Dwór w Idzikowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dwór Idzików
Obiekt zabytkowy nr rej. 66 220/764 z 30.09.1960[1]
Dwór w Idzikowie (2017)
Dwór w Idzikowie (2017)
Państwo  Polska
Miejscowość Idzików
Adres Idzików 66, 57-500 Bystrzyca Kłodzka
Typ budynku dwór
Styl architektoniczny renesansowo-barokowy
Kondygnacje 2
Ukończenie budowy 2 połowa XV w.
Położenie na mapie gminy Bystrzyca Kłodzka
Mapa lokalizacyjna gminy Bystrzyca Kłodzka
Dwór Idzików
Dwór Idzików
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Dwór Idzików
Dwór Idzików
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Dwór Idzików
Dwór Idzików
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dwór Idzików
Dwór Idzików
Ziemia50°17′19″N 16°45′17″E/50,288611 16,754722

Dwór Idzików (niem.: Oberhof Kieslingswalde) - zabytkowy renesansowo-barokowy dwór w Idzikowie na ziemi kłodzkiej, z 2 połowy XV wieku. Obecnie w ruinie.

Położenie[edytuj]

Dwór Idzików położony jest w centrum wsi przy dawnym majdanie folwarcznym[2]. Jest budowlą o przysadzistej, wydłużonej sylwecie, ustawioną szczytem do głównej drogi wiejskiej i, wiodącego przez mostek nad potokiem Biała Woda, wjazdu na dziedziniec. W skład zabudowań dworskich oprócz głównego budynku wchodzą jeszcze obiekty gospodarcze z XVIII wieku, zaś w jego pobliżu znajdują się resztki zabytkowego renesansowego ogrodu o powierzchni 0,5 ha, który znacznie został obecnie zniekształcony[3].

Historia[edytuj]

Nie znamy początków historii dworu. Pewne natomiast jest to, że istniał on już przed 1477 rokiem, a w 1599 roku był wzmiankowany jako siedziba Reichenbachów. W ciągu kolejnych stuleci forma budynku uległa licznym przebudowom. Najstarsze jego fragmenty pochodzą z końca XV wieku lub z początku XVI wieku i zachowały się w części północnej, nieco odchylonej od osi oraz prawdopodobnie stanowią one resztki wieży mieszkalnej. Obiekt był wielokrotnie niszczony przez pożary (1622, 1651, 1664), a następnie odbudowywany, przebudowywany i rozbudowywany, co skutkowało wieloma nieregularnościami w jego planie, układzie wnętrz i kompozycji elewacji, szczególnie zachodniej (zakłócenia w rytmie osi i kształcie otworów okiennych oraz podziale płaszczyzny ściany). Nie wiadomo jak wyglądał on w XVIII wieku. Źródła odnotowują wyłącznie, że był on dwukondygnacyjny[4].:

Po przejęciu dóbr przez Magnisów w 1804 roku, obiekt utracił rangę szlacheckiej siedziby, ale został zmodernizowany i otrzymał formę, którą w znacznej mierze zachował do dzisiaj (wyłącznie pomieszczenia z pierwszego piętra zostały gruntownie przebudowane na początku XX wieku, m.in. w miejsce drewnianych stropów z podsufitką i dekoracyjnymi stiukowymi rozetami założono nowe stropy ceramiczne na metalowych dźwigarach)[4].

Po 1945 roku obiekt został przejęty przez władze polskie i zaadaptowany na biura dla administracji miejscowego PGR-u. W 1977 roku część budowli uległa zniszczeniu i została rozebrana, a dwór prowizorycznie zabezpieczono. Obecnie obiekt stoi pusty[5].

Architektura[edytuj]

Obiekt obecnie jest budowlą dwukondygnacyjną, założoną na wydłużonym planie o nieco zwichrowanej osi wzdłużnej, przykrytą czterospadowym dachem z niewielkimi lukarnami. Część północną, jednotraktową od południowej, dwutraktowej oddziela korytarz, w którym umieszczono trójbiegowe schody założone na planie litery T. We wnętrzach przyziemia zastosowano sklepienia kolebkowe, kolebkowe z lunetami i sklepienia żaglowe. Elewację wschodnią (fasadę) i północną z pozostałościami wolutowego szczytu uporządkowano i ujednolicono stylistycznie. W tym celu na kondygnacji piętra zastosowano podział ramowy w postaci lizen wspartych na listowym gzymsie kordonowym, a okna oprawiono w tynkowe, uszakowate opaski i łukowate obdasznice, pod którymi zaprojektowano dekorację z motywami liści palmowych[4].

Przypisy

  1. Na podstawie Rejestru zabytków województwa wałbrzyskiego z 1998 roku.
  2. Kotlina Kłodzka. Mapa turystyczna, 1:100 000, Eko-Graf, Wrocław 1997.
  3. Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t. 15, Wrocław 1994, s. 163.
  4. a b c Popularna Encyklopedia Ziemi Kłodzkiej, pod red. J. Laski i M. Kowalcze, t. 1, Kłodzko 2009, s. 158.
  5. Historia dworu w Idzikowie na stronie "Vratislavia Amici" [on-line] [dostęp: 4.02.2012]

Bibliografia[edytuj]

  • Popularna Encyklopedia Ziemi Kłodzkiej, pod red. J.Laski i M. Kowalcze, t. 1, KTO, Kłodzko 2009.
  • Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t. 15, I-BIS, Wrocław 1994.

Linki zewnętrzne[edytuj]