Dwór obronny w Niwnicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dwór obronny w Niwnicach
Cunzendorf
Obiekt zabytkowy nr rej. dwór 621/J z 3.04.1980 r.
Ilustracja
Ruiny dworu
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Miejscowość Niwnice
Typ budynku Dwór
Ukończenie budowy 1597 r.
Ważniejsze przebudowy 1647, XIX w.
Położenie na mapie gminy Lwówek Śląski
Mapa lokalizacyjna gminy Lwówek Śląski
Dwór obronny w Niwnicach
Dwór obronny w Niwnicach
Położenie na mapie powiatu lwóweckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lwóweckiego
Dwór obronny w Niwnicach
Dwór obronny w Niwnicach
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Dwór obronny w Niwnicach
Dwór obronny w Niwnicach
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dwór obronny w Niwnicach
Dwór obronny w Niwnicach
Ziemia51°06′51″N 15°29′06″E/51,114167 15,485000

Dwór obronny w Niwnicach (niem. Cunzendorf, również pol. Dwór Bartniki) – wybudowany w 1597 r. w Niwnicach (dawniej w Bartnikach)[1][2]. Zbudowany z kamienia, na planie prostokąta jest otoczony fosą przez którą przerzucono kamienny most. Prawdopodobnym fundatorem dworu był ród von Salzaów będący przed 1547 r. właścicielem okolicznych dóbr, choć budowę dworu przypisuje się również rodowi von Redernów. Według Krzysztofa Eysymontta pierwszy renesansowy dwór wzniesiono w Bartnikach w latach dwudziestych lub trzydziestych XVI w., a więc w czasie kiedy miejscowość należała jeszcze do rodziny von Redern. Do chwili obecnej zachowały się fragmenty murów wraz z oknami w kamiennych obramowaniach. Dwór został częściowo uszkodzony w trakcie walk o Lubań w 1945 r.[3], zdewastowany po roku 1975[4].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Dwór położony jest przy drodze powiatowej nr 2515D w Niwnicach – wsi sołeckiej w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie lwóweckim, w gminie Lwówek Śląski[5]. Dwór leży w środkowej części łańcuchowej wsi Niwnice, w pobliżu kościoła św. Jadwigi. Dwór otacza zaniedbany park naturalistyczny w stylu angielskim wpisany do rejestru zabytków o nr rej. 621/J z 3.04.1980 r[6].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Budowla murowana z kamienia na rzucie prostokąta, zbudowana w obronnym miejscu, na półwyspie stawu. Obecnie w ruinie z zachowanymi ścianami. Dwór, pierwotnie jedno lub dwuskrzydłowy, był wielokrotnie przebudowywany. Około 1547 r. za rządów rodziny von Salzaów dokonano gruntownej przebudowy dworu. Odtąd rezydencja składała się z trzech skrzydeł rozłożonych wokół dziedzińca zamkniętego od zachodu murem kurtynowym. Ostatnia przebudowa miała miejsce w XIX w. Budynek murowany z kamienia, potynkowany, pokryty był dekoracją sgraffitową. Skrzydła dwukondygnacyjne, podpiwniczone, nakrywały niezachowane wielospadowe dachy. Park otaczający dwór pochodzi z końca XIX wieku, a kamienny most nad fosą z XVI wieku. Zamieszkany do lat 30-tych XX w. Częściowo uszkodzony w trakcie bitwy o Lubań pomiędzy 2, a 5 marca 1945 r. w rejonie Niwnic niemiecka Führer Begleit Division toczyła walki z oddziałami radzieckiej 3. Armii Pancernej Gwardii. W czasach Polski Rzeczpospoitej Ludowej dwór nie został odbudowany i powoli niszczał[7][8][9].

Dwór jest częścią zespołu dworskiego, w skład którego wchodzą: budynek gospodarczy z 4. ćwierci XIX w. o nr rej. 355/A/1-3/04 z 16.09.2004 r., most kamienny z drugiej poł. XVI wieku o nr rej. 355/A/1-3/04 z 16.09.2004 i park dworski z końca XIX w. o nr rej. 621/J z 3.04.1980 r.[10].

Stan obecny[edytuj | edytuj kod]

Do współczesności zachowały się fragmenty murów wraz z pochodzącymi z XVI w. oknami w kamiennych obramowaniach, pozostałości znacznego wykusza. Główny portal typu fortecznego z herbami rodów szlacheckich uległ częściowemu zdewastowaniu. Staw z dworem otoczony jest pozostałościami dawnego parku. Od północnej strony dworu stoją zabudowania folwarczne, a nieco dalej kościół św. Jadwigi[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 121. [dostęp 1.04.2018].
  2. https://fotopolska.eu/Niwnice_Dwor
  3. Dwór Niwnice (ruina), Niwnice - dolny-slask.org.pl, dolny-slask.org.pl [dostęp 2018-07-09].
  4. Dwór Niwnice (ruina), Niwnice - zdjęcia, dolny-slask.org.pl [dostęp 2018-07-09].
  5. Niwnice - Neuland, www.glogow.pl [dostęp 2018-07-09].
  6. Dwór w Niwnicach, www.skarby.pl [dostęp 2018-07-09] (pol.).
  7. Super User, Niwnice, www.palaceslaska.pl [dostęp 2018-07-09] (pol.).
  8. Niwnice – dwór | SlaskieZamki.pl - Pałace, dwory i zamki Dolnego Śląska, www.slaskiezamki.pl [dostęp 2018-07-09].
  9. Niwnice - Dwór Cunzendorf - Geocaching Opencaching Polska, opencaching.pl [dostęp 2018-07-09] (pol.).
  10. Niwnice - Dwór Cunzendorf, Polskie Zabytki [dostęp 2018-07-09].
  11. Niwnice - Dwór Cunzendorf - Ruiny renesansowego dworu (XVI w.). Atrakcje turystyczne Niwnic. Ciekawe miejsca Niwnic, www.polskaniezwykla.pl [dostęp 2018-07-09].