Pałac Wallenberg-Pachalych we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pałac Wallenberg-Pachalych
Commerz- und Privat-Bank
Obiekt zabytkowy nr rej. 27 z 28.11.1947 i 191 z 15.02.1962
Ilustracja
Pałac Wallenberg-Pachalych w 2012
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Adres ul. Szajnochy 10
Typ budynku pałac
Styl architektoniczny klasycyzm
Architekt pierwotny – Carl Gotthard Langhans, przebudowa 1810 – Carl Ferdinand Langhans, przebudowa 1890 – Hermann Wolfram
Inwestor Gideon III von Pachaly
Kondygnacje 3
Powierzchnia użytkowa ok. 3697 m²
Rozpoczęcie budowy 19 maja 1785
Ukończenie budowy 1787
Ważniejsze przebudowy 1810, 1890
Pierwszy właściciel Gideon III von Pachaly
Kolejni właściciele rodzina von Pachalych, 1841 rodzina Wallenberg-Pachalych, 1945–2019 Uniwersytet Wrocławski
Obecny właściciel Geo Grupa Deweloperska
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Pałac Wallenberg-Pachalych
Pałac Wallenberg-Pachalych
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Wallenberg-Pachalych
Pałac Wallenberg-Pachalych
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Pałac Wallenberg-Pachalych
Pałac Wallenberg-Pachalych
Ziemia51°06′31,0″N 17°01′43,2″E/51,108611 17,028667

Pałac Wallenberg-Pachalych we Wrocławiu (niem. Wallenberg-Pachaly-Palais) – dawny pałac miejski i bank przy ul. Szajnochy 10 we Wrocławiu. Jest jednym z najbardziej okazałych pałaców XVIII-wiecznego Wrocławia, z jedynymi zachowanymi w mieście klasycystycznymi wnętrzami[1].

Historia i architektura pałacu[edytuj | edytuj kod]

Kartusz z inicjałami Gideona III von Pachaly'ego i datą założenia firmy „1679”[a]

Około 1785 bankier, kupiec i główny kontroler podatkowy Kamery Wojennej i Dominialnej – Gideon III von Pachaly, właściciel podwrocławskiego majątku Nowy Dwór (niem. Maria Höfchen), odkupił od swojej krewnej działkę przy ówczesnej ul. Roßmarkt (Koński Targ)[2]. Następnie wzniósł trzykondygnacyjny budynek o dwutraktowym i trzynastoosiowym korpusie w stylu wczesnego klasycyzmu w latach 1785–1787, zaprojektowany przez śląskiego architekta Carla Gottharda Langhansa[1][2].

Pierwotnie pałac stał nad Czarną Oławą, zasypaną całkowicie po 1869[1].

Pierwsze piętro było luksusową rezydencją. W salonie zachowały się stiuki, kominek z niszą ujętą z obu stron hermami oraz sala w kształcie elipsy z czterema narożnymi wnękami flankowanymi jońskimi kolumnami. Malowidło na plafonie, przedstawiające Chronosa, wykonał w 1788 Philipp Anton Bartsch. Parter zajmowało przedsiębiorstwo bankowo-handlowe, kantor wymiany walut i biuro obsługi spedycji towarów. Wozy wjeżdżały do ogromnej sieni i tu były wyładowywane.

W 1810 architekt Carl Ferdinand Langhans, syn Carla Gottharda Langhansa, rozbudował pałac o trójosiowe skrzydło zachodnie zdobione jońskimi pilastrami[1][2].

W 1890 Hermann Wolfram zaprojektował w stylu neobarokowym skrzydło południowe ze stajnią w przyziemiu, które zamknęło tym samym wewnętrzny dziedziniec pałacu[2]. Ta niewielka stajnia dla koni, którą ulokowano w tej części jest jedynym zachowanym do dziś przykładem takiego pomieszczenia w budynku mieszkalnym na terenie miasta[2].

Na przestrzeni lat w pałacu gościli m.in. Johann Wolfgang von Goethe, Fryderyk Wilhelm IV, Ludwig Yorck von Wartenburg i Wilhelm I.

Za sprawą Gideona I von Wallenberga-Pachaly'ego (1817–1869)[b], w 1841 nastąpił aliaż dwóch arystokratycznych rodzin – von Pachalych i von Wallenbergów, kiedy oficjalnie połączono oba nazwiska oraz rodowe herby[2].

Od 1884 do 1922 w budynku mieścił się również Konsulat Królestwa Szwecji, gdzie przez 43 lata funkcję konsula pełnił Gotthard von Wallenberg-Pachaly (1850–1924).

W okresie 1920–1945 pałac od rodziny dzierżawił Commerz- und Privat-Bank[3]. II wojna światowa nie spowodowała niemal żadnych zniszczeń pałacu, a jego wnętrza nie zostały zdewastowane.

Kilka tygodni po zakończeniu działań wojennych pałac przejął nowo powołany Uniwersytet Wrocławski, który zaadaptował go do celów bibliotecznych (oddział opracowywania zbiorów, gabinety dyrektorskie, administracja Biblioteki Uniwersyteckiej i stołówka). W listopadzie 2013 Uniwersytet Wrocławski wystawił pałac na sprzedaż, a instytucje biblioteczne przeniesiono do nowego budynku przy ul. Joliot-Curie 12[1][3]. W 2019 sprzedano go krakowskiemu deweloperowi Geo Mieszkanie i Dom (obecnie Geo Grupa Deweloperska) za kwotę 14 700 000 zł[4].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Firma została założona w 1679 we Wrocławiu przez kupca Johanna Pachaly'ego (1660–1722), syna pastora z Trzebicka koło Milicza, który otworzył skład wełny, tkanin i zboża[2].
  2. Gideon był synem dziedzica majątku Maślice (niem. Masselwitz) – Karla Duciusa von Wallenberga (1773–1843) i Juliany Florentine von Pachaly (1785–1841), córki Gideona III i jego bratanicy Juliany Caroliny von Pachaly (1757–1818)[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Beata Maciejewska: Pałac w centrum Wrocławia na sprzedaż. Byliśmy tam. Gazeta Wyborcza, 2016-09-19. [dostęp 2017-02-03].
  2. a b c d e f g h Ewa Pluta: Pałac. Survival. Archiwum, 2016. [dostęp 2020-01-11].
  3. a b Pałac Wallenberg-Pachaly. Wratislaviae Amici. [dostęp 2017-02-03].
  4. Marcin Kruk: Część starej Biblioteki Uniwersyteckiej sprzedana. Gazeta Wrocławska, 2019-05-07. [dostęp 2020-01-11].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]