Pałac w Goszycach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac Goszyce
(nieistniejący)
Pałac Goszyce na starej karcie pocztowej
Pałac Goszyce na starej karcie pocztowej
Państwo  Polska
Miejscowość POL Kłodzko COA 1.svg Kłodzko
Adres ul. Zamkowa 5
Typ budynku pałac
Styl architektoniczny barok
Rozpoczęcie budowy 1720
Ukończenie budowy 1730
Zniszczono czerwiec 1971
Pierwszy właściciel baron Pilati
Kolejni właściciele Panowie Goszyc (do 1945), Skarb Państwa
Położenie na mapie Kłodzka
Mapa lokalizacyjna Kłodzka
Pałac Goszyce(nieistniejący)
Pałac Goszyce
(nieistniejący)
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Pałac Goszyce(nieistniejący)
Pałac Goszyce
(nieistniejący)
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Pałac Goszyce(nieistniejący)
Pałac Goszyce
(nieistniejący)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Goszyce(nieistniejący)
Pałac Goszyce
(nieistniejący)
Ziemia50°27′02″N 16°39′37″E/50,450556 16,660278
Zdjęcia Pałacu Goszyce
Pałac Hassitzów (2).jpg
Pałac Hassitzów, portal.JPG
Pałac Hassitzów widok z boku.JPG
Pałac Hassitzów.jpg

Pałac Goszyce (niem.: Schloß Hassitz) – wybudowany w latach 1720-1730 pałac w Kłodzku, siedziba właścicieli majątku ziemskiego w Jurandowie. Pałac całkowicie spłonął w 1971 roku.

Położenie[edytuj]

Pałac goszycki znajdował się w niewielkiej odległości od dworca kolejowego Kłodzko Główne, na prawym brzegu Nysy Kłodzkiej, na lekkim stoku przy obecnej ul. Zamkowej 5, w kłodzkiej dzielnicy Goszyce[1]. W jego pobliżu przechodzi obecnie droga krajowa nr 33 do Boboszowa (granicy z Czechami)[2].

Historia[edytuj]

Folwark w Jurandowie znany jest już z dokumentów pochodzących z XIV wieku. Należał on wtedy do Jana Tschetscherwanga. Pałac w ostatniej znanej nam formie został wzniesiony w latach 1720-1730[1], kiedy jego właścicielem był baron Pilati[3]. Do 1890 r. pałac stanowił siedzibę dworu panów Goszyc, a po przyłączeniu ich wsi do Kłodzka w tym samym roku był ich posiadłością rodową[4]. 25 czerwca 1807 r. podpisywano tu akt kapitulacji pruskiego komendanta Twierdzy Kłodzkiej wobec oblegających Kłodzko Francuzów[5].

Po zakończeniu II wojny światowej pałac został przejęty przez Skarb Państwa i popadał w ruinę, w tym również znajdujący się w jego sąsiedztwie park. Około 1950 r. przymierzano się do otwarcia tu Muzeum Ziemi Kłodzkiej. Zbierano nawet pieniądze na ten cel organizując loterię fantową. Niestety stan techniczny budynku i panująca tam wilgoć uniemożliwiły realizację tego przedsięwzięcia. Pałac spłonął całkowicie w czerwcu 1971 r. Według przypuszczeń budynek został podpalony celowo, w celu uniknięcia opłat związanych z jego konserwacją. Ocalałe fragmenty kamieniarki zostały wymontowane i zabezpieczone oraz przekazane do Muzeum Ziemi Kłodzkiej.[6] A jeszcze w latach 60. i 70. XX w. grono historyków sztuki i architektów apelowało o renowację pałacu:

Mamy nadzieję, że budowlą o tak wysokiej wartości artystycznej zajmą się w najbliższym czasie władze konserwatorskie.

Tadeusz Broniewski

[7]

Architektura[edytuj]

Układ budynku był ściśle symetryczny, z dużą sienią reprezentacyjną na osi[3], która prowadziła do efektownej klatki schodowej. Boczna klatka schodowa, zwana służbową mieściła się wraz z zamontowanymi w późniejszym okresie toaletami w ryzalicie północnym, któremu odpowiadał południowy, mieszczący niedużą alkowę. W parterze zachowały się dobrze ładne sklepienia żaglaste z lunetami. Na szczególna uwagę zasługiwała spora sala w narożniku południowym, zajmująca ok. 90 m² powierzchni, o sklepieniach wspartych na centralnym słupie. Na piętrze noszącym znamiona reprezentacyjności znajdował się podobny układ pomieszczeń jak w hallu, z tą różnicą, że tam nad sienią jest wyjście na niewielki balkon nad portalem frontowym[8].

Zwarta bryła budynku, w miarę rozczłonkowana wyróżniała się detalami architektonicznymi, wykonanymi w znacznej części z kamienia. Wejścia do pałacu były zaakcentowane portalami balkonowymi[1]. Szczególnie wyróżniał się na tym tle portal, flankowany parami zwielokrotnionych pilastrów korynckich, ustawionych w lekkim rozchyleniu. Kostki architrawu i baniastego fryzu, również parokrotnie krępowane, wspólnie z bogatym, silnie wyładowanym kluczem dźwigają gzyms łukowo wysunięty. Na gzymsie spoczywa półażurowe oporęczowanie[9]. Czołowe pilastry i parapet pokryte są nie narzucającym się ornamentem wstęgowym. Łęk drzwiowy w parterze, o nieznacznym spłaszczeniu, ujęty był w gładką archiwoltę na impostach. Drzwi balkonowe (na piętrze) ujęte były w parę wolut o bardzo wytwornej, smukłej linii, dźwigających lekki gzyms. Z nim łączyły się fantazyjne głowice-wsporniki, należące do płaskorzeźbionych pilastrów stanowiących zewnętrzną ramę całości. Między gzymsem a trapezowym lekko wklęsłym bokami tympanonem ruchliwa para lwów dzierżyła tarczę herbową[10].

Obramienia okien, w parterze były skromniejsze, a na piętrze bardziej sute. Od frontu istniał niegdyś gazon, przypuszczalnie eliptyczny. Wjazd na osi przez piękną bramę uświetniony był rokokowymi wazonami na filarach. Bramę od południa flankowały dwa obeliski na silnych postumentach[7].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c Józef Pilch: Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2005, s. 155. ISBN 83-213-4366-X.
  2. Kłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 3, wyd. PPWK, Warszawa-Wrocław 1999.
  3. a b Broniewski 1970 ↓, s. 170.
  4. Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t. 15, Wrocław 1994, s. 194.
  5. Kłodzko. Dzieje miasta, op. cit., s. 95.
  6. Informacja za serwisem "Dolny Śląsk na starej fotografii".
  7. a b Broniewski 1970 ↓, s. 175.
  8. Broniewski 1970 ↓, s. 172.
  9. Broniewski 1970 ↓, s. 173.
  10. Broniewski 1970 ↓, s. 174.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]