Pałac w Żelaźnie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac w Żelaźnie
Obiekt zabytkowy nr rej. A/5236/656/WŁ z 25.05.1977[1]
Pałac w Żelaźnie
Pałac w Żelaźnie
Państwo  Polska
Miejscowość Żelazno
Adres nr 63
Styl architektoniczny barok, neobarok
Architekt Karl Schmidt
(przebudowa 1869–1871)
Kondygnacje 2
Rozpoczęcie budowy 1797
Ukończenie budowy 1798
Pierwszy właściciel Franz Arbogast Hoffmann
Kolejni właściciele płk. Albert von Biberstein (1808),
Hermann Dietrich von Lindheim (1835),
synowie Lindheima (1860),
Hugo von Löbbecke (1860),
rodzina von Löbbecke,
skarb państwa (1945),
Huta Bobrek w Bytomiu (1946),
Centrala Zaopatrzenia Hutnictwa w Katowicach (1994),
Grupa Tanzanit (2012).
Położenie na mapie gminy Kłodzko
Mapa lokalizacyjna gminy Kłodzko
Pałac w Żelaźnie
Pałac w Żelaźnie
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Pałac w Żelaźnie
Pałac w Żelaźnie
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Pałac w Żelaźnie
Pałac w Żelaźnie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac w Żelaźnie
Pałac w Żelaźnie
Ziemia50°23′16,6″N 16°39′26,7″E/50,387944 16,657417
Widok od głównego wejścia

Pałac w Żelaźnie – pałac z XVIII wieku, położony w północnej części Żelazna, w gminie Kłodzko, w województwie dolnośląskim.

Historia[edytuj]

Pałac w Żelaźnie został wybudowany w stylu barokowym w latach 1797–1798[2] przez radcę królewskiego Franza Arbogasta Hoffmanna. Powstał w miejscu poprzedniego dworu spalonego podczas wojny trzydziestoletniej[3]. W 1808 roku został przejęty przez płk. Alberta von Bibersteina, który poślubił wdowę po Hoffmannie[4].

W 1835 roku pałac został kupiony przez Hermanna Dietricha Lindheima, właściciela m.in. przędzalni, fabryk i hut na Śląsku i w Czechach[3]. Z jego inicjatywy przekopano przez park pałacowy kanał, który doprowadzał wodę z Białej Lądeckiej do urządzeń przędzalni w pobliskich Krosnowicach[5].

W 1860 roku pałac został sprzedany przez synów zmarłego Lindheima ich szwagrowi – Hugonowi von Löbbeckemu, który przejął także fabryki w Krosnowicach i Ołdrzychowicach[6]. W latach 1869–1871 został przebudowany z inicjatywy Hugona von Löbbeckego przez Karla Schmidta. Ponownie powiększano go w 1883 i 1905 roku. Dostawiono wtedy jedno skrzydło, a fasadę ogrodową ozdobiono reprezentacyjnym portykiem z czterema kolumnami podtrzymującymi balkon[3]. Przebudowy dokonano na zlecenie ówczesnego właściciela rezydencji – Siegfrieda von Löbbecke[6].

Po II wojnie światowej w pałacu mieściła się składnica muzealna, a od 1952 roku dom wczasowy huty Bobrek[3]. Wtedy to, w latach 1970–1978 gmach był remontowany[7]. Od stycznia 1994 do grudnia 2012 roku obiekt był własnością Centrali Zaopatrzenia Hutnictwa S.A. w Katowicach[3]. Obecnie jego właścicielem jest grupa Tanzanit, która otworzyła w nim hotel 3-gwiazdkowy. Obecnie prowadzone są działania zmierzające do tego, aby na przestrzeni nadchodzących lat odrestaurować budynek i przywrócić mu jego dawną świetność. W tym celu powołano do życia Fundację "Pałac Żelazno"[8].

Architektura[edytuj]

Jest to budowla murowana, dwuskrzydłowa z cylindryczną wieżą w narożniku południowo-zachodnim, o układzie dwuipółtraktatowym z wewnętrznym korytarzem, piętrowy z użytkowym poddaszem, nakryty czterospadowymi dachami łamanymi z lukarnami[3]. Elewacje dzielą pary pilastrów stojące na boniowanym parterze[3]. Wejście akcentuje czterokolumnowy portyk z tarasem u góry[3]. W części pomieszczeń na parterze zachowały się sklepienia kolebkowe z lunetami i fragmenty neobarokowych dekoracji sztukatorskich[3]. Przetrwało również założenie parkowo-ogrodowe z czasów budowy pałacu[9].

Ciekawostki[edytuj]

  • W piwnicy znajduje się marmurowa wanna, do której przemieszczenia trzeba byłoby użyć dźwigu. Do tej pory nie wiadomo, w jakim celu ją tam ustawiono[10].

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie. 31 marca 2017; 4 miesiące temu. [dostęp 2013-02-04].
  2. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 432.
  3. a b c d e f g h i Romuald Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach. Legnica: Stowarzyszenie „Wspólnota Akademicka”, 2008, s. 430-433. ISBN 978-83-89102-63-8.
  4. Słownik geografii turystycznej, pod red. M. Staffa, t. 15, wyd. I-BIS, Wrocław 1994, s. 516.
  5. M. Perzyński, Gminy Kłodzko skarby i osobliwości, wyd. Wrocławski Dom Wydawniczy, Wrocław 2002, s. 24.
  6. a b Ibidem, s. 25.
  7. Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t. 15, wyd. I-BIS, Wrocław 1994.
  8. Historia pałacu w Żelaźnie na oficjalnej stronie Grupy Tanzanit [on-line] [dostęp: 27.12.2013]
  9. J. Pilch, Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, wyd. Arkady, Warszawa 2005.
  10. M. Perzyński, Op cit., s. 23.

Bibliografia[edytuj]

  • Romuald Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach. Legnica: Stowarzyszenie „Wspólnota Akademicka”, 2008, ​ISBN 978-83-89102-63-8​.
  • Słownik geografii turystycznej, pod red. M. Staffa, t. 15, wyd. I-BIS, Wrocław 1994.
  • M. Perzyński, Gminy Kłodzko skarby i osobliwości, wyd. Wrocławski Dom Wydawniczy, Wrocław 2002.
  • J. Pilch, Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, wyd. Arkady, Warszawa 2005.

Linki zewnętrzne[edytuj]