacji piechoty na stopie pokojowej, pułk szkolił rekrutów dla potrzeb batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza[6].

Tereny działań pułku w latach 1918-1920
29 lipca - 3 sierpnia 1920
Pułk walczył w składzie 6DP

Pułk w wojnie obronnej 1939[edytuj]

Mobilizacja[edytuj]

24 sierpnia 1939 zarządzona została mobilizacja alarmowa pułku, w trakcie której jednostka przyjęła organizację wojenną oraz sformowała sześć nowych pododdziałów:

  • Kompanię Karabinów Maszynowych Przeciwlotniczą typu B nr 53
  • Kompanię Karabinów Maszynowych Przeciwlotniczą typu B nr 54
  • Kompanię Asystencyjną nr 151
  • Kompanię Kolarzy nr 54 dla 6 DP
  • Park Intendentury typu I nr 501 dla 6 DP
  • Kompanię Sanitarną nr 501 dla 6 DP

Ponadto zabezpieczyła pod względem materiałowym mobilizację Dowództwa 6 Dywizji Piechoty i kompanii łączności 6 DP, Komendy Rejonu Uzupełnień Kraków Miasto oraz Kadrę Zapasową Piechoty Kraków.

3 września 1939 z nadwyżek pułku został zaimprowizowany 4 Batalion Forteczny dla Obszaru Warownego "Kraków". 11 września 1939 w rejonie Ździar baon forteczny por. Andrzeja Krawca został włączony do II/20 pp.

Żołnierze pułku[edytuj]

Dowódcy pułku:

Oficerowie:

Oficerowie mianowani 1 grudnia 1920 porucznikami:

  • por. Jan Nowak
  • por. Roman Otton Grudziński
  • por. Edward Szymla
  • por. Alfred Konkiewicz
  • por. Tadeusz Broczkowski
  • por. Stanisław Stanaszek
  • por. Stefan Sulima-Popiel
  • por. Andrzej Cichowski
  • por. Józef Bissinger
  • por. Stanisław Piątek
  • por. Edward Pach
  • por. Wacław Kotz
  • por. Beno Thieberger[9]
  • por. Władysław Hörl (10 VI 1898 – † 20 XII 1922 Kraków)[10]

Podoficerowie:

Szeregowcy:

Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari za wojnę 1918–1920[11]

Order Virtuti Militari
por. Kornel Bogatko
por. Andrzej Cichowski
ppor. Kazimierz Głowacki
por. Alfred Konkiewicz
por. Mikołaj Korneluk
por. Edward Pach
płk Ignacy Pick
płk Aleksander Pietkiewicz
ppłk Stanisław Schuster-Kruk
ppor. Henryk Sucharski

Organizacja i obsada pułku we wrześniu 1939[12]

Dowództwo

  • dowódca pułku – płk Kazimierz Brożek
  • I adiutant – kpt. Jan Kałymon
  • II adiutant – ppor. Walery Adamczyk
  • oficer informacyjny – kpt. Stanisław Zięba
  • oficer łączności – por. Jan Talaga
  • kwatermistrz – kpt. Stanisław Chmielowski
  • oficer płatnik – ppor. Kamiński
  • naczelny lekarz – kpt. lek. dr Józef Jankiewicz
  • dowódca kompanii gospodarczej – kpt. Norbert Śledź–Olędzki

Pododdziały specjalne

  • kompania zwiadu – por. Tadeusz Hauser
  • kompania przeciwpancerna – por. Julian Krzewicki
  • pluton artylerii piechoty – ppor. rez. Jerzy Paczkowski
  • pluton pionierów – por. Feliks Lew
  • pluton przeciwgazowy – por. Roman Rutka

I batalion

  • dowódca – mjr Ludwik Bałos
  • 1 kompania strzelecka – kpt. Ludwik Szeląg (od 3.09 por. Paweł Sawicki)
  • 2 kompania strzelecka – ppor. Wsiewołod Romanowski
  • 3 kompania strzelecka – ppor. Jerzy Zagórski
  • 1 kompania ckm – por. Zdzisław Gawroński

II batalion

  • dowódca – kpt. Wacław Nowacki
  • 4 kompania strzelecka – ppor. Bronisław Osmalak
  • 5 kompania strzelecka – ppor. Jan Sowa
  • 6 kompania strzelecka – kpt. Norbert Śledź
  • 2 kompania ckm – kpt. Jerzy Luedtke

III batalion

  • dowódca – mjr Tytus Jerzy Brzosko
  • 7 kompania strzelecka – por. Stanisław Kosmala
  • 8 kompania strzelecka – por. Jan Daniec
  • 9 kompania strzelecka – por. Józef Ignacy Mucha
  • 3 kompania ckm – kpt. rez. Jan Bujwid

IV batalion

  • dowódca IV batalionu (sformowany 3 IX) – kpt. rez. Batko, od 5 września por. Andrzej Krawiec
    • adiutant IV batalionu - ppor. Józef Warchałowski
    • dowódca 1 kompanii strzeleckiej - ppor. rez. Balcer
    • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - ppor. Tadeusz Sanicki
    • dowódca 3 kompanii strzeleckiej - ppor. Janicki
    • dowódca kompanii ckm - ppor. rez. Różanowicz
  • dowódca placówki Olza - ppor. Stanisław Orłowski
  • dowódca placówki Tunel Rydułtowy - por. Tadeusz Kupfer
  • dowódca Ośrodka Zapasowego - ppłk Franciszek Uhrynowicz
    • kwatermistrz - mjr Tadeusz Rybka

Symbole pułkowe[edytuj]

Sztandar
18 maja 1924 na rynku krakowskim Prezydent RP Stanisław Wojciechowski wręczył pułkowi sztandar.ufundowany przez społeczeństwo Bochni, Krakowa, Wieliczki i Będzina [b]. Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dzienniku Rozkazów MSWojsk. z 1924, nr 21, poz. 312.

Sztandar wykonany został zgodnie ze wzorem chorągwi pułkowej w piechocie, określonym w Ustawie z dnia 1 sierpnia 1919 roku o godle i barwach Rzeczypospolitej Polskiej[13]. Chorągiew składała się z płata, w kształcie kwadratu o boku jednego metra, drzewca, głowicy i szarfy. Drzewce zwieńczone były głowicą. Głowica złożona była z podstawy i orła. Na podstawie umieszczony został numer pułku "20".

Po bitwie pszczyńskiej ppor. Skocz, na polecenie dowódcy pułku, zawiózł sztandar do Krakowa i przekazał mjr. Tadeuszowi Rybce z Ośrodka Zapasowego 6 DP. 8 listopada 1939, w obozie Călimăneşti major Rybka przekazał sztandar (bez drzewca) pułkownikowi Lichtarowiczowi. Ambasada RP w Bukareszcie wyekspediowała płat sztandaru do Francji. Po kampanii francuskiej 1940 sztandar ewakuowany został do Wielkiej Brytanii i zdeponowany w Muzeum w Banknock. Obecnie sztandar znajduje się w zbiorach Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie[14].

Odznaka
Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 16, poz. 158 z 18 maja 1929 roku. Odznaka ma kształt stylizowanego krzyża o złamanych w lewo ramionach pokrytych granatową emalią ze złoconymi krawędziami. Na ramionach krzyża wpisano numer i inicjały 20 PP ZK. Środek odznaki wypełnia tarcza w kształcie rombu z wizerunkiem kopca Kościuszki, na tle murów fortecznych cyzelowanych w srebrze, ze złoceniami. Oficerska - dwuczęściowa, wykonana w srebrze, złocona. Na rewersie próba srebra 800, imiennik grawera JT oraz numer. Wymiary: 41x32 mm. Wykonanie: Józef Trębacz - Kraków[4].

Uwagi

  1. Rysunek odznaki 20 Pułku Piechoty Ziemi Krakowskiej wykonany został na podstawie opisu
  2. Stanisław Wrona, Zarys historii wojennej 20-go Pułku (...) s. 22, podaje, że sztandar ufundował Komitet Obywatelski Krakowa reprezentowany przez Włodzimierza Tetmajera i Wincentego Wodzińskiego oraz Prezydium Miasta.

Przypisy

  1. Dziennik rozkazów MSWojsk. nr.16 z 19 maja 1927 roku
  2. „Dziennik Rozkazów Wojskowych” 1919, 8 kwietnia, nr 39.
  3. a b Almanach Oficerski 1923/24 ↓, s. 51.
  4. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 49.
  5. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  6. Jagiełło 2007 ↓, s. 64.
  7. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 2 z 24.01.1920 r., s. 11
  8. Wystawa i monstre koncert. „Ilustrowany Kurier Codzienny”, s. 18, Nr 119 z 1 maja 1939. 
  9. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych 1920, 31 stycznia, nr 3, poz. 41.
  10. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 49 z 22 grudnia 1920 roku, poz. 1145. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 24 z 1921 z 18 czerwca 1921 roku, poz. 971. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 12 z 1 marca 1923 roku, s. 159.
  11. Spis utworzony na podstawie: "Zarys historji wojennej 20–go pułku piechoty Ziemi Krakowskiej", s. 25
  12. Gładysz 2016 ↓, s. 92.
  13. Dz.U. z 1919 r. Nr 69, poz. 416
  14. Satora 1990 ↓, s. 59.

Bibliografia[edytuj]


Linki zewnętrzne[edytuj]