Dwór Raczyn w Gorzanowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dwór Raczyn w Gorzanowie
Obiekt zabytkowy nr rej. 217/1072 z 24.02.1964
Stan w 2015 roku
Stan w 2015 roku
Państwo  Polska
Miejscowość Gorzanów
Adres ul. Polna 1,
57-521 Gorzanów
Ukończenie budowy 1559
Pierwszy właściciel Georg von Ratschin
Położenie na mapie gminy Bystrzyca Kłodzka
Mapa lokalizacyjna gminy Bystrzyca Kłodzka
Dwór Raczyn w Gorzanowie
Dwór Raczyn w Gorzanowie
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Dwór Raczyn w Gorzanowie
Dwór Raczyn w Gorzanowie
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Dwór Raczyn w Gorzanowie
Dwór Raczyn w Gorzanowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dwór Raczyn w Gorzanowie
Dwór Raczyn w Gorzanowie
Ziemia50°21′07″N 16°37′56″E/50,351944 16,632222

Dwór Raczyn w Gorzanowie (niem.: Ratschinhof bei Grafenort) – zabytkowy dwór w Gorzanowie z XVI wieku, uznawany za jeden z najpiękniejszych przykładów późnorenesansowej architektury dworskiej na ziemi kłodzkiej. Obecnie w ruinie[1].

Położenie[edytuj]

Dwór Raczyn położony jest na prawym brzegu Nysy Kłodzkiej, w północnej części wsi przy ulicy Polnej[2].

Historia i opis budowli[edytuj]

Budowla powstała w 1559 roku w miejscu zniszczonego wcześniej średniowiecznego dworu obronnego. Inicjatorem jego budowy oraz jego pierwszym właścicielem był Georg von Ratschin, który w tym czasie przejął zarząd nad miejscowymi dobrami rodowymi. W 1573 roku jeszcze za czasów tego samego właściciela miała miejsce częściowa modernizacja dworu[3].

W tym czasie była to budowla piętrowa, złożona z prostokątnego w planie głównego budynku, zamkniętego dwoma równoległymi dachami dwuspadowymi z powiekami i wąskiego aneksu kuchennego od strony północnej - o podobnym dachu dwuspadowym oraz wysokości. Wszystkie połacie dachowe były pokryte gontem. Dachy osłonięte były dwukondygnacyjnymi szczytami o smukłym, gotyckim zarysie ze spływami wolutowymi i sterczynami. Zdwojone szczyty na budynku głównym flankowały narożne, ozdobne wieżyczki, które pełniły także funkcje obronną - w licach dwóch zachodnich wieżyczek umieszczono kluczowe strzelnice dla ręczne broni palnej. Elewacja frontowa (południowa) była sześcioosiowa, z oknami w opaskach fasciowych oraz prostymi gzymsami nadokiennymi i wejściem głównym obramionym kamiennym portalem z rozetami i lustrzanymi boniami. Wszystkie elewacje pokrywała późnorenesansowa dekoracja sgraffitowa imitująca boniowanie, opasująca ozdobnymi ornamentami okna, a szczególnie bogata w obrębie szczytów (bonie diamentowe z motywami roślinnymi i figuralnymi). Główny korpus budynku miał układ dwutraktowy, z centralnie umieszczoną, szeroką sienią w której znajdowały się trójbiegowe schody na piętro. Wnętrze przyziemia zamykały m.in. sklepienia kolebkowe z lunetami, w tym niektóre wzbogacone zostały dekoracją naśladującą bezżebrowe sklepienia gwiaździste (sień). Jedno z pomieszczeń na I piętrze przekrywał renesansowy stop kasetonowy z dekoracja malarską. W początkach XIX wieku dwór znacznie przebudowano, a około 100 lat później poddano renowacji[4].

Po 1945 roku obiekt stopniowo niszczał. Jeszcze około 1983 roku istniały sklepienia parteru, jednak obecnie pozostały jedynie szczątki sklepień, fragmenty murów obwodowych z reliktami kamieniarki oraz śladami sgraffita[5].

Przypisy

  1. Popularna Encyklopedia Ziemi Kłodzkiej, pod red. J.Laski i M. Kowalcze, t. 1, KTO, Kłodzko 2009, s. 157.
  2. Kotlina Kłodzka. Mapa turystyczna, 1:100 000, Eko-Graf, Wrocław 1997.
  3. Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t. 15, I-BIS, Wrocław 1994, s. 145-146.
  4. Popularna Encyklopedia Ziemi Kłodzkiej, op. cit., s. 157-158.
  5. Popularna Encyklopedia Ziemi Kłodzkiej, op. cit., s. 158.

Bibliografia[edytuj]

  • Popularna Encyklopedia Ziemi Kłodzkiej, pod red. J.Laski i M. Kowalcze, t. 1, KTO, Kłodzko 2009.
  • Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t. 15, I-BIS, Wrocław 1994.

Linki zewnętrzne[edytuj]