Pałac w Sobótce-Górce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac w Sobótce-Górce
Obiekt zabytkowy nr rej. zespół A/3952/681/W z 6.05.1993, pałac A/3951/485 z 10.05.1958
Pałac w Sobótce-Górce, dawniej klasztor augustianów, obecnie hotel
Pałac w Sobótce-Górce, dawniej klasztor augustianów, obecnie hotel
Państwo  Polska
Miejscowość Sobótka-Górka
Adres ul. Zamkowa
Typ budynku Pałac
Inwestor augustianie
Ukończenie budowy połowa XIII w.
Ważniejsze przebudowy XVI, XIX w.
Pierwszy właściciel augustianie
Kolejni właściciele Ernest von Luttwitz, Eugeniusz von Kulmitz
Położenie na mapie Sobótki
Mapa lokalizacyjna Sobótki
Pałac w Sobótce-Górce
Pałac w Sobótce-Górce
Położenie na mapie gminy Sobótka
Mapa lokalizacyjna gminy Sobótka
Pałac w Sobótce-Górce
Pałac w Sobótce-Górce
Położenie na mapie powiatu wrocławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wrocławskiego
Pałac w Sobótce-Górce
Pałac w Sobótce-Górce
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Pałac w Sobótce-Górce
Pałac w Sobótce-Górce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac w Sobótce-Górce
Pałac w Sobótce-Górce
Ziemia50°53′16,7″N 16°42′28,4″E/50,887972 16,707889

Pałac w Sobótce-Górce – wybudowany w połowie XIII w. w Sobótce-Górce[1].

Położenie[edytuj]

Pałac położony jest w Sobótce-Górce – zachodniej części miasta Sobótka w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Sobótka, u podnóża góry Ślęży.

Historia[edytuj]

Pałac, tzw. „zamek” z pozostałościami klasztoru i kaplicą przebudowany został w XVI wieku i w XIX wieku. W 1121 ufundowano na miejscu obecnej budowli, znajdującej się na południowym skraju dawnej wsi, kaplicę dla zakonu augustianów, sprowadzonych do Sobótki[2].

Wieś Górka wymieniana jest w dokumentach księcia Henryka Brodatego z 1204 i 1208 roku w związku z decyzją o zwrocie posiadłości zakonowi augustianów. Nazwa wsi pojawiła się też w 1250 w dokumentach papieża Innocentego IV w związku z konsekracją nowego kościoła[3]. W 1256 roku książę Bolesław Łysy napadł tam biskupa wrocławskiego Tomasza I Zaręmbę, którego wziął w niewolę[4].

W 1316 wzmiankowano Pacuszkę, proboszcza z Górki, a w 1320 opata Henryka Calvusa, który uwięził w kościele opata Filipa (swego poprzednika) wraz z kapelanem. Mieszczące się w Górce probostwo augustianów zniszczone zostało przez husytów w 1428 i 1435. Odbudowę rozpoczęto w II połowie XV i kontynuowano w I połowie XVI wieku staraniem proboszczów Franciszka Kräzera i Walentego Äschiusa; do kaplicy dobudowana została część mieszkalna (1524-1553[5], dalsza rozbudowa 1585, ponowna konsekracja w 1589). Opactwo splądrowane i zniszczone zostało podczas wojny trzydziestoletniej w latach 1618-1648. W 1736 otynkowane zostało wnętrze kościoła, a po sekularyzacji w 1810 zabudowania probostwa (oprócz samego kościoła, pełniącego rolę parafialnego) sprzedano (1812) w ręce prywatne Ernestowi von Luttwitz, który przeznaczył je na cele mieszkalne.

W latach 1854 i 1868 kościół doczekał się remontu dachu i szczytów. Całość zabudowań mieszkalnych i gospodarczych sprzedana została w 1885 Eugeniuszowi von Kulmitz. Podjął on decyzję o całkowitej ich przebudowie w formie neorenesansowego zamku według projektu architekta wrocławskiego, Wilhelma Rheniusa; prace te wykonano w latach 1886-1891. Naprawy i remonty kompleksu dokonywane były w latach 1908, 1914 i 1928. W 1932 parafię i wyposażenie kościelne przeniesiono do nowego kościoła, a stary kościół zamieniono na magazyn; po II wojnie światowej remonty wykonywano w latach 1965, 1970 i 1973.

Po licznych przebudowach całości zachowały się formy gotyckie i renesansowe, przesłonięte neorenesansowymi. Frontowa elewacja budynku z łamanego granitu z dodatkiem cegły, częściowo otynkowanego, skierowana jest ku południowi. Dawny XV-wieczny kościół znajduje się we wschodniej części obiektu, w części środkowej wieża powstała w latach 1524-1553, a dawny budynek gospodarczy z ok. 1558 w części zachodniej. Średniowieczna kaplica mieści się wewnątrz kompleksu, przy czym podczas prac konserwatorsko-remontowych natrafiono w jej pobliżu na resztki fundamentów wieży i murów, co mogłoby wskazywać na to, że w średniowieczu znajdował się tu także zamek. Przy pałacu znajdują się: budynek bramny, oficyna, wozownia browar, nieczynny, z poł. XIX w., ośrodek wychowawczy, z 1930 r., park. Obecnie w obiekcie znajduje się hotel.

browar

Przypisy

  1. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 25.1.2015]. s. 242.
  2. "Opat z Arrouaise, Gerwazy, wysłał na Ślężę pierwszy konwent, na czele z Rogerem, prepozytem arrowezyjskim, który został pierwszym opatem na Ślęży. Kanonicy pochodzili z romańskiej części Flandrii i przez dłuższy czas również na Śląsku konwent zachował francuski charakter" [w:] Przegląd historyczny. 1975. t. 66
  3. "sprowadzeni z Arrouaise we Flandrii mnisi [Kanonicy regularni reguły św. Augustyna, XII w. ] zamieszkali pierwotnie „in monte Silentii alias Sobotka", skąd z powodu wilgotnego klimatu panującego na górze przenieśli się do podnóża góry, do miejsca zwanego Gorca = Górka, niem. Gorkau, [w:] Rospond. Zabytki języka polskiego na Śląsku. s. 36
  4. SUb III, s. 133-135, nr 196: ... cum venerabilis frater noster ... episcopus Wratislauiensis ad monasterium de Gorca sue diocesis consecraturus ibidem quandam ecclesiam divertisset, nobilis vir Boleslaus dux Slesie associatis sibi quibusdam iniquitatis filiis in ipsum monasterium nocturno tempore subito irruens eundem episcopum in lecto iacentem nullasque tunc formidantem insidias cum .. preposito et Ecardo presbitero canonico eiusdem ecclesie necnon et quibusdam aliis ipsius familiaribus personaliter capere ...
  5. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 120